[395]10. Pārāvatajātakavaṇṇanā
Cirassaṃ
V3.276 vata passāmīti idaṃ satthā jetavane viharanto lolabhikkhuṃyeva ārabbha kathesi .Paccuppannavatthu heṭṭhā vuttanayameva .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto pārāvato hutvā bārāṇasiseṭṭhino mahānase nīḷapacchiyaṃ vasati .
Kākopi
M3.296 tena saddhiṃ vissāsaṃ katvā tattheva vasatīti sabbaṃ vitthāretabbaṃ .Bhattakārako kākapattāni luñcitvā piṭṭhena taṃ makkhetvā ekaṃ kapālakhaṇḍaṃ vijjhitvā kaṇṭhe piḷandhitvā pacchiyaṃ pakkhipi .
Bodhisatto araññato āgantvā taṃ disvā parihāsaṃ karonto paṭhamaṃ gāthamāha –
134.
‘‘ Cirassaṃ vata passāmi , sahāyaṃ maṇidhārinaṃ ;
Sukatā massukuttiyā , sobhate vata me sakhā ’’ ti .
Tattha massukuttiyāti imāya massukiriyāya .
Taṃ
P3.315 sutvā kāko dutiyaṃ gāthamāha – 135.
‘‘ Parūḷhakacchanakhalomo , ahaṃ kammesu byāvaṭo ;
Cirassaṃ nhāpitaṃ laddhā , lomaṃ taṃ ajja hārayin ’’ ti .
Tattha ahaṃ kammesu byāvaṭoti ahaṃ samma pārāvata , rājakammesu byāvaṭo okāsaṃ alabhanto parūḷhakacchanakhalomo ahosinti vadati .
Ajja hārayin ti ajja hāresiṃ .
Tato bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha –
136.
‘‘ Yaṃ nu lomaṃ ahāresi , dullabhaṃ laddha kappakaṃ ;
Atha kiñcarahi te samma , kaṇṭhe kiṇikiṇāyatī ’’ ti .
Tassattho
V3.277 – yaṃ tāva dullabhaṃ kappakaṃ labhitvā lomaṃ harāpesi , taṃ harāpaya , atha kiñcarahi te vayassa idaṃ kaṇṭhe kiṇikiṇāyatīti .Tato kāko dve gāthā abhāsi –
137.
‘‘ Manussasukhumālānaṃ , maṇi kaṇṭhesu lambati ;
Tesāhaṃ anusikkhāmi , mā tvaṃ maññi davā kataṃ .
138.
‘‘ Sacepimaṃ pihayasi , massukuttiṃ sukāritaṃ ;
Kārayissāmi te samma , maṇiñcāpi dadāmi te ’’ ti .
Tattha maṇīti evarūpānaṃ manussānaṃ ekaṃ maṇiratanaṃ kaṇṭhesu lambati .
Tesāhan ti tesaṃ ahaṃ .
Mā tvaṃ maññīti tvaṃ pana ‘‘ etaṃ mayā davā katan ’’ ti
M3.297 mā maññi .Sacepimaṃ pihayasīti sace imaṃ mama kataṃ massukuttiṃ tvaṃ icchasi .
Taṃ sutvā bodhisatto chaṭṭhaṃ gāthamāha –
139.
‘‘ Tvaññeva maṇinā channo , sukatāya ca massuyā ;
Āmanta kho taṃ gacchāmi , piyaṃ me tavadassanan ’’ ti .
Tattha maṇināti maṇino , ayameva vā pāṭho .
Idaṃ vuttaṃ hoti – samma vāyasa , tvaññeva imassa maṇino anucchaviko imissā ca sukatāya massuyā
P3.316 , mama pana tava adassanameva piyaṃ , tasmā taṃ āmantayitvā gacchāmīti .Evañca pana vatvā bodhisatto uppatitvā aññattha gato .
Kāko tattheva jīvitakkhayaṃ patto .
Satthā
V3.278 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi .Tadā kāko lolabhikkhu ahosi , pārāvato pana ahameva ahosinti .
Pārāvatajātakavaṇṇanā dasamā .
Kharaputtavaggo dutiyo niṭṭhito .
Jātakuddānaṃ –
Avāriyaṃ setaketu , darīmukhañca neru ca ;
Āsaṅkamigālopañca , kāḷakaṇṇī ca kukkuṭaṃ .
Dhammadhajañca nandiyaṃ , kharaputtaṃ sūci ceva ;
Tuṇḍilaṃ soṇṇakakkaṭaṃ , mayhakaṃ vijjādharañceva .
Siṅghapupphaṃ vighāsādaṃ , vaṭṭakañca pārāvataṃ ;
Saṅgāyiṃsu mahātherā , chakke vīsati jātake .
Chakkanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .