[379]4. Nerujātakavaṇṇanā
Kākolā kākasaṅghā cāti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi .
So kira satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā ekaṃ paccantagāmaṃ agamāsi .
Manussā tassa iriyāpathe pasīditvā taṃ bhojetvā paṭiññaṃ gahetvā araññe paṇṇasālaṃ katvā tattha vasāpesuṃ , ativiya cassa sakkāraṃ kariṃsu .
Atheke sassatavādā āgamaṃsu .
Te tesaṃ vacanaṃ sutvā therassa vādaṃ vissajjetvā sassatavādaṃ gahetvā tesaññeva sakkāraṃ kariṃsu .
Tato ucchedavādā āgamaṃsu
M3.232 te sassatavādaṃ vissajjetvā ucchedavādameva gaṇhiṃsu .Athaññe acelakā āgamiṃsu .
Te ucchedavādaṃ vissajjetvā acelakavādaṃ gaṇhiṃsu .
So tesaṃ guṇāguṇaṃ ajānantānaṃ
V3.216 manussānaṃ santike dukkhena vasitvā vutthavasso pavāretvā satthu santikaṃ gantvā katapaṭisanthāro ‘‘ kahaṃ vassaṃvutthosī ’’ ti vutte ‘‘ paccantaṃ nissāya , bhante ’’ ti vatvā ‘‘ sukhaṃ vutthosī ’’ ti puṭṭho ‘‘ bhante , guṇāguṇaṃ ajānantānaṃ santike dukkhaṃ vutthosmī ’’ ti āha .Satthā ‘‘ bhikkhu porāṇakapaṇḍitā tiracchānayoniyaṃ nibbattāpi guṇāguṇaṃ ajānantehi saddhiṃ ekadivasampi na vasiṃsu , tvaṃ attano guṇāguṇaṃ ajānanaṭṭhāne kasmā vasī ’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto suvaṇṇahaṃsayoniyaṃ nibbatti , kaniṭṭhabhātāpissa
P3.247 atthi .Te cittakūṭapabbate vasantā himavantapadese sayaṃjātasāliṃ khādanti .
Te ekadivasaṃ tattha caritvā cittakūṭaṃ āgacchantā antarāmagge ekaṃ neruṃ nāma kañcanapabbataṃ disvā tassa matthake nisīdiṃsu .
Taṃ pana pabbataṃ nissāya vasantā sakuṇasaṅghā catuppadā ca gocarabhūmiyaṃ nānāvaṇṇā honti , pabbataṃ paviṭṭhakālato paṭṭhāya te sabbe tassobhāsena suvaṇṇavaṇṇā honti .
Taṃ disvā bodhisattassa kaniṭṭho taṃ kāraṇaṃ ajānitvā ‘‘ kiṃ nu kho ettha kāraṇan ’’ ti bhātarā saddhiṃ sallapanto dve gāthā abhāsi –
20.
‘‘ Kākolā kākasaṅghā ca , mayañca patataṃ varā ;
Sabbeva sadisā homa , imaṃ āgamma pabbataṃ .
21.
‘‘ Idha sīhā ca byagghā ca , siṅgālā ca migādhamā ;
Sabbeva sadisā honti , ayaṃ ko nāma pabbato ’’ ti .
Tattha kākolāti vanakākā .
Kākasaṅghāti pakatikākasaṅghā ca .
Patataṃ varāti pakkhīnaṃ seṭṭhā .
Sadisā homāti sadisavaṇṇā homa .
Tassa
M3.233 vacanaṃ sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha – 22.
‘‘ Imaṃ nerūti jānanti , manussā pabbatuttamaṃ ;
Idha vaṇṇena sampannā , vasanti sabbapāṇino ’’ ti .
Tattha idha vaṇṇenāti imasmiṃ nerupabbate obhāsena vaṇṇasampannā hutvā .
Taṃ
V3.217 sutvā kaniṭṭho sesagāthā abhāsi – 23.
‘‘ Amānanā yattha siyā , antānaṃ vā vimānanā ;
Hīnasammānanā vāpi , na tattha visatiṃvase .
24.
‘‘ Yatthālaso ca dakkho ca , sūro bhīru ca pūjiyā ;
Na tattha santo vasanti , avisesakare nare .
25.
‘‘ Nāyaṃ
P3.248 neru vibhajati , hīnaukkaṭṭhamajjhime ;Avisesakaro neru , handa neruṃ jahāmase ’’ ti .
Tattha paṭhamagāthāya ayamattho – yattha santānaṃ paṇḍitānaṃ sīlasampannānaṃ mānanassa abhāvena amānanā avamaññanā ca avamānavasena vimānanā vā hīnānaṃ vā dussīlānaṃ sammānanā siyā , tattha nivāse na vaseyya .
Pūjiyāti ete ettha ekasadisāya pūjāya pūjanīyā honti , samakaṃ sakkāraṃ labhanti .
Hīnaukkaṭṭhamajjhimeti jātigottakulappadesasīlācārañāṇādīhi hīne ca majjhime ca ukkaṭṭhe ca ayaṃ na vibhajati .
Handāti vavassaggatthe nipāto .
Jahāmaseti pariccajāma .
Evañca pana vatvā ubhopi te haṃsā uppatitvā cittakūṭameva gatā .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi .
Tadā kaniṭṭhahaṃso ānando ahosi , jeṭṭhakahaṃso pana ahameva ahosinti .
Nerujātakavaṇṇanā catutthā .