[339]9. Bāverujātakavaṇṇanā
Adassanena morassāti idaṃ satthā jetavane viharanto hatalābhasakkāre titthiye ārabbha kathesi .
Titthiyā hi anuppanne buddhe lābhino ahesuṃ , uppanne pana buddhe hatalābhasakkārā sūriyuggamane khajjopanakā viya jātā .
Tesaṃ taṃ pavattiṃ ārabbha bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi
M3.116 kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepi yāva guṇavantā na uppajjanti , tāva nigguṇā lābhaggayasaggappattā ahesuṃ , guṇavantesu pana uppannesu nigguṇā hatalābhasakkārā jātā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto morayoniyaṃ nibbattitvā vuḍḍhimanvāya sobhaggappatto araññe vicari .
Tadā ekacce vāṇijā disākākaṃ gahetvā nāvāya bāveruraṭṭhaṃ agamaṃsu .
Tasmiṃ kira kāle bāveruraṭṭhe sakuṇā nāma natthi .
Āgatāgatā raṭṭhavāsino
V3.108 taṃ pañjare nisinnaṃ disvā ‘‘ passathimassa chavivaṇṇaṃ galapariyosānaṃ mukhatuṇḍakaṃ maṇiguḷasadisāni akkhīnī ’’ ti kākameva pasaṃsitvā te vāṇijake āhaṃsu ‘‘ imaṃ , ayyā , sakuṇaṃ amhākaṃ detha , amhākaṃ iminā attho , tumhe attano raṭṭhe aññaṃ labhissathā ’’ ti .‘‘ Tena hi mūlena gaṇhathā ’’ ti .
‘‘ Kahāpaṇena no dethā ’’ ti .
‘‘ Na demā ’’ ti
P3.127 .Anupubbena vaḍḍhitvā ‘‘ satena dethā ’’ ti vutte ‘‘ amhākaṃ esa bahūpakāro , tumhehi saddhiṃ metti hotū ’’ ti kahāpaṇasataṃ gahetvā adaṃsu .
Te taṃ netvā suvaṇṇapañjare pakkhipitvā nānappakārena macchamaṃsena ceva phalāphalena ca paṭijaggiṃsu .
Aññesaṃ sakuṇānaṃ avijjamānaṭṭhāne dasahi asaddhammehi samannāgato kāko lābhaggayasaggappatto ahosi .
Punavāre te vāṇijā ekaṃ morarājānaṃ gahetvā yathā accharasaddena vassati , pāṇippaharaṇasaddena naccati , evaṃ sikkhāpetvā bāveruraṭṭhaṃ agamaṃsu .
So mahājane sannipatite nāvāya dhure ṭhatvā pakkhe vidhunitvā madhurassaraṃ nicchāretvā nacci .
Manussā taṃ disvā somanassajātā ‘‘ etaṃ , ayyā , sobhaggappattaṃ susikkhitaṃ sakuṇarājānaṃ amhākaṃ dethā ’’ ti āhaṃsu .
Amhehi paṭhamaṃ kāko ānīto , taṃ gaṇhittha , idāni ekaṃ morarājānaṃ ānayimhā , etampi yācatha , tumhākaṃ raṭṭhe sakuṇaṃ nāma gahetvā āgantuṃ na sakkāti .
‘‘ Hotu , ayyā , attano raṭṭhe aññaṃ labhissatha , imaṃ no dethā ’’ ti mūlaṃ vaḍḍhetvā sahassena gaṇhiṃsu .
Atha naṃ sattaratanavicitte pañjare ṭhapetvā macchamaṃsaphalāphalehi ceva madhulājasakkarapānakādīhi ca paṭijaggiṃsu , mayūrarājā lābhaggayasaggappatto jāto , tassāgatakālato paṭṭhāya kākassa lābhasakkāro parihāyi , koci
M3.117 naṃ oloketumpi na icchi .Kāko khādanīyabhojanīyaṃ alabhamāno ‘‘ kākā ’’ ti vassanto gantvā ukkārabhūmiyaṃ otaritvā gocaraṃ gaṇhi .
Satthā dve vatthūni ghaṭetvā sambuddho hutvā imā gāthā abhāsi –
153.
‘‘ Adassanena
P3.128 morassa , sikhino mañjubhāṇino ;Kākaṃ tattha apūjesuṃ , maṃsena ca phalena ca .
154.
‘‘ Yadā ca sarasampanno , moro bāverumāgamā ;
Atha lābho ca sakkāro , vāyasassa ahāyatha .
155.
‘‘ Yāva
V3.109 nuppajjatī buddho , dhammarājā pabhaṅkaro ;Tāva aññe apūjesuṃ , puthū samaṇabrāhmaṇe .
156.
‘‘ Yadā ca sarasampanno , buddho dhammaṃ adesayi ;
Atha lābho ca sakkāro , titthiyānaṃ ahāyathā ’’ ti .
Tattha sikhinoti sikhāya samannāgatassa .
Mañjubhāṇinoti madhurassarassa .
Apūjesun ti apūjayiṃsu .
Maṃsena ca phalena cāti nānappakārena maṃsena phalāphalena ca .
Bāverumāgamāti bāveruraṭṭhaṃ āgato .
‘‘ Bhāverū ’’ tipi pāṭho .
Ahāyathāti parihīno .
Dhammarājāti navahi lokuttaradhammehi parisaṃ rañjetīti dhammarājā .
Pabhaṅkaroti sattalokaokāsalokasaṅkhāralokesu ālokassa katattā pabhaṅkaro .
Sarasampannoti brahmassarena samannāgato .
Dhammaṃ adesayīti catusaccadhammaṃ pakāsesīti .
Iti imā catasso gāthā bhāsitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā kāko nigaṇṭho nāṭaputto ahosi , morarājā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Bāverujātakavaṇṇanā navamā .