Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā

4. Vimuccamānakathāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၃၆၆။ **ဈာနေန**၊ ဈာန်ကြောင့်။ **ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိယာ**၊ ဝိက္ခမ္မဝိမုတ္တိ အားဖြင့်။ **ဝိမုတ္တံ**၊ လွတ်ပြီးသော။ **စိတ္တံ**၊ စိတ်သည်။ **မဂ္ဂက္ခဏေ**၊ မဂ်ခဏ၌။ **သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ**၊ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိအားဖြင့်။ **ဝိမုစ္စမာနံ နာမ**၊ လွတ်ဆဲမည်သည်။ **ဟောတိ**၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဧတိဿာ လဒ္ဓိယာ၊ ဤ အယူ၌။ ဒေါသော၊ အပြစ်သည်။ ကော၊ အဘယ်နည်း။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။အနုဋီကာ။ ။ဒိဋ္ဌိယာ ပရိကပ္ပိတေန သတ္တေန သုည သင်္ခါရေ သန္ဓာယ သုညတဉ္စ မနသိကရောတီတိ ပုစ္ဆာယ အာမန္တာ တိ ပဋိဇာနန္တဿ (ဒွိန္နံ ဖဿာနံ ကထံအာပဇ္ဇတိ-၌ စပ်။) [ဌာနာဌာနဉာဏ်၏အာရုံက ဌာနာဌာနကိုအာရုံပြုလည်း သင်္ခါရ, သုညတကို အာရုံပြုလည်း သင်္ခါရချည်းဖြစ်သောကြောင့် ဖဿ ၂-မျိုးပေါင်းဆုံစရာ မလိုပါ-ဟူလို။ ယထာ ဝုတ္တနယေနာတိ ဒိဋ္ဌိယာ ပရိကပ္ပိတေန သတ္တေန သုညာ ပဉ္စက္ခန္ဓာတိ ပကာရေန နယေန။] ဆက်ဦးအံ့-ဤသို့ မူလဋီကာ၏ မစောဒနာထိုက်ဟူသောစကားကို ဖွင့်ပြပြီးလျှင် "သတ္တသုညတာယ သုညတ္တေပိဗ္ဗေပိ သင်္ခါရာနံ (သင်္ခါရတို့မှာ သတ္တမှ ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့် သုညတာအဖြစ် ရှိပါသော်လည်း) အညောဝ ဌာနာဌာန မနသိကာရော အညော သုညတာမနသိကာရော။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ “ယုဇ္ဇတေဝ ဒိန္နံ ဖဿာနံ သမောဓာနာပတ္တိစောဒနာ”ဟု အဋ္ဌကထာ စကားကို ထောက်ခံ၍ ဖွင့်သည်။ ၁။ဝိစာဝရတဗ္ဗံ။ ။“ကောဒေါသောတိ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ ဈာန်ကြောင့် ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိဖြင့် လွတ်ပြီးသော စိတ်သည် မဂ်ခဏ၌ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိဖြင့် လွတ်ဆဲ ဖြစ်၏”ဟူသောဤအယူမှာ မှန်သည်မဟုတ်ပါလော၊ အဋ္ဌကထ၌ "ဧကဒေသံ ဝိမုတ္တံဧတဒေသံ အဝိမုတ္တံတိ အာပဇ္ဇတိ"ဟု အပြစ်ဆိုထားသည်ကို စိစစ်ထိုကသည်ဟုဆိုသည်။
ဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသေ၊ ဝိပ္ပကတကို ညွှန်ပြရာ၌။ ဒေါသော၊ အပြစ်သည်။ ယဒိ၊ (ဟောတိ)၊ အကယ်၍ဖြစ်အံ့။ တတြာပိ၊ ထိုဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသ၌လည်း။ တေန၊ ထို ပရဝါဒီသည်။ ဝိမုစ္စမာနတာယ၊ လွတ်ဆဲအဖြစ်ကြောင့်။ **ဝိမုတ္တံ ဝိမုစ္ဆမာနန္တိ**၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
စ၊ ဆက်။ (ဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသေ၊ ၌။) ဒေါသေ၊ အပြစ်သည်။ သတိ၊ သော်။ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ၊ မဂ်၏ဥပါဒ်ခဏ၌။ ဝိမုတ္တံ၊ လွတ်ပြီးသော စိတ်သည်။ ဝယက္ခဏေ၊ မဂ်၏ ဘင်ခဏ၌။ ဝိမုစ္စမာနံ၊ လွတ်ဆဲသည်။ ဟောတိ။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ အဿ၊ ထိုပရဝါဒီ၏။ ဝိမုတ္တဝိမုစ္စမာနဝစနံ၊ ဝိမုတ္တဝိမုစ္စမာနသဒ္ဒါသည်။ စောဒေတဗ္ဗံ၊ စောဒနာထိုက်သည်။ န သိယာ၊ မဖြစ်ရာ။ အထခေါ၊ စင်စစ်ကား။ ဝိမုစ္စမာနဝစနမေဝ၊ ဝိမုစ္စမာန သဒ္ဒါသည်သာ။ (စောဒေတဗ္ဗံ၊ စောဒနာ ထိုက်သော စကားသည်။ သိယာ၊ ဖြစ်၏။) ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ (ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။)။
စ၊ ဆက်။ ဧကဒေသေန၊ တစိတ်တဖို့အားဖြင့်။ ဝါ၊ တနည်း။ ဧကဒေသေ၊ တစိတ်တဖို့၌။ ဝိမုစ္စမာနဿ၊ လွတ်ဆဲဖြစ်သော စိတ်၏။ ဝိမုတ္တ ကိရိယာယ ဝိမုတ္တ၊ ကြိယာ၏။ ဧကဒေသော၊ ဧကဒေသသဒ္ဒါသည်။ ဝိသေသနံ၊ ဝိသေသနသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ **ဘာဝနပုံသကန္တိ**၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန)ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။၁။ ယဒိ ။ပေ။ ဝ စနမေဝါတိ။ ။ဤ စကားသည် အဋ္ဌကထာ စကားကိုအပြစ်ပြ၍ “ဝိစာရေတဗ္ဗံ”ကို ထောက်ခံသော အကြောင်းပြ စကားတည်း။ဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသ ဟူသည် လွတ်ခြင်းကိစ္စ၏ မပြီးသေးပုံကိုပြသော “ဝိမုတ္တံ ဝိမုစ္စမာနံ”ဟူသောစကားတည်း။ ထိုစကား၌ “ဝိမုစ္စမာနံ”ဟူသော လွတ်ဆဲကို ဆိုသောစကားကိုလွတ်ခြင်းကိစ္စမပြီးသေးသော “ဝိပ္ပကတ”ဟု ဆိုသည်။ ၂။ သတိစ ။ ပ ။ သိယာ။ ။ဤ၌လည်း “ဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသေ” ဟူသော စကားကို ဆောင်ယူပါ ဟု အနဋီကာဖွင့်၏။ ဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသ၌ အပြစ်ရှိလျှင် ဝိမုစ္စမာန ကိုသာ စောဒနာ ထိုက်၏။ “ဝိမုတ္တံ ဝိမုစ္စမာနံ”ဟု ၂-မျိုးတွဲ၍ မစောဒနာထိုက်။ ဘာကြောင့်နည်း... သောတာပတ္တိမဂ်၏ ဥပါဒ်ခဏ၌ (ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိဖြင့်) ဝိမုတ္တဖြစ်၍ပင်ခဏ၌ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိဖြင့် ဝိမုစ္စမာန ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ဝိမုစ္စမာနမေဝါတိ၌ ဣတိ၊ “ထို့ကြောင့်”ဟု ဆို၍ ဝိစာရေတဗ္ဗံကို ပြန်လှည့်ရသည်။ ၃။ ဝိမုတ္တကြိယာယ ။ပေ။ ဝိသေသနံ ဟောတိ။ ။ပါဠိတော်၌ “ဧက ဒေသံ ဝိမုတ္တံ”ဟု ရှိရာဝယ် “ဧကဒေသ” သဒ္ဒါသည် “ဝိမုတ္တ”ကြိယာ၏ ဝိသေသန ဖြစ်၏။ ဘာကြောင့်နည်း “နိပ္ပဒေသ ဝိမုတ္တိယာ ဗျဝစ္ဆိန္နတော-နိပ္ပဒေသဝိမုတ္တိကို ပယ်ဖျက်နိုင်ခြင်းကြောင့်တည်း။-အနူ၊ ဘူတကထနဝိသေသန, ဗျဝစ္ဆေဒက ဝိသေသန၂-မျိုးရှိရာဝယ် ဗျဝစ္ဆေဒကဝိသေသန ဟု ဆိုလိုသည်။ အနုဋီကာ၌ အနည်းငယ်ပါဌ် ပျက်နေသည်။ သဒ္ဒါကျမ်းတို့၌ ကြိယာဝိသေသန ဟု သုံးစွဲလေ့ရှိသော ဤ ဝိသေသနကိုပင် အဋ္ဌကထာတို့၌ “ဘာဝနပုံသက”ဟု သုံးစွဲလေ့ရှိသည်။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
**ကဋာဒယော**တိ၊ ကား။ ကဋပဋာဒယော၊ ဖျာ,အဝတ် အစရှိသောအရာဝတ္ထုတို့သည်။ (ဟောန္တိ ယထာ-၌ စပ်။)
**ဧကေနေဝ စိတ္တေနာ**တိ၊ ကား။ ဧကေနေဝ၊ တပါးသာလျှင် ဖြစ်သော။ ဖလစိတ္တေန၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်စိတ်ဖြင့်။ (သောတာပန္နော ဟောတိ-၌ စပ်။ ) ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
ဝိမုစ္စမာနကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။