Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā

2. Parihānikathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၂၃၉။ “ဒွေမေ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ ။ ပေ ။ သံဝတ္တန္တီတိ"၊ ဟူသော။ ဣဒံ သုတ္တံ၊ ဤသုတ်သည်။ အရဟတော၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏။ ပရိဟာနိလဒ္ဓိယာ၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းဟူသောအယူ၏။၁။ ဣတော ပုရိမာ။ ။တတ္ထ တတ္ထ သကဝါဒိ ပဋိက္ခေပါဒိ ဝိဘာဝန ဝသေန (ထိုထို ပြဿနာဝယ် သကဝါဒိ၏ ပယ်ခြင်း (အာဒိဖြင့် ဝန်ခံခြင်း) တို့ကို ထင်စွာ ပြခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်) ပဝတ္တာ ဣတော အတ္ထသံဝဏ္ဏနတော ပုရိမာ။ ဆိုလိုရင်းကား- အဋ္ဌကထာဝယ် “ယထာ ရုပါဒယော ဓမ္မာ ပစ္စတ္တလက္ခဏ သာမညလက္ခဏဝသေန အတ္ထိ, န ဧဂံ ပုဂ္ဂလော ။ ပေ ။ လောကနိရုတ္တိယာ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော”ဟု ဆိုခဲ့၏။ ဋီကာ၌လည်း ’ပစ္စတ္တသာမညဝသေန ။ ပေ ။ ပဋိက္ခိပိတွာ ပေ ။ ပုဂ္ဂလောတိ ကောစိ သဘာဝေါ နတ္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ” ဟု အဋ္ဌကထာ စကားကိုပင် လိုရင်းကောက်၍ ဆိုခဲ့၏။ ထို စကားနှင့် ညီညွတ်အောင်, ဒိဋ္ဌိပရာမာသမဖြစ်အောင်, လောက ပြောရိုးကိုလည်း မလွန်အောင် ရှေးက အတ္ထသံဝဏ္ဏနာများ ကိုလည်း သုံးစွဲပါ-ဟု အမှာ စကားကို ဆိုသည်။ နိဿယော၊ မှီရာသည်။ န၊ မဟုတ်။ [“သေက္ခဿ ဘိက္ခုနော” ဟု ဆိုသောကြောင့် အရဟတော ပရိဟာနိ” ဟူသော အယူ၏မှီရာမဟုတ်။] အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။ အနာဂါမိအာဒီနံ၊ အနာဂါမ် အစရှိသော သေက္ခ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ ပရိဟာနိလဒွိယာ၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းဟူသော အယူ၏။ နိဿယော၊ မှီရာတည်း။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ **အရဟတောပိ ပရိဟာနိံ ဣစ္ဆန္တီ**တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ပိသဒ္ဒေန၊ ပိသဒ္ဒါဖြင့်။ အနာဂါမိဿာပိ၊ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၏၎င်း။ သကဒါဂါမိဿာပိ၊ သကဒါဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်၏၎င်း။ (ပရိဟာနိံ၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းကို။ ဣစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။) ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။ ယောဗေတဗ္ဗံ၊ ယှဉ်စေထိုက်၏။ [“သကဒါဂါမိဿ”ဟု ဆိုသောကြောင့် သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်အတွက်ကား သောတာပတ္တိဖိုလ်မှ မဆုတ်ယုတ်တော့။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌“ကမေန ပရိဟာယိတွာ (အနာဂါမ်, သကဒါဂါမ် ဖြစ်ပြီးလျှင် သောတာပန် အဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ) သောတာပတ္တိဖလေ ဌိတဿ အရဟတော ပရိဟာနိံ န ဣစ္ဆတိ”ဟု ဆိုသည်။]
**တတိယသ္မိမ္ပိ မုဒိန္ဒြိယာဝ အဓိပ္ပေတာ**၊
**တေသဉှိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပရိဟာနိ နဟောတီတိ တဿ လဒ္ဓီ**တိ၊ ဟူ၍။ ပုရိမပါဌော၊ ရှေး၌ဖြစ်သောပါဌ်သည်။ (အတ္ထိ)၊ ပန၊ ထိုသို့ ရှေးပါဌ်ရှိပါသော်လည်း။ မုဒိန္ဒြိဋ္ဌိယေသွေဝ၊ မုဒိန္ဒြိယရဟန္တာတို့ကိုသာ။ အဓိပ္ပေတေသု၊ အလိုရှိအပ်ကုန်လသော်။ ပဋိက္ခေပေါ၊ "နဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်မြစ်ခြင်းကို။ န ကာတဗ္ဗော၊ မပြုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ (ပဋိက္ခေပေါစ၊ ပယ်ခြင်းကိုလည်း။) ကတော၊ ပြုအပ်ပြီ။ [ပါဠိတော် ကြည့်ပါ။] တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ **“တတိယသ္မိမ္ပိ တိက္ခိန္ဒြိယာဝ အဓိပ္ပေတာ**၊
**တေ သဉှိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပရိဟာနိ န ဟောတီတိ တဿ လဒ္ဓီ**တိ၊ ဟူ၍။ ပဌန္တိ၊ နောက်ဆရာတို့ ရွတ်ဆိုကြကုန်၏။
**အယောနိသော အတ္ထံ ဂဟေတွာ**တိ၊ ကား။ သောတာပန္နောယေဝ၊ သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ။ [ဧဝဖြင့် သကဒါဂါမ်, အနာဂါမ် ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကိုကန့်။] နိယတောတိ၊ နိယတ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ သော ယေဝ၊ ထို သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ။ န ပရိဟာယတိ၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်မှ မယုတ်လျော့။ ဣတရေ၊ သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်မှ တပါးအခြားသော သကဒါဂါမ်အစ ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ န ပရိဟာယန္တိ၊ မယုတ်လျော့ကုန်သည်ကား။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ သို့။ အတ္ထံ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ (ပဋိက္ခိပတိ-၌ စပ်။)
ပန၊ ဆက်။ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယာတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သော။ အတ္ထံ၊ အနက်ကို။ အဂ္ဂဟေတွာ၊ မယူမူ၍။ နိယတောတိ၊ နိယတောဟူသော ပုဒ်၏။ သောတာပတ္တိဖလာ၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်မှ။ န ပရိဟာယတိ၊ မယုတ်လျော့။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဧတံ အတ္ထံ၊ ဤ အနက်ကို။ ဂဏှိ၊ ယူပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝဒန္တိ၊ ဆိုကြကုန်၏။ [ပဌမနည်း၌ “သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ “နိယတော”ဟု ဟောတော်မူ၏။” ထို့ကြောင့် “ထို သောတာပန်သည်သာ သောတာပတ္တိဖိုလ်မှ မဆုတ်ယုတ်။ အထက် ဖလဋ္ဌ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ဆိုင်ရာဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ကြ၏”ဟု ယူခြင်းကို “အယောနိသော အတ္ထံ ဂဟေတွာ”ဟု ဆိုသည်။ ဒုတိယနည်း၌ "နိယတော၊ အထက်မဂ် အလို့ငှါမြဲ၏” ဟူသော အနက်ကို မယူနိုင်ပဲ သောတာပတ္တိဖိုလ်မှ မဆုတ်ယုတ်ပဲ မြဲ၏-ဟူသော အနက်ကို ယူခြင်းကို “အယောနိသော အတ္ထံ ဂဟေတွာ”ဟု ဆိုသည်။]
ဝါဒယုတ္တိပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။
၂၄၁။ **ယံ ပနေတ္ထာ**တိအာဒိမှိ၊ အစရှိသော စကားရပ်၌။ (ဝိစာရဏာ၊ စိစစ်ခြင်းကို။ ဧဝံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့ သောနည်းဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သိထိုက်၏။) ဒဿနမဂ္ဂဖလေ၊ နိဗ္ဗာန်ကို ရှေးဦးစွာ သိမြင်တတ်သော သောတာပတ္တိမဂ်ဖိုလ်၌။ [“ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ”ကို သတိပြုပါ။] ဌိတဿ၊ တည်သော သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၏။ အနန္တရံ၊ အခြားမဲ့၌။ အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခြင်းကို၎င်း။ တတော၊ ထို အရဟတ္တဖိုလ်မှ။ ပရိဟာယိတွာ၊ ဆုတ်ယုတ်၍။ တတ္ထ၊ ထို သောတာပတ္တိမဂ်ဖိုလ်၌။ ဌာနံ စ၊ တည်ခြင်းကို၎င်း။ ဣစ္ဆန္တော၊ အလိုရှိသော ပရဝါဒီသည်။ ပုန၊ တဖန်။ ဝါယာမေန၊ ဝိပဿနာကို အားထုတ်ခြင်းကြောင့်။ တဒနန္တရံ၊ ထိုသောတာပတ္တိဖိုလ်၏ အခြားမဲ့၌။ အရဟတ္တပတ္တိံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခြင်းကို။ နဣစ္ဆတိ၊ အလိုမရှိ။ ဣတိ ဧတံ၊ ဤ အလိုမရှိခြင်းကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။ [အရဟတ္တပတ္တိံကို ဣစ္ဆန္တော ၌စပ်။ ထိုသို့ အလိုရှိသော ပရဝါဒီကို ပါဠိတော်၌ မတွေ့ရ၊ စဉ်းစားပါ။]
၂၆၂။ **အဝသိပ္ပတ္တော ဈာနလာဘီ**တိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ သေက္ခော၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ကို။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
ပန၊ အဖို့တပါးကား။ ဝသိပ္ပတ္တော၊ ဝသိဘော်သို့ ရောက်သည်လည်းဖြစ်သော။ အဝသိပ္ပတ္တော၊ ဝသိဘော်သို့ မရောက်သည်လည်းဖြစ်သော။ ပုထုဇ္ဇနော၊ ပုထုဇဉ်ကို။ သမယဝိမုတ္တ အသမယဝိမုတ္တ တန္တိယာ၊ သမယဝိပုတ္တအသမယဝိမုတ္တ ပါဠိတော်ဖြင့်။ အဂ္ဂဟိတော၊ ယူတော်မမူအပ်။ ပန၊ သို့သော်လည်း။ ဘဇာပိယမာနော၊ ကပ်ဝင်စေအပ်သော်။ သမာပတ္တိဝိက္ခိမ္ဘိတာနံ၊ ဈာန်သမာပတ်ဖြင့် ခွာအပ်ပြီးကုန်သော။ ကိလေသာနံ၊ ကိလေသာတို့နှင့်။ ဝသေန၊ ဝပ်သဖြင့်။ သမယဝိမုတ္တဘာဝံ၊ သမယဝိမုတ္တ၏အဖြစ်သို့။ ဘဇေယျ၊ ကပ်ဝင်ရာ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝုတ္တော၊ ရှေးဆရာဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
အရိယပုဂ္ဂလသံသန္ဒနပရိဟာနိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၂၆၅။ **ဥတ္တမ ဟီနဘေဒေါ**၊ ဥတ္တမ ဟီနအပြားကို။ “တတြ ယာယံ ပဋိပဒါ ။ပေ။ အက္ခာယတီ"တိ အာဒိသုတ္တဝသေန၊ အစရှိသောသုတ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။ [တတြ၊ ထို ၄-ပါးသော ပဋိပဒါတို့တွင်။ ယာယံ ပဋိပဒါ၊ အကြင် ပဋိပဒါသည်။ သုခါ၊ လွယ်ကူသည်။ ခိပ္ပါဘိညာ၊ လျင်မြန်သောအသိဉာဏ်ရှိသည်။ (ဟောတိ၊ ၏။) သာ၊ ထို ပဋိပဒါကို။ ဥဘယေနေဝ၊ ၂-ပါးစုံသော သုခပ္ပဋိပဒါ, ခိပ္ပါဘိညာ၏အဖြစ်ကြောင့်သာလျှင်။ ပဏီတာ၊ မြတ်၏ဟူ၍။ အက္ခာယတိ၊ ဆိုအပ်၏။]
ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုန္တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဠိရပ်၌။ မုတသဒ္ဒေါ၊ မုတသဒ္ဒါသည်။ ပတ္တဗ္ဗံ၊ ရောက်ထိုက်သော အာရုံဟူသောအနက်ကို။ ဝဒတိ ဝိယ၊ ဟောသကဲ့သို့။ (တထာ၊ တူ။) မုတသဒ္ဒေါ၊ ( နယိဒံ ဧကဂုဏံ မုတံ၌)သည်။ ပတ္တဗ္ဗံ၊ ရောက်ထိုက်ဟူသော အနက်ကို။ ဝဒတိ၊ ဟော၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ **ဖုသနာရဟန္တိ**၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော)အာဟ၊ ပြီ။ [မုတံ၌ မုဓာတ်သည် “ရောက်”ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ “ရောက်’ဆိုသည်ကား ဃာနဝိညာဉ်ဖြင့် ရောက်ထိုက် ဇိဝှါဝိညာဉ်ဖြင့် ရောက်ထိုက်, ကာယဝိညာဉ်ဖြင့် ရောက်တိုက်တည်း။ ဤ၌ကား မနောဝိညာဉ်ဖြင့် ထိ+ရောက်ထိုက်တည်း။ ထို့ကြောင့် “ဖုသနာရဟံ”ဟု ဖွင့်သည်။]
၂၆၇။ ယထာကတသန္နိဋ္ဌာနဿ၊ အကြင် အကြင်ပြုအပ်ပြီးသောဆုံးဖြတ်ခြင်းရှိသော။ သမယဝိမုတ္တဿ၊ သမယဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်၏။ **အပ္ပတ္တပရိဟာနာယ စေဝ**၊ မရောက်အပ်သေးသော အရဟတ္တဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း ငှါလည်း။ **သံဝတ္တန္တိ**၊ ဖြစ်ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုတည်း။
သုတ္တသာဓနပရိဟာနိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
ပရိဟာနိကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။ ၁။ ကတသန္နိဋ္ဌာနဿ။ ဣမသ္မိံသတ္တာဟေ(ဤခုနစ်ရက်အတွင်း၌) မာသေဥတုမှိ အန္တောဝ ဝါ အညံ အာရာဓေဿာမိ (အရဟတ္တဖိုလ်ကို - ပြီးစေအံ့) ဣတိ ကတနိစ္ဆယဿ (ပြုအပ်ပြီးသော ဆုံးဖြတ်ခြင်း ရှိသော။ သမယဝိမုတ္တဿ-၌ စပ်။) ထို ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ကမ္မာရာမ စသည် ရှိနေလျှင် မရအပ်သေးသော အရဟတ္တဖိုလ်မှ (၇-ရက် စသည်အတွင်း၌ မရပဲ) ဆုတ်ယုတ်နိုင်သည်။