Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā

4. Dānakathāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၄၇ဂ။ **ဒေယျံဓမ္မဝသေန စောဒေတုန္တိ**၊ ဟူသောပါဌ်၏။ (“အတ္ထော”-၌ စပ်။) စေတသိကောဝ၊ စေတသိက်သာလျှင် ဖြစ်သော။ ဓမ္မော၊ သည်။ (စေတနာတရားသည်။) ဒါနံ၊ ဒါနသည်။ ယဒိ (ဟောတိ)၊ အံ့။ (ဧဝံ သတိ။) ဒိယျတီတိ ဒါနန္တိ၊ ဟူသော။ ဣမိနာပိ အတ္ထေန၊ ဤအနက် ဖြင့်လည်း။ စေတသိကဿေဝ၊ စေတနာစေတသိက်၏ပင်။ ဒါနဘာဝေါ၊ သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်သည်မဟုတ်လော။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒေတုံ၊ ငှါ။ (“လဗ္ဘာတိ ပုစ္ဆာ" ၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
၄၇၉။ **အနိဋ္ဌဖလန္တိအာဒိ အစေတသိကဿ ဓမ္မဿ ဒါနဘာဝဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ**၊ ဟူသော ပါဌ်၏။ (အတ္ထော-၌ စပ်။) ဖလဒါနဘာဝဒီပနတ္ထံ၊ အကျိုးပေးခြင်း၏ ထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကျိုးငှါ။ န ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်မဟုတ်။ ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။ (ဒါနဘာဝနေရာ၌ ဖလဒါနဘာဝ ဟု အနက်ကို မှတ်ပါ-ဟူလို။) [ဤ ဋီကာ၌ “န ဝုတ္တံ” ဟု န သဒ္ဒါပါသောကြောင့် အဋ္ဌကထာပါဌ်၌လည်း “န”သဒ္ဒါရှိစေရသည်။]
**အနိဋ္ဌဖလန္တိ**အာဒိနာ၊ အစရှိသော ပါဌ်ဖြင့်။ အစေတသိကဿ၊ သော။ ဓမ္မဿ၊ အန္နာဒိဓမ္မ၏။ ဖလဒါနံ၊ အကျိုးပေးခြင်းသည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံဝိယ၊ စိတ်ဖြင့် ပဓာနအဖြစ်၌ ဆိုအပ်သကဲ့သို့။ ဟောတိ၊ ၏။ ဒါနဘာဝေါ၊ ဒါန၏အဖြစ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ (ဝုတ္တော၊ စိတ်ဖြင့် ပဓာနအဖြစ်၌ဆိုအပ်သည်။) န(ဟောတိ)၊ မဖြစ်။ စ၊ စင်စစ်ကား။ တန္နိဝါရဏတ္ထံ၊ ထိုအကျိုးပေးခြင်းကို တားမြစ်ခြင်းအကျိုးငှါ။
ဧတံ၊ ဤအနိဋ္ဌဖလံ အစရှိသောစကားကို။ (ပရဝါဒီ၊ သည်။) အာဟ၊ ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ [တန္နိဝါရဏတ္ထတ္တိ ဖလဒါနနိဝါရဏတ္ထံ၊ ဧတေန္တိ “ဒါနံ အနိဋ္ဌဖလ"န္တိ အာဒိဝစနံ၊ အနု။] ဧဝဉ္စ ကတွာ၊ ဤ အကြောင်းကြောင့်။ အနန္တရမေဝ၊ အနိဋ္ဌဖလံအစရှိသော ပါဌ်၏ အခြားမဲ့၌ပင်။ **န ဟိ အစေတသိကော အန္နာဒိဓမ္မောအာယတိံ ဝိပါကံ ဒေတီ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊
**ဣဋ္ဌဖလဘာဝနိယမနတ္ထန္တိ**၊ ဟူသော ပါဌ်၏။ (အတ္ထော-၌ စပ်။) ဒေယျဓမ္မော ဝိယ၊ ပေးလှူထိုက်သော သဘောရှိသော ပစ္စည်းသည်ကဲ့သို့။ ၁။ ဝုတ္တံ ဝိယ။ ။တကယ်ဆိုအပ်သည် မဟုတ်သောကြောင့် “ဝုတ္တံ ဝိယ”ဟု ဝိယသဒ္ဒါဖြင့် ဆိုသည်။ထိုကြောင့် အနုဋီကာ၌ ဖလဒါနံ ဝုတ္တံ ဝိယ ဟောတီတိ စိတ္တေန ဖလဒါနံ ပဓာနဘာဝေ ဝုတ္တံ ဝိယ ဟောတီတိ အတ္ထော။ ညထာ(စိတ်ဖြင့် ဖလဒါနကို ပဓာနအဖြစ်၌ ဆိုအပ်သကဲ့သို့ဖြစ်သည်မှတပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။) (အတ္ထေ ဂယှမာနေ) ဒါနဘာဝေါတိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ။ ဒါနဘာဝေါပိဟိ"ဒါနံ အနိဋ္ဌဖလ"န္တိ အာဒိနာ ဝုတ္တောယေဝါတိ။ ကေနစိ၊ သော။ ပရိယာယေန၊ ဖြင့်။ ဒါနဿ၊ ၏။ (စေတနာဒါန၏။) အနိဋ္ဌဖလတာ၊ အနိဋ္ဌဖလ၏ အဖြစ်သည်။ နတ္ထိ။ ပန၊ အနွယကား။ ဧကန္တံ၊ စင်စစ်။ ဣဋ္ဌဖလမေဝ၊ အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည်သာ။ ဣတိ၊ သို့။ နိယမနတ္ထံ၊ အမြဲ သတ်မှတ်ခြင်း အကျိုးငှါ။ (ပရဝါဒိနာ ဝုတ္တံ-၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
**ဣတရေနာ**တိ၊ ကား။ ဒိယျတီတိ ဒါနန္တိ၊ ဟူသော။ ဣမိနာ ပရိယာယေန၊ ဖြင့်။ (သာဓေတုံ အာဟ-၌ စပ်။)
**န ပန ဧကေနတ္ထေနာ**တိ၊ ဒေယျဓမ္မောဝ။ ဒါနန္တိ၊ ဟူသော။ ဣမံ သကဝါဒီဝါဒံ၊ ဤသကဝါဒီ၏ဝါဒကို။ (ဧဝသဒ္ဒါ ပါသော ဝါဒကို။) နိဝတ္တေတုံ၊ တားမြစ်ခြင်းငှါ။ သဒ္ဓါ ဟိရိယန္တိအာဒိကံ၊ အစရှိသော။ သုတ္တသာဓနံ၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ပြီးစေတတ်သော သုတ်သည်။ ၏ ပရဝါဒီဝါဒေ၊ ပရဝါဒီ၏ ဝါဒ၌။ ယုဇ္ဇတိ၊ သင့်၏။ စေတသိကောဝ ဓမ္မော ဒါနန္တိ၊ ဟူသော။ ဣမံ၊ ဤပရဝါဒီ၏ ဝါဒကို။ (“ဧဝ"သဒ္ဒါ ပါသော ဝါဒကို။) နိဝတ္တေတုံ၊ ငှါ။ ဣဓေကစ္စော အန္နံ ဒေတီတိ အာဒိကံ၊ သော။ (သုတ္တသာဓနံ) စ၊ သည်လည်း။ ( သကဝါဒီဝါဒေ, ယုဇ္ဇတိ။)၁။ န ပန ဧကေနတ္ထေ။ ။ ဤပုဒ်၏အဖွင့်သည်“ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ”တိုင်အောင် တည်း။ ထိုအဖွင့်၌ “နိဝတ္တနသာဓနတ္ထနာနတ္ထံ”ကို ထောက်၍ နိဝတ္တနတ္ထ-သာဓနတ္ထ ဟု လိုရင်းစကား ၂-ရပ်ကို ရှေးဦးစွာ ခွဲပါ။ ထိုတွင် “ဒေယျဓမ္မောဝဒါနန္တိ "မှစ၍ စေတသိကောဝ ဓမ္မော ဒါနန္တိ ဣမံ နိဝတ္တေတုံ”တိုင်အောင်သော စကားရပ်ကို နိဝတ္တနတ္ထ စကားရပ်ဟု၎င်း “စေတသိကာ ဓမ္မော ဒါနန္တိ ဣမံ ပန"မှစ၍"ဒေယျဓမ္မော ဒါနန္တိ သာဓေတုံ”တိုင်အောင်သော စကားရပ်ကို သာနေတ္ထ စကားရပ် ဟု၎င်း ခွဲခြားပါ။ ဤသို့ စကား ၂-ရပ် ကွဲသောကြောင့် သာဓနတ္ထ စကားကို “ဣမံပန”ဟု ပက္ခန္တရ ဇောတက ပန"ဖြင့် ခွဲထားသည်။ ၂။ ဒေယျဓမ္မော ဝ ။ပေ။ ယုဇ္ဇတိ။ ။"ဒေယျဓမ္မသည် ဒါနတည်း”ဟူသော ဝါဒသည် သကဝါဒီ၏ ဝါဒရင်းတည်း။ သို့သော် “ဒေယျဓမ္မသာ ဒါန”ဟု ဧဝ သဒ္ဒါဖြင့် ဆိုလျှင် ပရဝါဒ၏ စေတနာဒါနကို တားမြစ်ရာ ရောက်သောကြောင့် ပရဝါဒီက လက်မခံနိုင်။ ထိုသကဝါဒီ၏ ဝါဒကို တားမြစ်ရမည်သာ။ ထို့ကြောင့် “ဣမံ သကဝါဒီဝါဒံ နိဝတ္တေတုံ- ဤသကဝါဒီဝါဒကို တားမြစ်ဖို့ရာ“သဒ္ဓါတိရိယံ ကုသလဉ္စ ဒါနံ"စသော ပါဠိတော်ကို သာဓကပြုသည်။ ထို ပါဠိတော်၌ “ကုသလဉ္စ ဒါနံ”သည် လိုရင်းတည်း။ ထို့ကြောင့် ဤသုတ္တသာဓနသည် ပရဝါဒီ၏ ဝါဒဘက်၌ သင့်၏။ ၃။ ဣဓေကစ္စော အန္နံ။ ပေ ။ နိဝတ္တေတုံ။ ။“ဣဓေကစ္စော အန္နံ ဒေတိ” အစရှိသော သာဓကသည် သကဝါဒီဘက်က သာဓကတည်း။“ဒါနဟူသည် စေတသိက်တရားတည်း”ဟူသော ဝါဒသည် ပရဝါဒီ၏ ဝါဒတည်း။ ထိုဝါဒ၌ “စေတသိကောဝ ဓမ္မော ဒါနံ”ဟု ဧဝသဒ္ဒါဖြင့် ဆိုလျှင် ဒေယျဓမ္မကို ဒါနမဟုတ်ဟုဖယ်ထုတ်ရာ ရောက်သောကြောင့် သကဝါဒီက တားမြစ်ရမည်သာ။ ထို့ကြောင့် “စေတသိကောဝ ဓမ္မောဒါနံ”ဟူသော ပရဝါဒီ၏ ဝါဒကို တားမြစ်ခြင်းငှါ "ဣဓေကစ္စော အန္နံ (အစာတည်းဟူသော လှူဖွယ်ကို)ဒေတိ" စသော ပါဠိတော်ကို သာဓက ပြုသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသုတ္တသာဓနသည် သကဝါဒီ၏ ဝါဒဘက်၌ သင့်၏။ ပန၊ ကား။ စေတသိကော ဓမ္မော ဒါနန္တိ၊ ဟူသော။ ဣမံ၊ ဤပရဝါဒီ၏ဝါဒကို။ (“ဧဝ”သဒ္ဒါ မပါသော ဝါဒကို။) သာဓေတုံ၊ ပြီးစေခြင်းငှါ။ သဒ္ဓါ ဟိရိယန္တိ အာဒိကံ၊ အစရှိသော သုတ်သည်။ သကဝါဒီဝါဒေ၊ ၌။ ယုဇ္ဇတိ၊ ၏။ ဒေယျဓမ္မော ဒါနန္တိ၊ ဟူသော။ (ဣမံ၊ ဤ သကဝါဒီ၏ဝါဒကို။) (“ဧဝ”သဒ္ဒါ မပါသော ဝါဒကို။) သာဓေတုံ၊ ငှါ။ ဣဓေကစ္စော အန္နံ ဒေတီတိ အာဒိကံ ဝါ၊ အစရှိသော သုတ်သည်လည်း။ (သကဝါဒီဝါဒေ ယုဇ္ဇတိ။) ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ နိဝတ္တနသာဓနတ္ထနာနတ္တံ၊ နစ်စေအပ်သော အနက်၏ ထူးသည်၏အဖြစ်,ပြီးစေအပ်သော အနက်၏ ထူးသည်၏အဖြစ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ န ပ ဧကေနတ္ထေနာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန)ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
စ၊ ဆက်။ တတ္ထ၊ ထို ၂-ပါးသော ဝါဒတို့တွင်။ ပရဝါဒီဝါဒေ၊ ၌။ သုတ္တသာဓနတ္ထံ၊ သုတ္တသာဓနအကျိုးငှါ။ နဝတ္တဗ္ဗံ စေတသိကော ဓမ္မော ဒါနန္တိ၊ ဟူသော။ ပုစ္ဆာယံ၊ ၌။ စေတသိကောဝါတိ၊ စေတသိကောဝ ဟူသော။ အတ္ထော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော ယထာ၊ ကဲ့သို့။ တထာ၊ တူ။ န ဝတ္တဗ္ဗံဒေယျဓမ္မော ဒါနန္တိ၊ ဟူသော။ ပုစ္ဆာယစ၊ သကဝါဒီ၏ ပုစ္ဆာ၌လည်း။ ဒေယျဓမ္မောဝါတိ၊ ဒေယျဓမ္မောဝ ဟူသော။ (အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။)
**ဒေယျဓမ္မော ဣဋ္ဌဖလောတိ ဣဋ္ဌဖလာဘာဝမတ္တမေဝပဋိက္ခိတ္တန္တိ** ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ("ဖလာ” ဟု အာ-အက္ခရာ ပါနေသောဤပါဌ်၌။) ဣဋ္ဌဖလဘာဝမတ္တမေဝ ပဋိက္ခိတ္တန္တိ၊ ဟူသော။ ပါဌေန၊ သည်။၁။ စေတသိကော ဓမ္မော ။ ပေ ။ ယုဇ္ဇတိ။ စေတသိကောဝ”ဟု ဧဝ မပါပဲ“စေတသိကာ ဓမ္မော ဒါနံ”ဟု ဆိုလျှင် စေတသိက်မဟုတ်သော ဒေယျဓမ္မ၏ ဒါနအဖြစ်ကို ကန့်ကွက်ရာမရောက်သောကြောင့် စေတသိက်၏ ဒါန အဖြစ်ကို ပြီးစေဖို့ရာ ပြအပ်သော “သဒ္ဓါ ဟိရိယံ" စသော စကားသည် သကဝါဒီ၏ ဝါဒ ၌လည်း သင့်၏။ “ဒေယျဓမ္မော ဒါန”ဟူသော ဝါဒ၌ ဧဝသဒ္ဒါ မပါသောကြောင့် စေတသိက် တရား၏ ဒါနအဖြစ်ကို မကန့်ကွက်ရကား ဒေယျဓမ္မ၏ ဒါနအဖြစ်ကို ပြီးစေခြင်းငှါ “ဣဓေကစ္စော အန္နံ ဒေတိ”စသော သာဓကသည် ပရဝါဒီဘက်၌လည်း သင့်၏။ ၂။ ဧဝံ နိဝတ္တန ။ ပေ ။ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ။ဤသို့လျှင် သုတ္တသာဓန (ပါဠိတော် သာဓက) ၂-မျိုးလုံးသည်ပင် သူ့အနက်နှင့်သူ နိဝတ္တနဘက်၌လည်း ရည်ရွယ်ချက်မတူ, သာဓနဘက်၌လည်း ရည်ရွယ်ချက် မတူပုံကို ရည်ရွယ်၍ “န ပန ဧကေနတ္ထေန” ဟု အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုအပ်ပြီဟု မှတ်ပါ။ (“ဖလ”၌ အာ-အက္ခရာ မပါသော ပါဌ်သည်။) ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ [ရှေး နိသာယ၌ “ဣတိ”မပါ။]
ဝါ၊ တနည်း။ ဣဋ္ဌဖလာဘာဝမတ္တမေဝ ဒိသွာ ပဋိက္ခိတ္တန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုသင့်၏။ [“ဖလာ”ဟု အာ-အက္ခရာပါလျှင် “ဒိသွာ”ဟု ရှိမှ အဓိပ္ပါယ်ရသည် ဟူလို။]
**သင်္ကရဘာဝမောစနတ္ထန္တိ**၊ ဟူသောပါဌ်၌။ စေတသိကဿ၊ စေတနာ စေတသိက်၏။ ဒါတဗ္ဗဋ္ဌေန၊ ပေးလှူထိုက်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော အနက်အားဖြင့်၎င်း။ ဒေယျဓမ္မဿ၊ ပေးလှူထိုက်သော သဘောရှိသောပစ္စည်း၏။ ဣဋ္ဌဖလဋ္ဌေန စ၊ အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည်၏ အဖြစ်ဟူသော အနက်အားဖြင့်၎င်း။ ဒါနဘာဝမောစနတ္ထံ၊ ဒါန၏ အဖြစ်မှ လွှတ်စေခြင်းငှါ။ (အယံ ကထာ၊ ဤ ဒါနကထာကို။ ကတာ၊ ပြုအပ်ပြီ-၌ စပ်။) ဣတိဝုတ္တံ ဟောတိ၊
ဒါနကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။