[399]4. Mātuposakagijjhajātakavaṇṇanā
Te kathaṃ nu karissantīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi .
Vatthu sāmajātake ( jā .2.22.296 ādayo ) āvi bhavissati .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gijjhayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto vuddhe parihīnacakkhuke mātāpitaro gijjhaguhāyaṃ ṭhapetvā gomaṃsādīni āharitvā posesi .
Tasmiṃ kāle bārāṇasiyaṃ susāne eko nesādo aniyametvā gijjhānaṃ pāse oḍḍesi .
Athekadivasaṃ bodhisatto gomaṃsādiṃ pariyesanto susānaṃ paviṭṭho pādena pāse bajjhitvā attano na cintesi , vuddhe parihīnacakkhuke mātāpitaro anussaritvā ‘‘ kathaṃ nu kho me mātāpitaro yāpessanti , mama baddhabhāvampi ajānantā anāthā nippaccayā pabbataguhāyameva sussitvā marissanti maññe ’’ ti vilapanto paṭhamaṃ gāthamāha –
22.
‘‘ Te kathaṃ nu karissanti , vuddhā giridarīsayā ;
Ahaṃ baddhosmi pāsena , nilīyassa vasaṃ gato ’’ ti .
Tattha nilīyassāti evaṃnāmakassa nesādaputtassa .
Atha
M3.311 nesādaputto gijjharājassaP3.331 paridevitasaddaṃ sutvā dutiyaṃ gāthamāha – 23.
‘‘ Kiṃ gijjha paridevasi , kā nu te paridevanā ;
Na me suto vā diṭṭho vā , bhāsanto mānusiṃ dijo ’’ ti .
Gijjho āha –
24.
‘‘ Bharāmi
V3.291 mātāpitaro , vuddhe giridarīsaye ;Te kathaṃ nu karissanti , ahaṃ vasaṃ gato tavā ’’ ti .
Nesādo āha –
25.
‘‘ Yaṃ nu gijjho yojanasataṃ , kuṇapāni avekkhati ;
Kasmā jālañca pāsañca , āsajjāpi na bujjhasī ’’ ti .
Gijjharājā āha –
26.
‘‘ Yadā parābhavo hoti , poso jīvitasaṅkhaye ;
Atha jālañca pāsañca , āsajjāpi na bujjhatī ’’ ti .
27.
‘‘ Bharassu mātāpitaro , vuddhe giridarīsaye ;
Mayā tvaṃ samanuññāto , sotthiṃ passāhi ñātake .
28.
‘‘ Evaṃ luddaka nandassu , saha sabbehi ñātibhi ;
Bharissaṃ mātāpitaro , vuddhe giridarīsaye ’’ ti .
–
Nesādaputtena dutiyā , gijjhena tatiyāti imā gāthā paṭipāṭiyā vuttā .
Tattha yaṃ nūti yaṃ nu etaṃ loke kathīyati .
Gijjho yojanasataṃ , kuṇapāni avekkhatīti yojanasataṃ atikkamma ṭhitānipi kuṇapāni passati , taṃ yadi tathaṃ , atha kasmā tvaṃ imaṃ jālañca pāsañca āsajjāpi na bujjhasi , santikaṃ āgantvāpi na jānāsīti .
Parābhavoti vināso .
Bharassūti idaṃ so bodhisattassa dhammakathaṃ sutvā ‘‘ paṇḍito gijjharājā paridevanto na attano paridevati , mātāpitūnaṃ
M3.312 paridevati , nāyaṃ māretuṃ yutto ’’ ti tussitvā āha , vatvā ca pana piyacittena muducittena pāsaṃ mocesi .Athassa
V3.292 bodhisatto maraṇamukhā pamutto sukhito anumodanaṃ karonto osānagāthaṃ vatvā mukhapūraṃ maṃsaṃ ādāya mātāpitūnaṃ adāsi .Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne mātuposakabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi
P3.332 .Tadā nesādaputto channo ahosi , mātāpitaro mahārājakulāni , gijjharājā pana ahameva ahosinti .
Mātuposakagijjhajātakavaṇṇanā catutthā .