Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā

10. Dasamavaggo

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၅၇၁-၂၊
**ဘဝင်္ဂစိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေန သဟေဝါ**တိအာဒိံ၊ အစရှိသောစကားကို။ (ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ တိုင်အောင်သော စကားကို။) ဝဒန္တေန၊ ဆိုသော အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ကိရိယခန္ဓာနံ၊ ကိုယ်အမူအရာ နှုတ်အမူအရာကို ဖြစ်စေတတ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ခန္ဓာ, စိတ္တဇရုပ် ခန္ဓာတို့၏။ ဘင်္ဂက္ခဏေန၊ ဘင်ခဏနှင့်။ သဟ၊ တပြိုင်နက်။ ဥပပတ္တေသိယာ၊ ဥပပတ္တိဘဝအဖြစ်ဖြင့် အလိုရှိထိုက်ကုန်သော။ ခန္ဓာ၊ ဝိပါက်ခန္ဓာတို့သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ ဣတိစ၊ ဤသို့လည်း။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်၏။ တထာ၊ ထို့အတူ။ ဥပပတ္တေသိယာနံ၊ တို့၏။ ဘင်္ဂက္ခဏေန၊ နှင့်။ သဟ၊ တပြိင်နက်။ ဥပပတ္တေသိယာ၊ တို့သည်။ (ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိစ၊ သို့လည်း။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ၏။) ကိရိယာနံ၊ ကိရိယာ အမည်ရသော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ခန္ဓာတို့၏။ ဘင်္ဂက္ခဏေန၊ နှင့်။ သဟ၊ တပြိုင်နက်။ ကိရိယာ၊ တို့သည်။ (ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဣတိစ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ )
စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ၊ စက္ခုဝိညာဉ် အစရှိသော စိတ်တို့ကို။ ကိရိယစတုက္ခန္ဓဂဟဏေန၊ ကိရိယစတုက္ခန္ဓာကို ယူခြင်းဖြင့်။ ဂဟဏံ၊ ယူခြင်းသည်။ ဟောတိ၊
**ဉာဏန္တိ**၊ ဟူသောပါဌ်၌။ မဂ္ဂဉာဏံ၊ မဂ်ဉာဏ်သည်။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။
နိရောဓကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ၁။ ဝဒန္တေန။ပေ။ ကိရိယာတိ။ ။ ဘဝင်စိတ်၏ ဘင်ခဏနှင့် တပြိုင်နက် ကုသိုလ်, သို့မဟုတ် အကုသိုလ်ခန္ဓာတို့ ဥပါဒ်ကြလျှင်ကိရိယခန္ဓာတို့၏ ဘင်ခဏနှင့်တပြိုင်နက် ဘဝင်ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် ဖြစ်ကြကုန်၏-ဟုလည်း ဆိုထိုက်၏။ ထို့အတူ ထိုနောက် ဘဝင်၏ ဘင်ခဏနှင့် တပြိုင်နက် ထို၏ နောက်ဖြစ်သော ဘဝင်ခန္ဓာတို့သည် ဖြစ်ကြကုန်၏-ဟုဆိုထိုက်၏။ ကိရိယအမည်ရသော ကုသိုလ်, အကုသိုလ် ခန္ဓာတို့၏ ရှေ့ဇော ဘင်ခဏနှင့် တပြိုင်နက် နောက်ဇော ကြိယာ ခန္ဓာတို့လည်းဖြစ်ကြကုန်၏-ဟု ဆိုထိုက်၏။
၂။ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ။ ပေ။ ဂဟဏံ။ ။ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ကိရိယဝေ မဇ္ဈေ (ကိရိယ အမည်ရသော ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အလယ်၌)ပတိတတ္တာ ကိရိယစတုက္ခန္ဓဂ္ဂဟဏေန ဂဟဏံ ယုတ္တန္တိ ဝုတ္တံ၊စက္ခုဝိညာဏာဒိနန္တိ ဟီ အာဒီသဒ္ဒေန န သောတဝိညာဏာဒီနံယေဝ ဂဟဏံ၊အထခေါ သမ္ပဋိစ္ဆနသန္တီရဏာနမ္ပိတိဒဋ္ဌဗ္ဗံ-အနူ။
၅၇၆။ **တံ လက္ခဏန္တိ**၊ ကား။ ဆ ဝိညာဏာတိ၊ ဟူ၍။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ ပဉ္စဝိညာဏာ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုကာတိအာဒိနာ၊ အစရှိသည်ဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ သော။ လက္ခဏံ၊ ကို။ (ပရဝါဒိံ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ၊ ၌စပ်။)
ပန၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤပဉ္စဝိညာဏာ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုကာ အစရှိသော ပါဌ်၌။ ဆ ဝိညာဏာတိ၊ ဟူ၍။ အဝစနံ၊ မဆိုခြင်းကို။ နောစဝတရေ ဝတ္တဗ္ဗေတိအာဒိဝစနဿ၊ အစရှိသော စကား၏။ ကာရဏန္တိ၊ အကြောင်းဟူ၍။ အဓိပ္ပေတံ၊ အလိုရှိအပ်၏။ [ဤအဓိပ္ပါယ်ကို အဋ္ဌကထာနိဿယ၌ ပြခဲ့ပြီ။]
၅၇၇။ **လောကိယော**တိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ဝိပဿနာမဂ္ဂံ၊ ဝိပဿနာမဂ်ကို။ (သင်္ဂဟကာရော)အာဟ၊
**ယံ တတ္ထ အနိမိတ္တန္တိ**၊ ဟူသောပါဌ်၌။ စက္ခုဝိညာဏသမင်္ဂိက္ခဏေ၊ စက္ခုဝိညာဉ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းရှိရာ ခဏ၌။ ယံ အနိမိတ္တံ၊ အကြင် နိမိတ်မဟုတ်သော အာရုံကို။ ဂဏှန္တော၊ ယူသောပုဂ္ဂိုလ်ကို။ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တော၊ ပြီ။ တဒေဝ၊ ထိုနိမိတ်မဟုတ်သော အာရုံသည်ပင်။ သုညတံ၊ သုညတတည်း။ ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ ပရဝါဒီ၏ အလိုတည်း။
ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ မဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၅၈၄-၅၈၆၊
**ကုသလာကုသလဝသေန နမီ**တိ၊ ဟူသော ပါဌ်၌။ ကုသလာကုသလဘာဝေန၊ ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့၏ အဖြစ်ဖြင့်။ [ဝသ-ကိုဘာဝဟုဖွင့်သည်။] နမိတွာ၊ ညွတ်၍။ ပဝတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းတည်း။ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊
ပန၊ ဆက်။ သာ၊ ထိုညွတ်၍ ဖြစ်ခြင်းဟူသည်။ အာရမ္မဏပ္ပကာရဂ္ဂဟဏံ၊ အာရုံ၏ ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌ အပြားကို ယူခြင်းတည်း။ ယေန (အာရမ္မဏပ္ပကာရဂ္ဂဟဏေန)၊ အကြင် အာရုံ၏ ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌ အပြားကို ယူခြင်းကြောင့်။ ကုသလစိတ္တဿ၊ ကုသိုလ်စိတ်၏။ အလောဘာဒီဟိ၊ အလောဘအစရှိသည်တို့နှင့်။ သမ္ပယောဂေါ၊ အညီအမျှ အပြားအားဖြင့် ယှဉ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ အကုသလစိတ္တဿ၊ ၏။ လောဘာဒီဟိ၊ တို့နှင့်။ သမ္ပယောဂေါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ သော၊ ထို အာရုံ၏ ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌ အပြားကိုယူခြင်းသည်။ အာဘောဂေါ၊ အာဘောဂတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။ (ဤသို့ အနုဋီကာ၌ ထည့်၍ စပ်သည်။) ကေသုဝိယ၊ အဘယ် ပါဠိရပ်တို့၌ကဲ့သို့နည်း။ သုခမိတိ၊ သုခဟူ၍။ စေတသော၊ စိတ်၏။ အာဘောဂေါ၊ နှလုံးသွင်းခြင်းသည်။ ဣတိအာဒီသုဝိယ၊ ဤသို့ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌ကဲ့သို့တည်း။ [ဤ၌ "သုခ ဟု-ဣဋ္ဌဟု နှလုံးသွင်းခြင်း (နှလုံးသွင်းကြောင်းဇောစိတ်)ကို အာဘောဂ"ဟု ခေါ်သကဲ့သို့တည်း။]
ပဉ္စဝိညာဏာသာဘောဂါတိကထာဝဏ္ဏာန၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၅၈၇-၅၈၉၊
**ခဏဘင်္ဂနိရောဓံ**၊ ခဏဘင် ဟူသော ချုပ်ခြင်းကို။ (သန္ဓာယ၊ ၌စပ်။) အပ္ပဝတ္တိနိရောဓံ၊ နောက်ထပ် ဖြစ်ခြင်း မရှိသော ချုပ်ခြင်းကို။ (န သန္ဓာယ၊ မရည်ရွယ်မူ၍။) ဝါ၊ တနည်း။ သီလဝီတိက္ကမနိရောဓံ၊ သီလလွန်ကျူးခြင်းဟူသော ချုပ်ခြင်းကို။ ( န သန္ဓာယ၊ မရည်ရွယ်မူ၍။)
**ဝီတိက္ကမံ ဝိယာ**တိ၊ ဟူသောပါဌ်၏။ ဝီတိက္ကမေ၊ သီလလွန်ကျူးခြင်းကို။ ကတေ၊ ပြုအပ်သော်။ ဒုဿီလော၊ ဒုဿီလသည်။ ဟောတိယထာ၊ ဖြစ်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ နိရုဒ္ဓေ၊ ခဏဘင်အားဖြင့် ချုပ်ခြင်းသည်။ သတိပိ၊ သော်လည်း။ ဒုဿီလောဟောတိ၊ ၏။ ဣတိဧဝံ၊ သို့။ (ခဏိကနိရောဓံ၊ သီလစေတနာ၏ ခဏိက နိရောဓကို။) ဝီတိက္ကမေန၊ သီလကို လွန်ကျူးခြင်းနှင့်။ နိန္နာနံ၊ အထူးမရှိသည်ကို။ သလ္လက္ခေန္တော၊ မှတ်ထင်သည်။ (ဟုတွာ)၊ (ဒုဿီလောတိအာဒိမာဟ၊ ၌စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
ဒွီဟိသီလေဟိကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၅၉၀-၅၉၄၊
**ယေန သော သီလဝါယေဝ နာမ ဟောတီ**တိ၊ ဟူသောပါဌ်၌။ (အဓိပ္ပါယော၊ ၌စပ်။) စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တေန၊ စိတ်နှင့်မယှဉ်သော။ ဌိတေန၊ တည်ရှိသော။ ယေန ဥပစယေန၊ အကြင်သီလတည်းဟူသော ကံ၏ ပွားစီးခြင်းကြောင့်။ [ဥပစယေနာတိ သီလဘူတေန ကမ္မူပစယေန။ အနု။] အကုသလာဗျာကတ စိတ္တသမင်္ဂီ၊ အကုသိုလ်စိတ် အဗျာကတစိတ်နှင့်ပြည့်စုံခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သီလဝါယေဝနာမ၊ သီလရှိသူမည်သည်သာ။‌ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ ပရဝါဒီ၏ အလိုတည်း။
**သေသမေတ္ထ ဒါနံ အစောတသိကန္တိကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ**၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ပန၊ ထိုသို့ဆိုအပ်ပါသော်လည်း။ သာကထာ၊ ထိုစကားကို။ မဂ္ဂိတဗ္ဗာ၊ ရှာမှီးထိုက်၏။
သီလံ အစေတသိကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။ ၁။ သာတထာမဂ္ဂိတဗ္ဗာ။ ။ မူလဋီကာဆရာကား "ထိုကထာ သီးခြားမရှိ"ဟုယူဆ၍ "သာ ပန ကထာ မဂ္ဂိတဗ္ဗာ"ဟုဆို၏။ အနုဋီကာ၌ကား သတ္ထမဝဂ်ဒါနကထာကို ညွှန်ပြ၍ ယထာ"န ဝတ္တဗ္ဗံ စေတသိကော ဓမ္မော ဒါနန္တိ အာမန္တာ"စသော ပါဠိကိုပင် အစဉ်လိုက်၍ သိဖို့ရန် ဖွင့်ပြထားသည်။ ဖွင့်ပြပုံကို အနုဋီကာကြည့်ပါ။
၅၉၈-၆၀၀၊
သမာဒါနဟေတုကထာယံ၊ ၌။ **ပုရိမကထာဒိသမေဝါ**တိ၊ ဟူသောဤပါဌ်၌။ ပရိဘောဂကထေကဒေသတာ၊ ပရိဘောဂကထာ၏ တစိတ်နှင့်တူသည်၏အဖြစ်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ မှတ်ထိုက်၏။ [ပရိဘောဂကထာ၏ တစိတ်နှင့် တူပုံကို အနုဋီကာ ကြည့်ပါ။]
သမာဒါနဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၆၀၃-၆၀၄၊
**အာဏာတ္တိယာစ ပါဏာတိပါတာဒီသု အင်္ဂါရိပူရိန္တိ**(ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ၊ တခုသော ရှေ့နေ့၌။ အာဏတ္တဿ၊ ပါဏာတိပါတ ပြုဖို့ရန် စေခိုင်းအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဝါ၊ သည်။ အပရသ္မိံ ဒိဝသေ၊ အခြားသော နောက်တနေ့၌။ ပါဏာတိပါတံ၊ ကို။ ကရောန္တဿ၊ ပြုလသော်။ တဒါ၊ ပါဏာတိပါတ ပြုရာ ထိုအခါ၌။ သာ အာဏတ္တိ၊ ထိုရှေ့နေ့တုန်းက စေခိုင်းခြင်းသည်။ ဝိညတ္တိံ၊ ဝစီဝိညတ်ကို။ ဝိနာယေဝ၊ ကြဉ်၍သာ။ အင်္ဂံ၊ အင်္ဂါသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ထို့‌ကြောင့်။ **အဝိညတ္တိ**၊ ဝိညတ်မရှိသော ပါဏာတိပါတစသော အမှုသည်။ **ဒုဿီလျံ**၊ ဒုဿီလျတည်း။ ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ ပရဝါဒီ၏အမှုတည်း။
အဝိညတ္တိ ဒုဿီလျန္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ၊
ဒသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ၊
ဒုတိ‌ယော ပဏ္ဏာသကော သမတ္တော၊ ၁။ ဝိညတ္တိံ ဝိနာယေဝ။ ။ပဌမနေ့၌ စေခိုင်းတုန်းက ဝစီဝိညတ်ပါသော်လည်း နောက်တနေ့ ပါဏာတိပါတအမှုကို ပြုသောအခါ စေခိုင်းသူ၏ ဝစီဝိညတ််မရှိတော့သောကြောင့် ထိုစေခိုင်းမှု ပါဏာတိပါတသည် အင်္ဂါပြည့်သော်လည်း ထိုစေခိုင်းတုန်းက ဝစီကံ အင်္ဂါသည် ရက်ခြားသည်ဖြစ်၍ ပါရိဝါသိက ဖြစ်နေသောကြောင့် အဝိညတ္တိ ဒုဿိလျ ဖြစ်ရသည်။