[402]7. Sattubhastajātakavaṇṇanā

Vibbhantacittoti idaṃ satthā jetavane viharanto attano paññāpāramiṃ ārabbha kathesi .

Paccuppannavatthu umaṅgajātake ( jā .2.22.590 ādayo ) āvi bhavissati .

Atīte bārāṇasiyaṃ janako nāma rājā rajjaṃ kāresi .

Tadā bodhisatto brāhmaṇakule nibbattiV3.302 , senakakumārotissa nāmaṃ kariṃsu .

So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā bārāṇasiṃ paccāgantvā rājānaṃ passi , rājā taṃ amaccaṭṭhāne ṭhapesi , mahantañcassa yasaṃ anuppadāsiP3.342 .

So rañño atthañca dhammañca anusāsi , madhurakatho dhammakathiko hutvā rājānaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā dāne uposathakamme dasasu kusalakammapathesūti imāya kalyāṇapaṭipadāya patiṭṭhāpesiM3.322 , sakalaraṭṭhe buddhānaṃ uppannakālo viya ahosi .

Pakkhadivasesu rājā ca uparājādayo ca sabbe sannipatitvā dhammasabhaṃ sajjenti .

Mahāsatto sajjitadhammasabhāyaṃ ratanapallaṅkavaragato buddhalīḷāya dhammaṃ deseti , buddhānaṃ dhammakathāsadisāvassa kathā hoti .

Atha aññataro mahallakabrāhmaṇo dhanabhikkhaṃ caritvā kahāpaṇasahassaṃ labhitvā ekasmiṃ brāhmaṇakule nikkhipitvā puna ‘‘ bhikkhaṃ carissāmī ’’ ti gato .

Tassa gatakāle taṃ kulaṃ kahāpaṇe vaḷañjesi .

So āgantvā kahāpaṇe āharāpesi .

Brāhmaṇo kahāpaṇe dātuṃ asakkonto attano dhītaraṃ tassa pādaparicārikaṃ katvā adāsi .

Brāhmaṇo taṃ gahetvā bārāṇasito avidūre ekasmiṃ brāhmaṇagāme vāsaṃ kappesi .

Athassa bhariyā daharatāya kāmesu atittā aññena taruṇabrāhmaṇena saddhiṃ micchācāraṃ cari .

Soḷasa hi atappanīyavatthūni nāma .

Katamāni soḷasa ?

Sāgaro sabbasavantīhi na tappati , aggi upādānena na tappati , rājā raṭṭhena na tappati , bālo pāpehi na tappati , itthī methunadhammena alaṅkārena vijāyanenāti imehi tīhi na tappati , brāhmaṇo mantehi na tappati , jhāyī vihārasamāpattiyā na tappati , sekkho apacayena na tappati , appiccho dhutaṅgaguṇena na tappati , āraddhavīriyo vīriyārambhena na tappati , dhammakathiko sākacchāya na tappati , visārado parisāya na tappati , saddho saṅghupaṭṭhānena na tappati , dāyako pariccāgena na tappati , paṇḍito dhammassavanena na tappati , catasso parisā tathāgatadassanena na tappantīti .

Sāpi brāhmaṇī methunadhammena , atittāP3.343 taṃ brāhmaṇaṃ nīharitvā vissatthā pāpakammaṃ kātukāmā hutvā ekadivasaṃ dummanā nipajjitvā ‘‘ kiṃ bhotī ’’ ti vuttā ‘‘ brāhmaṇa , ahaṃ tava gehe kammaṃ kātuṃ na sakkomi , dāsidāsaṃ ānehī ’’ ti āha .

‘‘ Bhoti dhanaṃ me natthi , kiṃ datvā ānemī ’’ ti .

‘‘ Bhikkhaṃ caritvā dhanaṃ pariyesitvā ānehī ’’ ti .

‘‘ Tena hi bhoti pātheyyaṃ me sajjehī ’’ ti .

‘‘ Sā tassa baddhasattūnañca abaddhasattūnañca cammapasibbakaṃ pūretvā adāsi ’’.

Brāhmaṇo gāmanigamarājadhānīsuM3.323 caranto satta kahāpaṇasatāni labhitvā ‘‘ alaṃ me ettakaṃ dhanaṃ dāsidāsamūlāyā ’’ ti nivattitvā attano gāmaṃ āgacchanto ekasmiṃ udakaphāsukaṭṭhāneV3.303 pasibbakaṃ muñcitvā sattuṃ khāditvā pasibbakamukhaṃ abandhitvāva pānīyaṃ pivituṃ otiṇṇo .

Athekasmiṃ rukkhasusire eko kaṇhasappo sattugandhaṃ ghāyitvā pasibbakaṃ pavisitvā bhogaṃ ābhujitvā sattuṃ khādanto nipajji .

Brāhmaṇo āgantvā pasibbakassa abbhantaraṃ anoloketvā pasibbakaṃ bandhitvā aṃse katvā pāyāsi .

Antarāmagge ekasmiṃ rukkhe nibbattadevatā khandhaviṭape ṭhatvā ‘‘ brāhmaṇa , sace antarāmagge vasissasi , sayaṃ marissasi , sace ajja gharaṃ gamissasi , bhariyā te marissatī ’’ ti vatvā antaradhāyi .

So olokento devataṃ adisvā bhīto maraṇabhayatajjito rodanto paridevanto bārāṇasinagaradvāraṃ sampāpuṇi .

Tadā ca pannarasuposatho hoti alaṅkatadhammāsane nisīditvā bodhisattassa dhammakathanadivaso .

Mahājano nānāgandhapupphādihattho vaggavaggo hutvā dhammiṃ kathaṃ sotuṃ gacchati .

Brāhmaṇo taṃ disvā ‘‘ kahaṃ gacchathā ’’ ti pucchitvā ‘‘ brāhmaṇa , ajja senakapaṇḍito madhurassarena buddhalīḷāya dhammaṃ deseti , kiṃ tvampi na jānāsī ’’ ti vutte cintesi ‘‘ paṇḍito kira dhammakathiko , ahañcamhi maraṇabhayatajjito , paṇḍitā kho pana mahantampiP3.344 sokaṃ harituṃ sakkonti , mayāpi tattha gantvā dhammaṃ sotuṃ vaṭṭatī ’’ ti .

So tehi saddhiṃ tattha gantvā mahāsattaṃ parivāretvā nisinnāya sarājikāya parisāya pariyante sattupasibbakena khandhagatena dhammāsanato avidūre maraṇabhayatajjito rodamāno aṭṭhāsi .

Mahāsatto ākāsagaṅgaṃ otaranto viya amatavassaṃ vassento viya ca dhammaṃ desesi .

Mahājano sañjātasomanasso sādhukāraṃ datvā dhammaṃ assosi .

Paṇḍitā ca nāma disācakkhukā honti .

Tasmiṃ khaṇe mahāsatto pasannapañcapasādāni akkhīni ummīletvā samantato parisaṃ olokento taṃ brāhmaṇaṃ disvā cintesi ‘‘ ettakā parisā somanassajātā sādhukāraṃ datvā dhammaṃ suṇanti , ayaṃ paneko brāhmaṇo domanassappatto rodati , etassa abbhantare assujananasamatthena sokena bhavitabbaṃ , tamassa ambilenaM3.324 paharitvā tambamalaṃ viya padumapalāsato udakabinduṃ viya vinivattetvā ettheva naṃ nissokaṃ tuṭṭhamānasaṃ katvā dhammaṃ desessāmī ’’ ti .

So taṃ āmantetvā ‘‘ brāhmaṇa , senakapaṇḍito nāmāhaṃ , idāneva taṃ nissokaṃ karissāmi , vissattho kathehī ’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha –

46.

‘‘ Vibbhantacitto kupitindriyosi , nettehi te vārigaṇā savanti ;

Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayāno , idhāgamā brahme tadiṅgha brūhī ’’ ti .

TatthaV3.304 kupitindriyosīti cakkhundriyameva sandhāya ‘‘ kupitindriyosī ’’ ti āha .

Vārigaṇāti assubindūni .

Iṅghāti codanatthe nipāto .

Tañhi mahāsatto codento evamāha ‘‘ brāhmaṇa , sattā nāma dvīhi kāraṇehi socanti paridevanti sattasaṅkhāresu kismiñcideva piyajātike naṭṭhe vā , kiñcideva piyajātikaṃ patthetvā alabhantā vā .

Tattha kiṃ te naṭṭhaṃ , kiṃ vā pana patthayanto tvaṃ idha āgato , idaṃ me khippaṃ brūhī ’’ ti .

AthassaP3.345 attano sokakāraṇaṃ kathento brāhmaṇo dutiyaṃ gāthamāha –

47.

‘‘ Miyyetha bhariyā vajato mamajja , agacchato maraṇamāha yakkho ;

Etena dukkhena pavedhitosmi , akkhāhi me senaka etamatthan ’’ ti .

Tattha vajatoti gehaṃ gacchantassa .

Agacchatoti agacchantassa .

Yakkhoti antarāmagge ekā rukkhadevatā evamāhāti vadati .

Sā kira devatā ‘‘ pasibbake te brāhmaṇa , kaṇhasappo ’’ ti anācikkhantī bodhisattassa ñāṇānubhāvappakāsanatthaṃ nācikkhi .

Etena dukkhenāti gacchato bhariyāya maraṇadukkhena , agacchato attano maraṇadukkhena , tenasmi pavedhito ghaṭṭito kampito .

Etamatthan ti etaṃ kāraṇaṃ .

Yena me kāraṇenaM3.325 gacchato bhariyāya maraṇaṃ , agacchato attano maraṇaṃ hoti , etaṃ me kāraṇaṃ ācikkhāhīti attho .

Mahāsatto brāhmaṇassa vacanaṃ sutvā samuddamatthake jālaṃ khipanto viya ñāṇajālaṃ pattharitvā ‘‘ imesaṃ sattānaṃ bahūni maraṇakāraṇāni .

Samudde nimuggāpi maranti , tattha vāḷamacchehi gahitāpi , gaṅgāya patitāpi , tattha susumārehi gahitāpi , rukkhato patitāpi , kaṇṭakena viddhāpi , nānappakārehi āvudhehi pahaṭāpi , visaṃ khāditvāpi , ubbandhitvāpi , papāte patitāpi , atisītādīhi vā nānappakārehi vā rogehi upaddutāpi marantiyeva , evaṃ bahūsu maraṇakāraṇesu katarena nu kho kāraṇena ajjesa brāhmaṇo antarāmagge vasanto sayaṃ marissati , gehamassa vajato bhariyā marissatī ’’ ti cintesi .

Cintento eva brāhmaṇassa khandhe pasibbakaṃ disvā ‘‘ imasmiṃ pasibbake ekena sappena paviṭṭhena bhavitabbaṃ , pavisanto ca paneso imasmiṃ brāhmaṇe pātarāsasamaye sattuṃ khāditvā pasibbakamukhaṃ abandhitvā pānīyaṃ pātuṃ gate sattugandhena sappo paviṭṭho bhavissati .

Brāhmaṇopi pānīyaṃ pivitvā āgato sappassa paviṭṭhabhāvaṃ ajānitvā pasibbakaṃ bandhitvā ādāya pakkantoP3.346 bhavissati , sacāyaṃ antarāmagge vasanto sāyaṃ vasanaṭṭhāne ‘‘ sattuṃ khādissāmī ’’ ti pasibbakaṃ muñcitvā hatthaṃ pavesessatiV3.305 , atha naṃ sappo hatthe ḍaṃsitvā jīvitakkhayaṃ pāpessati , idamassa antarāmagge vasantassa maraṇakāraṇaṃ .

Sace pana gehaṃ gaccheyya , pasibbako bhariyāya hatthagato bhavissati , sā ‘ antobhaṇḍaṃ olokessāmī ’’ ti pasibbakaṃ muñcitvā hatthaṃ pavesessati , atha naṃ sappo ḍaṃsitvā jīvitakkhayaṃ pāpessati , idamassa ajja gehaṃ gatassa bhariyāya maraṇakāraṇan ’’ ti upāyakosallañāṇeneva aññāsi .

Athassa etadahosi ‘‘ iminā kaṇhasappena sūrena nibbhayena bhavitabbaṃ .

Ayañhi brāhmaṇassa mahāphāsukaṃ paharantopi pasibbake attano calanaṃ vā phandanaṃ vā na dasseti , evarūpāya parisāya majjhepi attano atthibhāvaṃ na dasseti , tasmā iminā kaṇhasappena sūrena nibbhayena bhavitabban ’’ ti .

Idampi so upāyakosallañāṇeneva dibbacakkhunā passanto viya aññāsi .

Evaṃ sarājikāya parisāya majjhe sappaṃ pasibbakaṃ pavisantaṃ disvā ṭhitapuriso viya mahāsatto upāyakosallañāṇeneva paricchinditvā brāhmaṇassa pañhaṃ kathento tatiyaṃ gāthamāha –

48.

‘‘ BahūniM3.326 ṭhānāni vicintayitvā , yamettha vakkhāmi tadeva saccaṃ ;

Maññāmi te brāhmaṇa sattubhastaṃ , ajānato kaṇhasappo paviṭṭho ’’ ti .

Tattha bahūni ṭhānānīti bahūni kāraṇāni .

Vicintayitvāti paṭivijjhitvā cintāvasena pavattapaṭivedho hutvā .

Yamettha vakkhāmīti yaṃ te ahaṃ etesu kāraṇesu etaṃ kāraṇaṃ vakkhāmi .

Tadeva saccan ti tadeva tathaṃ dibbacakkhunā disvā kathitasadisaṃ bhavissatīti dīpeti .

Maññāmīti sallakkhemi .

Sattubhastan ti sattupasibbakaṃ .

Ajānatoti ajānantasseva eko kaṇhasappo paviṭṭhoti maññāmīti .

EvañcaP3.347 pana vatvā ‘‘ atthi te brāhmaṇa , etasmiṃ pasibbake sattū ’’ ti pucchi .

‘‘ Atthi , paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ Ajja pātarāsavelāya sattuṃ khādī ’’ ti ?

‘‘ Āma , paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ Kattha nisīditvā ’’ ti ?

‘‘ Araññe rukkhamūlasmiṃ , paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ Sattuṃ khāditvā pānīyaṃ pātuṃ gacchanto pasibbakamukhaṃ bandhi , na bandhī ’’ ti ?

‘‘ Na bandhiṃ , paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ Pānīyaṃ pivitvā āgato pasibbakaṃ oloketvā bandhī ’’ ti .

‘‘ Anoloketvāva bandhiṃ , paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ Brāhmaṇa , tava pānīyaṃ pātuṃ gatakāle ajānantasseva te sattugandhena pasibbakaṃ sappo paviṭṭhoti maññāmi , evamettha āgato tvaṃ , tasmā pasibbakaṃ otāretvā parisamajjhe ṭhapetvā pasibbakamukhaṃV3.306 mocetvā paṭikkamma ṭhito ekaṃ daṇḍakaṃ gahetvā pasibbakaṃ tāva pahara , tato patthaṭaphaṇaṃ susūtisaddaṃ katvā nikkhamantaṃ kaṇhasappaṃ disvā nikkaṅkho bhavissatī ’’ ti catutthaṃ gāthamāha –

49.

‘‘ Ādāya daṇḍaṃ parisumbha bhastaṃ , passeḷamūgaṃ uragaṃ dujivhaṃ ;

Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni , bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastan ’’ ti .

Tattha parisumbhāti pahara .

Passeḷamūgan ti eḷaṃ paggharantena mukhena eḷamūgaṃ pasibbakato nikkhamantaṃ dujivhaṃ uragaṃ passa .

Chandajja kaṅkhaṃ vicikicchitānīti ‘‘ atthi nu kho me pasibbake sappo , udāhu natthī ’’ ti kaṅkhameva punappunaṃ uppajjamānāni vicikicchitāni ca ajja chinda , mayhaṃ saddaha , avitathañhi me veyyākaraṇaṃ , idāneva nikkhamantaṃ bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastanti .

BrāhmaṇoM3.327 mahāsattassa kathaṃ sutvā saṃviggo bhayappatto tathā akāsi .

Sappopi sattubhaste daṇḍena pahaṭe pasibbakamukhā nikkhamitvā mahājanaṃ olokento aṭṭhāsi .

TamatthaṃP3.348 pakāsento satthā pañcamaṃ gāthamāha –

50.

‘‘ Saṃviggarūpo parisāya majjhe , so brāhmaṇo sattubhastaṃ pamuñci ;

Atha nikkhami urago uggatejo , āsīviso sappo phaṇaṃ karitvā ’’ ti .

Sappassa phaṇaṃ katvā nikkhantakāle ‘‘ mahāsattassa sabbaññubuddhasseva byākaraṇaṃ ahosī ’’ ti mahājano celukkhepasahassāni pavattesi , aṅguliphoṭanasahassāni paribbhamiṃsu , ghanameghavassaṃ viya sattaratanavassaṃ vassi , sādhukārasahassāni pavattiṃsu , mahāpathavībhijjanasaddo viya ahosi .

Idaṃ pana buddhalīḷāya evarūpassa pañhassa kathanaṃ nāma neva jātiyā balaṃ , na gottakulappadesānaṃ balaṃ , kassa panetaṃ balanti ?

Paññāya balaṃ .

Paññavā hi puggalo vipassanaṃ vaḍḍhetvā ariyamaggadvāraṃ vivaritvā amatamahānibbānaṃ pavisati , sāvakapāramimpi paccekabodhimpi sammāsambodhimpi paṭivijjhati .

Amatamahānibbānasampāpakesu hi dhammesu paññāva seṭṭhā , avasesā tassā parivārā honti .

Tenetaṃ vuttaṃ –

‘‘ PaññāV3.307 hi seṭṭhā kusalā vadanti , nakkhattarājāriva tārakānaṃ ;

Sīlaṃ sirī cāpi satañca dhammo , anvāyikā paññavato bhavantī ’’ ti .( jā .2.17.81);

Evaṃ kathite ca pana mahāsattena pañhe eko ahituṇḍiko sappassa mukhabandhanaṃ katvā sappaṃ gahetvā araññe vissajjesi .

Brāhmaṇo rājānaṃ upasaṅkamitvā jayāpetvā añjaliṃ paggayha rañño thutiṃ karonto upaḍḍhagāthamāha –

51.

‘‘ Suladdhalābhā janakassa rañño ;

Yo passatī senakaṃ sādhupaññan ’’ ti .

TassatthoM3.328 – yo sādhupaññaṃ uttamapaññaṃ senakapaṇḍitaṃ akkhīni ummīletvā icchiticchitakkhaṇe piyacakkhūhi passituṃ labhati , tassa rañño janakassa ete icchiticchitakkhaṇe dassanalābhā suladdhalābhā vata , etena laddhesu sabbalābhesu eteva lābhā suladdhalābhā nāmāti .

Brāhmaṇopi raññoP3.349 thutiṃ katvā puna pasibbakato satta kahāpaṇasatāni gahetvā mahāsattassa thutiṃ katvā tuṭṭhidāyaṃ dātukāmo diyaḍḍhagāthamāha –

‘‘ Vivaṭṭachaddo nusi sabbadassī , ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ .

52.

‘‘ Imāni me sattasatāni atthi , gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyhaṃ ;

Tayā hi me jīvitamajja laddhaṃ , athopi bhariyāya makāsi sotthin ’’ ti .

Tattha vivaṭṭachaddo nusi sabbadassīti kiṃ nu kho tvaṃ sabbesu dhammākāresu vivaṭṭachadano vivaṭṭaneyyadhammo sabbaññubuddhoti thutivasena pucchati .

Ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpan ti udāhu asabbaññussapi sato tava ñāṇaṃ ativiya bhiṃsarūpaṃ sabbaññutaññāṇaṃ viya balavanti .

Tayā hi meti tayā hi dinnattā ajja mayā jīvitaṃ laddhaṃ .

Athopi bhariyāya makāsi sotthin ti athopi me bhariyāya tvameva sotthiṃ akāsi .

ItiV3.308 so vatvā ‘‘ sacepi satasahassaṃ bhaveyya , dadeyyamevāhaṃ , ettakameva me dhanaṃ , imāni me satta satāni gaṇhā ’’ ti punappunaṃ bodhisattaṃ yāci .

Taṃ sutvā bodhisatto aṭṭhamaṃ gāthamāha –

53.

‘‘ Na paṇḍitā vetanamādiyanti , citrāhi gāthāhi subhāsitāhi ;

Itopi te brahme dadantu vittaṃ , ādāya tvaṃ gaccha sakaṃ niketan ’’ ti .

Tattha vetanan ti vettanaṃ , ayameva vā pāṭho .

Itopi te brahmeti brāhmaṇa , ito mama pādamūlatopi tuyhaṃ dhanaṃ dadantu .

Vittaṃ ādāya tvaṃ gacchātiM3.329 ito aññāni tīṇi satāni gahetvā sahassabhaṇḍikaṃ ādāya sakanivesanaṃ gaccha .

Evañca pana vatvā mahāsatto brāhmaṇassa sahassaṃ pūrāpento kahāpaṇe dāpetvā ‘‘ brāhmaṇa , kena tvaṃ dhanabhikkhāya pesito ’’ ti pucchi .

‘‘ Bhariyāya me paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ BhariyāP3.350 pana te mahallikā , daharā ’’ ti .

‘‘ Daharā , paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ Tena hi sā aññena saddhiṃ anācāraṃ karontī ‘ nibbhayā hutvā karissāmī ’ ti taṃ pesesi , sace ime kahāpaṇe gharaṃ nessasi , sā te dukkhena laddhakahāpaṇe attano jārassa dassati , tasmā tvaṃ ujukameva gehaṃ agantvā bahigāme rukkhamūle vā yattha katthaci vā kahāpaṇe ṭhapetvā paviseyyāsī ’’ ti vatvā taṃ uyyojesi .

So gāmasamīpaṃ gantvā ekasmiṃ rukkhamūle kahāpaṇe ṭhapetvā sāyaṃ gehaṃ agamāsi .

Bhariyāpissa tasmiṃ khaṇe jārena saddhiṃ nisinnā ahosi .

Brāhmaṇo dvāre ṭhatvā ‘‘ bhotī ’’ ti āha .

Sā tassa saddaṃ sallakkhetvā dīpaṃ nibbāpetvā dvāraṃ vivaritvā brāhmaṇe anto paviṭṭhe itaraṃ nīharitvā dvāramūle ṭhapetvā gehaṃ pavisitvā pasibbake kiñci adisvā ‘‘ brāhmaṇa , kiṃ te bhikkhaṃ caritvā laddhan ’’ ti pucchi .

‘‘ Sahassaṃ me laddhan ’’ ti .

‘‘ Kahaṃ pana tan ’’ ti .

‘‘ Asukaṭṭhāne nāma ṭhapitaṃ , pātova āharissāmi , mā cintayī ’’ ti .

Sā gantvā jārassa ācikkhi .

So nikkhamitvā attanā ṭhapitaṃ viya gaṇhi .

Brāhmaṇo punadivase gantvā kahāpaṇe apassanto bodhisattassa santikaṃ gantvā ‘‘ kiṃ , brāhmaṇā ’’ ti vutte ‘‘ kahāpaṇe na passāmi , paṇḍitā ’’ ti āha .

‘‘ Bhariyāya te ācikkhī ’’ ti ?

‘‘ Āma , paṇḍitā ’’ ti .

Mahāsatto tāya jārassa ācikkhitabhāvaṃ ñatvā ‘‘ atthi pana te brāhmaṇa , bhariyāya kulūpakabrāhmaṇo ’’ ti pucchi .

‘‘ Atthi , paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ Tuyhampi atthī ’’ ti ?

‘‘ Āma , paṇḍitā ’’ ti .

Athassa mahāsatto sattannaṃ divasānaṃ paribbayaṃ dāpetvāV3.309 ‘‘ gaccha paṭhamadivase tava satta , bhariyāya te sattāti cuddasa brāhmaṇe nimantetvā bhojetha , punadivasato paṭṭhāya ekekaṃ hāpetvā sattame divase tava ekaṃ , bhariyāya te ekanti dve brāhmaṇe nimantetvā bhariyāya te satta divase nimantitabrāhmaṇassa nibaddhaṃ āgamanabhāvaṃ ñatvā mayhaṃ ārocehī ’’ tiP3.351 āha .

Brāhmaṇo tathāM3.330 katvā ‘‘ sallakkhito me paṇḍita , nibaddhaṃ bhuñjanakabrāhmaṇo ’’ ti mahāsattassa ārocesi .

Bodhisatto tena saddhiṃ purise pesetvā taṃ brāhmaṇaṃ āharāpetvā ‘‘ asukarukkhamūlato te imassa brāhmaṇassa santakaṃ kahāpaṇasahassaṃ gahitan ’’ ti pucchi .

‘‘ Na gaṇhāmi , paṇḍitā ’’ ti .

‘‘ Tvaṃ mama senakapaṇḍitabhāvaṃ na jānāsi , āharāpessāmi te kahāpaṇe ’’ ti .

So bhīto ‘‘ gahitā me ’’ ti sampaṭicchi .

‘‘ Kuhiṃ te ṭhapitā ’’ ti ?

‘‘ Tattheva , paṇḍita , ṭhapitā ’’ ti .

Bodhisatto brāhmaṇaṃ pucchi ‘‘ brāhmaṇa , kiṃ te sāyeva bhariyā hotu , udāhu aññaṃ gaṇhissasī ’’ ti .

‘‘ Sāyeva me hotu , paṇḍitā ’’ ti .

Bodhisatto manusse pesetvā brāhmaṇassa kahāpaṇe ca brāhmaṇiñca āharāpetvā corabrāhmaṇassa hatthato kahāpaṇe brāhmaṇassa dāpetvā itarassa rājāṇaṃ kāretvā nagarā nīharāpetvā brāhmaṇiyāpi rājāṇaṃ kāretvā brāhmaṇassa mahantaṃ yasaṃ datvā attanoyeva santike vasāpesi .

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne bahū sotāpattiphalādīni sacchikariṃsu .

Tadā brāhmaṇo ānando ahosi , rukkhadevatā sāriputto , parisā buddhaparisā , senakapaṇḍito pana ahameva ahosinti .

Sattubhastajātakavaṇṇanā sattamā .

Issues

Select Version

( Tatiyo bhāgo )

( Tatiyo bhāgo )