[308]8. Sakuṇajātakavaṇṇanā
Akaramhasa te kiccan ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa akataññutaṃ ārabbha kathesi .
‘‘ Na , bhikkhave , idāneva , pubbepi devadatto akataññūyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese rukkhakoṭṭakasakuṇo hutvā
P3.26 nibbatti .Athekassa sīhassa maṃsaṃ khādantassa aṭṭhi gale laggi , galo uddhumāyi , gocaraṃ gaṇhituṃ na sakkoti , kharā vedanā pavattati .
Atha naṃ so sakuṇo gocarappasuto disvā sākhāya nilīno ‘‘ kiṃ te , samma , dukkhan ’’ ti pucchi .
So tamatthaṃ ācikkhi .
‘‘ Ahaṃ te , samma , etaṃ aṭṭhiṃ apaneyyaṃ , bhayena pana te mukhaṃ pavisituṃ na visahāmi , khādeyyāsipi man ’’ ti .
‘‘ Mā bhāyi , samma , nāhaṃ taṃ khādāmi , jīvitaṃ me dehī ’’ ti .
So ‘‘ sādhū ’’ ti taṃ vāmapassena nipajjāpetvā ‘‘ ko jānāti , kimpesa karissatī ’’ ti cintetvā yathā mukhaṃ pidahituṃ na sakkoti , tathā tassa adharoṭṭhe ca
M3.25 uttaroṭṭhe ca daṇḍakaṃ ṭhapetvā mukhaṃ pavisitvā aṭṭhikoṭiṃ tuṇḍena pahari , aṭṭhi patitvā gataṃ .So aṭṭhiṃ pātetvā sīhassa mukhato nikkhamanto daṇḍakaṃ tuṇḍena paharitvā pātentova nikkhamitvā sākhagge nilīyi .
Sīho nirogo hutvā ekadivasaṃ ekaṃ vanamahiṃsaṃ vadhitvā khādati .
Sakuṇo ‘‘ vīmaṃsissāmi nan ’’ ti tassa uparibhāge sākhāya nilīyitvā tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha –
29.
‘‘ Akaramhasa te kiccaṃ , yaṃ balaṃ ahuvamhase ;
Migarāja namo tyatthu , api kiñci labhāmase ’’ ti .
Tattha akaramhasa te kiccan ti bho , sīha , mayampi tava ekaṃ kiccaṃ akarimha .
Yaṃ balaṃ ahuvamhaseti yaṃ amhākaṃ balaṃ ahosi , tena balena tato kiñci ahāpetvā akarimhayeva .
Taṃ
V3.23 sutvā sīho dutiyaṃ gāthamāha – 30.
‘‘ Mama lohitabhakkhassa , niccaṃ luddāni kubbato ;
Dantantaragato santo , taṃ bahuṃ yampi jīvasī ’’ ti .
Taṃ sutvā sakuṇo itarā dve gāthā abhāsi –
31.
‘‘ Akataññumakattāraṃ , katassa appaṭikārakaṃ ;
Yasmiṃ kataññutā natthi , niratthā tassa sevanā .
32.
‘‘ Yassa
P3.27 sammukhaciṇṇena , mittadhammo na labbhati ;Anusūyamanakkosaṃ , saṇikaṃ tamhā apakkamen ’’ ti .
Tattha akataññun ti kataguṇaṃ ajānantaṃ .
Akattāran ti yaṃkiñci akarontaṃ .
Sammukhaciṇṇenāti sammukhe katena guṇena .
Anusūyamanakkosan ti taṃ puggalaṃ na usūyanto na akkosanto saṇikaṃ tamhā pāpapuggalā apagaccheyyāti .
Evaṃ vatvā so sakuṇo pakkāmi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā sīho devadatto ahosi , sakuṇo pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sakuṇajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .