[349]9. Sandhibhedajātakavaṇṇanā
Neva itthīsu sāmaññan ti idaṃ satthā jetavane viharanto pesuññasikkhāpadaṃ ārabbha kathesi .
Ekasmiṃ kira samaye satthā ‘‘ chabbaggiyā bhikkhū pesuññaṃ upasaṃharantī ’’ ti sutvā te pakkosāpetvā ‘‘ saccaṃ kira tumhe , bhikkhave , bhikkhūnaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ pesuññaṃ upasaṃharatha , tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti , uppannāni ca
M3.138 bhiyyobhāvāya saṃvattantī ’’ ti pucchitvā ‘‘ saccan ’’ ti vutte te bhikkhū garahitvā ‘‘ bhikkhave , pisuṇā vācā nāma tikhiṇasattipahārasadisā , daḷho vissāsopi tāya khippaṃ bhijjati , tañca pana gahetvā attano mettibhindanakajano sīhausabhasadiso hotī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa putto hutvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo pitu accayena dhammena rajjaṃ kāresi .
Tadā eko gopālako araññe gokulesu gāvo paṭijaggitvā āgacchanto ekaṃ gabbhiniṃ asallakkhetvā pahāya āgato .
Tassā ekāya sīhiyā saddhiṃ vissāso uppajji .
Tā ubhopi daḷhamittā hutvā ekato vicaranti .
Aparabhāge gāvī vacchakaṃ , sīhī sīhapotakaṃ vijāyi .
Te ubhopi janā kulena āgatamettiyā daḷhamittā hutvā ekato vicaranti
P3.150 .Atheko vanacarako araññaṃ pavisitvā tesaṃ vissāsaṃ disvā araññe uppajjanakabhaṇḍaṃ ādāya bārāṇasiṃ gantvā rañño datvā
V3.129 ‘‘ api te , samma , kiñci araññe acchariyaṃ diṭṭhapubban ’’ ti raññā puṭṭho ‘‘ deva , aññaṃ kiñci na passāmi , ekaṃ pana sīhañca usabhañca aññamaññaṃ vissāsike ekato vicarante addasan ’’ ti āha .‘‘ Etesaṃ tatiye uppanne bhayaṃ bhavissati , yadā tesaṃ tatiyaṃ passati , atha me ācikkheyyāsī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , devā ’’ ti .
Vanacarake pana bārāṇasiṃ gate eko siṅgālo sīhañca usabhañca upaṭṭhahi .
Vanacarako araññaṃ gantvā taṃ disvā ‘‘ tatiyassa uppannabhāvaṃ rañño kathessāmī ’’ ti nagaraṃ gato .
Siṅgālo cintesi ‘‘ mayā ṭhapetvā sīhamaṃsañca usabhamaṃsañca aññaṃ akhāditapubbaṃ nāma natthi , ime bhinditvā imesaṃ maṃsaṃ khādissāmī ’’ ti .
So ‘‘ ayaṃ taṃ evaṃ vadati , ayaṃ taṃ evaṃ vadatī ’’ ti ubhopi te aññamaññaṃ bhinditvā na cirasseva kalahaṃ kāretvā maraṇākārappatte akāsi .
Vanacarakopi gantvā rañño ‘‘ tesaṃ , deva , tatiyo uppanno ’’ ti āha .
‘‘ Ko so ’’ ti ?
‘‘ Siṅgālo , devā ’’ ti .
Rājā ‘‘ so ubho mitte bhinditvā mārāpessati , mayaṃ tesaṃ matakāle sampāpuṇissāmā ’’ ti vatvā rathaṃ abhiruyha vanacarakena maggadesakena gacchanto tesu aññamaññaṃ kalahaṃ katvā jīvitakkhayaṃ pattesu sampāpuṇi .
Siṅgālo pana haṭṭhatuṭṭho ekavāraṃ
M3.139 sīhassa maṃsaṃ khādati , ekavāraṃ usabhassa maṃsaṃ khādati .Rājā te ubhopi jīvitakkhayappatte disvā rathe ṭhitova sārathinā saddhiṃ sallapanto imā gāthā abhāsi –
189.
‘‘ Neva
P3.151 itthīsu sāmaññaṃ , nāpi bhakkhesu sārathi ;Athassa sandhibhedassa , passa yāva sucintitaṃ .
190.
‘‘ Asi tikkhova maṃsamhi , pesuññaṃ parivattati ;
Yatthūsabhañca sīhañca , bhakkhayanti migādhamā .
191.
‘‘ Imaṃ so sayanaṃ seti , yamimaṃ passasi sārathi ;
Yo vācaṃ sandhibhedassa , pisuṇassa nibodhati .
192.
‘‘ Te janā sukhamedhanti , narā saggagatāriva ;
Ye vācaṃ sandhibhedassa , nāvabodhanti sārathī ’’ ti .
Tattha neva itthīsūti samma sārathi , imesaṃ dvinnaṃ janānaṃ neva itthīsu sāmaññaṃ atthi na
V3.130 , bhakkhesupi .Aññameva hi itthiṃ sīho sevati , aññaṃ usabho , aññaṃ bhakkhaṃ sīho khādati , aññaṃ usabhoti attho .
Athassāti evaṃ kalahakāraṇe avijjamānepi atha imassa mittasandhibhedakassa duṭṭhasiṅgālassa ‘‘ ubhinnaṃ maṃsaṃ khādissāmī ’’ ti cintetvā ime mārentassa passa yāva sucintitaṃ , sucintitaṃ jātanti adhippāyo .
Yatthāti yasmiṃ pesuññe parivattamāne .
Usabhañca sīhañca migādhamā siṅgālā khādanti , taṃ pesuññaṃ maṃsamhi tikhiṇo asi viya mittabhāvaṃ chindantameva parivattatīti dīpeti .
Yamimaṃ passasīti samma sārathi , yaṃ imaṃ passasi imesaṃ dvinnaṃ matasayanaṃ , aññopi yo puggalo sandhibhedassa pisuṇassa pisuṇavācaṃ nibodhati gaṇhāti , so imaṃ sayanaṃ seti , evamevaṃ maratīti dasseti .
Sukhamedhantīti sukhaṃ vindanti labhanti .
Narā saggagatārivāti saggagatā dibbabhogasamaṅgino narā viya te sukhaṃ vindanti .
Nāvabodhantīti
P3.152 na sārato paccenti , tādisaṃ pana vacanaṃ sutvā codetvā sāretvā mettiṃ abhinditvā pākatikāva hontīti .Rājā
M3.140 imā gāthā bhāsitvā sīhassa kesaracammanakhadāṭhā gāhāpetvā nagarameva gato .Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā bārāṇasirājā ahameva ahosin ’’ ti .
Sandhibhedajātakavaṇṇanā navamā .