၉၀၈**ကရုဏာဓိပ္ပါယေန ဧကာဓိပ္ပါယော**တိ၊ ဟူသောပါဌ်၌။
ရာဂါဓိပ္ပါယတော၊ ရာဂတည်းဟူသော အလိုမှ။
အညာဓိပ္ပါယော၊ အခြားသော အလိုရှိသည်မူလည်းဖြစ်သော။
(မေထုနော ဓမ္မော ပဋိသေဝိတဗ္ဗော၊ ၌စပ်။)
ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊
**ဧကော အဓိပ္ပါယော**တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဌ်။
ဧကသဒ္ဒေါ၊ ဧကသဒ္ဒါကို။
ဧကတော ဘာဝေ၊ အတူတကွ၏ အဖြစ်ဟူသောအနက်၌။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ မှတ်ထိုက်၏။
ဟိ၊ မှန်။
သမာနတ္ထေ၊ ဧကသဒ္ဒါ၏ သမာနအနက်သည်။
သတိ၊ ဖြစ်လသော်။
ဧကာဓိပ္ပါယေနာတိ၊ ဧကာဓိပ္ပါယေန ဟူသော ပါဌ်၌။
ရာဂါဓိပ္ပါယေပိ၊ ရာဂါဓိပ္ပါယ၌လည်း။
ဧကာဓိပ္ပါယတာ၊ တူသော အလိုရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
(တနည်း)
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဧကော အဓိပ္ပါယောတိ ဧတ္ထ၊ ၌။
ဧကတောဘာဝေ၊ ၌။
ဧကသဒ္ဒေါ၊ ကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝိညာယတိ၊ နည်း။
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
ဧကသဒ္ဒဿ၊ ၏။
သမာနတ္ထေ၊ အတူဟူသော အနက်သည်။
သတိ၊ သော်။
ရာဂါဓိပ္ပါယေပိ၊ ၌လည်း။
ဧကာဓိပ္ပါယေနာတိ၊ ဟူသောပါဌ်၌။
ဧကာဓိပ္ပါယတာ၊ တူသောအလိုရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။
အတ္ထိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။
ဧကော အဓိပ္ပါယောတိဧတ္ထ၊ ၌။
ဧကတောဘာဝေ၊ ၌။
ဧကသဒ္ဒေ၊ ကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ဣတိဝိညာယတိ၊ ၏။
ဧကာဓိပ္ပါယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ၊
၉၁၀-၉၁၄၊
ဣဿရိယေန၊ စိတ်ကို အစိုးရသူ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ယထာဓိပ္ပေတဿ၊ အကြင် အကြင် အလိုရှိအပ်သော အမှုကို။
ကရဏံ၊ ပြုနိုင်ခြင်းသည်။
**ဣဿရိယကာမကာရိကာ**၊ မည်၏။
**ဂစ္ဆေယျာ**တိ၊ ကား။
ဂဗ္ဘသေယျောက္ကမနံ၊ ဂဗ္ဘသေယျသို့ သက်ရောက်ခြင်းသို့။
ဂစ္ဆေယျ၊ ရောက်ရာသလော။
**ဣဿရိယကာမကာရိတာဟေတု။ ပေ။ ကရီယတီ**တိဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဌ်၌။
ဒုက္ကရကာရိတာနာမ၊ ခဲယဉ်းသဖြင့် ပြုကျင့်အပ်သော အကျင့်ကိုပြုကျင့်ခြင်းမည်သည်ကို။
ဣဿရိယကာမကာရိတာပေတု၊ စိတ်ကို အစိုးရသူ၏ အဖြစ်ကြောင့် အလိုအတိုင်း ပြုနိုင်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝါ၊ စိတ်ကို အစိုးရသည့်အတွက် အလိုအတိုင်း ပြုနိုင်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ကရိယမာနာ၊ ပြုအပ်သော်။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ၊ မိစ္ဆာအယူကြောင့်။
ကရီယတိ၊ ပြုအပ်၏။
ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ဝါ၊ တနည်း။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ၊ မိစ္ဆာအယူနှင့်။
ဝိနာ၊ ကင်း၍။
ကရိယမာနာ၊ ပြုအပ်သော။
ဣဿရိယကာမကာရိတာဟေတု နာမ၊ မည်သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ဣဿရိယကာမကာရိတာကထာဝဏ္ဏနာနိဋ္ဌိတာ၊
၉၁၅-၉၁၆၊
မေတ္တာဒယော၊ မေတ္တာ အစရှိသော တရားတို့ကို။
သန္ဓာယ၊ ၍။
မေတ္တာဒယောဝိယ၊ မေတ္တာ အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့။
န ရာဂေါ၊ ရာဂလည်း မဟုတ်သော။
ရာဂပတိရူပကော၊ ရာဂ၏ တူသော သဘောရှိသော။
ဝါ၊ ရာဂအတုဖြစ်သော။
ကောစိ၊ တစုံတခုသော တရားသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိသလော။
ဣတိ၊ ဤပြဿနာ၌။
ရာဂမေဝ၊ ရာဂကိုပင်။
ဂဏှာတိ၊ ယူ၏။
ဒေါသေပိ၊ ဒေါသ၌လည်း။
ဧဝံ၊ ဤအတူတည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝဒန္တိ၊ ရှေးဆရာတို့ ဆိုကြကုန်၏။
ပတိရူပကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ၊ ၁။ ရာဂမေဝ ဂဏှာတိ။ ။ မေတ္တာ စသည်ကို ဥပမာပြု၍ ရိုးရာ ရာဂလည်း မဟုတ်ပဲ ရာဂအတု ရှိသေး၏ ယူရာ၌ ထိုအတု ဟူသည် မေတ္တာ စသည်ကို ကြဉ်ဖယ် လိုက်လျှင် ရာဂပင် ဖြစ်၏။ ထို့ ကြောင့် "ရာဂမေဝ ဂဏှာတိ”ဟု ဋီကာ၌ ကောက်ချက် ချသည်။
အနုဋိကာ။ ။အညစိတ္တဿ (မေတ္တာ စသည်နှင့် ယှဉ်သောစိတ်မှတပါး အခြား စိတ်တမျိုး၏) သိနိယနာကာရော (ချစ်ခြင်း အခြင်းအရာသည်)ရာဂဿေဝ ပဝတ္တိ အာကာရောတိ - အတ္တော၊ တေနေဝါဟရာဂမေဝ ဂဏှာတီတိ၊ ဇဝံ ဒေါသေပီတိ ဧတ္ထ ဣဿာဒယော ဝိယ န ဒေါသော၊ ဒေါသပဋိရူပကော ကောစိ အတ္ထီတိ ဒေါသမေဝ ဂဏှာတီတိ ယောဓဇတဗ္ဗံ။
အနုဋိကာ။ ။အညစိတ္တဿ (မေတ္တာ စသည်နှင့် ယှဉ်သောစိတ်မှတပါး အခြား စိတ်တမျိုး၏) သိနိယနာကာရော (ချစ်ခြင်း အခြင်းအရာသည်)ရာဂဿေဝ ပဝတ္တိ အာကာရောတိ - အတ္တော၊ တေနေဝါဟရာဂမေဝ ဂဏှာတီတိ၊ ဇဝံ ဒေါသေပီတိ ဧတ္ထ ဣဿာဒယော ဝိယ န ဒေါသော၊ ဒေါသပဋိရူပကော ကောစိ အတ္ထီတိ ဒေါသမေဝ ဂဏှာတီတိ ယောဓဇတဗ္ဗံ။
၉၁၇-၉၁၈၊
**န အနိစ္စာဒိဘာဝန္တိ**ဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဌ်၌။
ဧတဿ၊ ဤရုပ်၏။
အနိစ္စာဒိကော၊ အနိစ္စအစရှိသော။
ဘာဝေါ၊ ပင်ကိုယ် သဘောသည်။
(အတ္ထိ၊ )
ဣတိ၊ ကြောင့်။
တံ ရူပံ၊ ထိုရုပ်ကို။
အနိစ္စာဒိဘာဝန္တိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
**န ကေဝလဉှိ ပဌမသစ္စမေဝဒုက္ခန္တိ**၊ ဟူ၍။
ဝဒန္တေန၊ ဆိုသော အဋ္ဌကထာဆရာသည်။
**ဒုက္ခညေဝပရိနိပ္ဖန္နန္တိ**၊ ဟူသော။
ပုစ္ဆာ၊ ပုစ္ဆာကို။
ဒုက္ခသစ္စံ၊ ကို။
သန္ဓာယ၊ ၍။
(သကဝါဒိနာ၊ သည်။)
ကတာ၊ ပြုအပ်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဒဿိတံ၊ ပြအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဧဝံသတိ၊ ဤသို့ ဖြစ်လသော်။
(ဒုက္ခသစ္စာကို ရည်ရွယ်၍ ပုစ္ဆာပြုအပ်သော်)တေန၊ ထိုသကဝါဒီသည်။
စက္ခာယတနံ အပရိနိပ္ဖန္နန္တိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားသည်။
ဝါ၊ ကို။
န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်သည်။
သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။
(ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်သည်။
သိယာ၊ ဖြစ်ရာသနည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
စက္ခာယတနာဒီနိ၊ စက္ခာယတန အစရှိသော တရားတို့သည်။
အနုပါဒိန္နာနိ၊ ဒုက္ခသစ္စာတွင် မပါဝင်သည့် အနုပါဒိန္န တရားတို့သည်၎င်း။
လောကုတ္တရာနိဝါ၊ မဂ္ဂသစ္စာ, နိရောဓသစ္စာဖြစ်သော လောကုတ္တရာတရားတို့သည်၎င်း။
န ဟောန္တိ၊ ကုန်။
(တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ)၊ ၁။ ဧဝံ သတိ။ပေ။ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ။ ။ "ဒုက္ခညေဝ" အရ ဒုက္ခသစ္စာ တရပ်လုံးကို ယူ၍ “ပရိနိပ္ဖန္နလော”ဟု မေးရာဝယ် “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံပြီးဖြစ်သော ပရဝါဒီကို "စက္ခာယတနံ ပရိနိပ္ဖန္နံ-လော”ဟု စသော ပြဿနာကို မမေးထိုက်။ ဘာ့ကြောင့်နည်း– စက္ခာယတနသည် "ဒုက္ခညေ၀”အရ၌ ပါဝင်ပြီးဖြစ်၍ "ပရိနိပ္ဖန္န ” ဟု ဝန်ခံပြီးဖြစ်သည့်အတွက် ဒုက္ခသစ္စာတွင် ပါဝင်သော စက္ခာယတနကို "အပရိ နိပ္ဖနလော”ဟု မေးခွင့် မရှိသောကြောင့်၎င်း၊ ပရဝါဒီကလည်း "အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံသည့်အတွက် ရှေ့နောက် ဆန့်ကျင်သောကြောင့်၎င်းတည်း။
မှတ်ချက်။ ။ဤသို့ ရှေ့နောက် ဆန့်ကျပါလျက် ဆိုခြင်းကို အဋီကာ၌ ပရဝါဒီ၏ ဝါဒအတွက် ရှေ့နောက်နှီးနှော၍ မရခြင်းမှာ ထုံးစံသဘောပင် ဖြစ်၏”ဟု ဆို၍"တထာဟိ သော ဝိညူဟိ ပဋိက္ခိတ္တော၊တထာ စေဝ တံ အမှေဟိ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတံ”ဟု မိန့်သည်။
၂။ န ဟိ ။ ပေ ။ လောကုတ္တရာနိ ဝါ။ ။ဤစကားဖြင့် စက္ခာယတန၏ ဒုက္ခသစ္စာတွင် ပါဝင်ကြောင်းကို ခိုင်မြဲစေသည်။ စက္ခာယတနာဒီနိ၌ အာဒိဖြင့် ပါဠိ တော်၌လာသော သောတာယတန စသည်တို့ကို ယူပါ။ ထို စက္ခာယတန အစရှိသည် တို့သည် အနုပါဒိန္န(အာရုံပြုသောအားဖြင့် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့် မယူအပ်ကုန်သော တရားများ) မဟုတ်ကြ၊ ဥပါဒိန္န ကမ္မဇရုပ် တရားများ ဖြစ်ကြ၏။ [ဥပါဒိန္နတရားတို့သည်သာ တဏှာကြောင့် ဖြစ်ရသော ဒုက္ခသစ္စာ အစစ်တည်း။ ဥပါဒိန္န မဟုတ်သော အနူပါဒိန္နတရားတို့ကား"ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ" အရ ဒုက္ခသစ္စာတွင် ပရိယာယ်အားဖြင့် ပါဝင်ကြသည်။] ထို့ကြောင့် စက္ခာယတန စသောတရားတို့သည် စင်စစ်အားဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာတွင် ပါဝင်ကြသည်။ ထို စက္ခာယတန စသော တရားတို့သည် န လောကုတ္တရာနိ ဝါ-လောကုတ္တရာတရားများလည်း မဟုတ်ကြ။ ထို့ကြောင့် မဂ္ဂသစ္စာ နိရောဓသစ္စာတို့၌ မပါဝင်ကြ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၌သာ ပါဝင်ကြသည် ဟူလို။ [န ဟိ အပါဒိန္နာနီတိ ဣမိနာ စက္ခာယတနံဒီနံ သမုဒယသစ္စေန သင်္ဂဟာ ဘာဝမာဟ (သမုဒယသစ္စာဖြင့် သိမ်းယူမှု၏ မရှိခြင်းကို ဆိုသည်။) န လောကုတ္တရာ နီတိ ဣမိနာ နိရောဓမဂ္ဂသစ္စေဟိ (သင်္ဂဟာဘာဝမာဟ။)-အနု။]
မှတ်ချက်။ ။ဤသို့ ရှေ့နောက် ဆန့်ကျပါလျက် ဆိုခြင်းကို အဋီကာ၌ ပရဝါဒီ၏ ဝါဒအတွက် ရှေ့နောက်နှီးနှော၍ မရခြင်းမှာ ထုံးစံသဘောပင် ဖြစ်၏”ဟု ဆို၍"တထာဟိ သော ဝိညူဟိ ပဋိက္ခိတ္တော၊တထာ စေဝ တံ အမှေဟိ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိတံ”ဟု မိန့်သည်။
၂။ န ဟိ ။ ပေ ။ လောကုတ္တရာနိ ဝါ။ ။ဤစကားဖြင့် စက္ခာယတန၏ ဒုက္ခသစ္စာတွင် ပါဝင်ကြောင်းကို ခိုင်မြဲစေသည်။ စက္ခာယတနာဒီနိ၌ အာဒိဖြင့် ပါဠိ တော်၌လာသော သောတာယတန စသည်တို့ကို ယူပါ။ ထို စက္ခာယတန အစရှိသည် တို့သည် အနုပါဒိန္န(အာရုံပြုသောအားဖြင့် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့် မယူအပ်ကုန်သော တရားများ) မဟုတ်ကြ၊ ဥပါဒိန္န ကမ္မဇရုပ် တရားများ ဖြစ်ကြ၏။ [ဥပါဒိန္နတရားတို့သည်သာ တဏှာကြောင့် ဖြစ်ရသော ဒုက္ခသစ္စာ အစစ်တည်း။ ဥပါဒိန္န မဟုတ်သော အနူပါဒိန္နတရားတို့ကား"ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ" အရ ဒုက္ခသစ္စာတွင် ပရိယာယ်အားဖြင့် ပါဝင်ကြသည်။] ထို့ကြောင့် စက္ခာယတန စသောတရားတို့သည် စင်စစ်အားဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာတွင် ပါဝင်ကြသည်။ ထို စက္ခာယတန စသော တရားတို့သည် န လောကုတ္တရာနိ ဝါ-လောကုတ္တရာတရားများလည်း မဟုတ်ကြ။ ထို့ကြောင့် မဂ္ဂသစ္စာ နိရောဓသစ္စာတို့၌ မပါဝင်ကြ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၌သာ ပါဝင်ကြသည် ဟူလို။ [န ဟိ အပါဒိန္နာနီတိ ဣမိနာ စက္ခာယတနံဒီနံ သမုဒယသစ္စေန သင်္ဂဟာ ဘာဝမာဟ (သမုဒယသစ္စာဖြင့် သိမ်းယူမှု၏ မရှိခြင်းကို ဆိုသည်။) န လောကုတ္တရာ နီတိ ဣမိနာ နိရောဓမဂ္ဂသစ္စေဟိ (သင်္ဂဟာဘာဝမာဟ။)-အနု။]
**တန္တိ**၊ တံ ဟူသောပုဒ်၏။
(အတ္ထော၊ ၌စပ်။)
ဒုက္ခညေဝ၊ ဒုက္ခသစ္စာသည်သာ။
ပရိနိပ္ဖန္နံ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် ထက်ဝန်းကျင် ပြီးစေအပ်သောတရားတည်း။
ရူပံပန၊ ရုပ်သည်ကား။
န (ပရိနိပ္ဖန္နံ)၊ ပရိနိပ္ဖန္န မဟုတ်။
ဣတိ ဧတံ၊ ဤစကားကို။
ရူပဿစ၊ ရုပ်၏လည်း။
(စ- ဖြင့်အခြားဒုက္ခကို ဆည်း)
ဒုက္ခတ္တာ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ရေ၊ ငါ့ရှင် ပရဝါဒီ။
နောဝတ္တဗ္ဗေ ဝတ၊ မဆိုထိုက်လေစွတကား။
ဣတိ အတ္ထော၊ ဤကား အနက်။
အပရိနိပ္ဖန္နကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ၊
တေဝီသတိမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ၊
ကထာဝတ္ထုပကရဏမူလဋိကာ သမတ္တာ၊
ကထာဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ မူလဋီကာ နိဿယပြီးပြီ။
၁။ တန္တိ။ ပေ။ ဧတံ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ တံ-ဟုသာ ရှိ၏။ ထိုတံ-ကို "ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နံ၊ နပန ရူပန္တိ ဧတံ" ဟုဋီကာဆရာက သရုပ်ဖော်သည်။ ထိုသို့သရုပ်ဖော်ရာ၌ ပါဠိတော်ဝယ် "ရူပံ အပရိနိပ္ဖန္နံ၊ ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နံ"ဟူသော ပါဠိတော်ကို ယူထားသော်လည်း "ရူပံ အပရိနိပ္ဖန္နံ"ကို ချုံး၍ "န ပန ရူပံ"ဟု သရုပ်ဖော်သည်။[အနုဋီကာ၌ကား ဧတံ-ဖြင့် အဋ္ဌကထာရှိတိုင်း ထို၂-ဝါကျကို ခွဲဖို့ရန် ပြသည်။]