[415]10. Kummāsapiṇḍijātakavaṇṇanā

Na kiratthīti idaṃ satthā jetavane viharanto mallikaṃ deviṃ ārabbha kathesi .

Sā hi sāvatthiyaṃ ekassa mālākārajeṭṭhakassa dhītā uttamarūpadharā mahāpuññā soḷasavassikakāle ekadivasaṃ kumārikāhi saddhiṃ pupphārāmaṃ gacchantī tayo kummāsapiṇḍe gahetvā pupphapacchiyaṃ ṭhapetvā gacchati .

Sā nagarato nikkhamanakāle bhagavantaṃ sarīrappabhaṃ vissajjetvā bhikkhusaṅghaparivutaṃ nagaraṃ pavisantaṃ disvā tayo kummāsapiṇḍe upanāmesi .

Satthā catumahārājadattiyaṃ pattaṃ upanetvā paṭiggahesi .

Sāpi tathāgatassa pāde sirasā vanditvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ gahetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .

Satthā taṃ oloketvā sitaṃ pātvākāsi .

Āyasmā ānando ‘‘ ko nu kho , bhante , hetu ko paccayo tathāgatassa sitakaraṇe ’’ ti bhagavantaṃ pucchi .

Athassa satthā ‘‘ ānanda , ayaṃ kumārikā imesaṃ kummāsapiṇḍānaṃ phalena ajjeva kosalarañño aggamahesī bhavissatī ’’ ti sitakāraṇaṃ kathesi .

Kumārikāpi pupphārāmaṃ gatāP3.406 .

Taṃ divasameva kosalarājā ajātasattunā saddhiṃ yujjhanto yuddhaparājito palāyitvā assaṃ abhiruyha āgacchanto tassā gītasaddaṃ sutvā paṭibaddhacitto assaṃ taṃ ārāmābhimukhaṃ pesesi .

Puññasampannā kumārikā rājānaṃ disvā apalāyitvāva āgantvā assassa nāsarajjuyā gaṇhi , rājā assapiṭṭhiyaṃ nisinnova ‘‘ sasāmikāsi , asāmikāsī ’’ ti pucchitvā asāmikabhāvaṃ ñatvā assā oruyha vātātapakilanto tassā aṅke nipanno muhuttaṃ vissamitvā taṃ assapiṭṭhiyaṃ nisīdāpetvā balakāyaparivutoV3.360 nagaraṃ pavisitvā attano kulagharaṃ pesetvā sāyanhasamaye yānaṃ pahiṇitvāM3.385 mahantena sakkārasammānena kulagharato āharāpetvā ratanarāsimhi ṭhapetvā abhisekaṃ datvā aggamahesiṃ akāsi .

Tato paṭṭhāya ca sā rañño piyā ahosi manāpā , pubbuṭṭhāyikādīhi pañcahi kalyāṇadhammehi samannāgatā patidevatā , buddhānampi vallabhā ahosi .

Tassā satthu tayo kummāsapiṇḍe datvā taṃ sampattiṃ adhigatabhāvo sakalanagaraṃ pattharitvā gato .

Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ āvuso , mallikā devī buddhānaṃ tayo kummāsapiṇḍe datvā tesaṃ phalena taṃ divasaññeva abhisekaṃ pattā , aho buddhānaṃ mahāguṇatā ’’ ti .

Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ anacchariyaṃ , bhikkhave , mallikāya ekassa sabbaññubuddhassa tayo kummāsapiṇḍe datvā kosalarañño aggamahesibhāvādhigamo .

Kasmā ?

Buddhānaṃ guṇamahantatāya .

Porāṇakapaṇḍitā pana paccekabuddhānaṃ aloṇakaṃ asnehaṃ aphāṇitaṃ kummāsaṃ datvā tassa phalena dutiye attabhāve tiyojanasatike kāsiraṭṭhe rajjasiriṃ pāpuṇiṃsū ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ daliddakule nibbattitvā vayappatto ekaṃ seṭṭhiṃ nissāya bhatiyā kammaṃ karonto jīvikaṃ kappesi .

So ekadivasaṃ ‘‘ pātarāsatthāya me bhavissatī ’’ ti antarāpaṇato cattāro kummāsapiṇḍe gahetvā kammantaṃ gacchanto cattāro paccekabuddhe bhikkhācāratthāya bārāṇasinagarābhimukhe āgacchante disvā ‘‘ ime bhikkhaṃ sandhāya bārāṇasiṃ gacchantiP3.407 , mayhampime cattāro kummāsapiṇḍā atthi , yaṃnūnāhaṃ ime imesaṃ dadeyyan ’’ ti cintetvā te upasaṃkamitvā vanditvā ‘‘ bhante , ime me hatthe cattāro kummāsapiṇḍā , ahaṃ ime tumhākaṃ dadāmi , sādhu me , bhante , paṭiggaṇhatha , evamidaṃ puññaṃ mayhaṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’ ti vatvā tesaṃ adhivāsanaṃ viditvā vālikaṃ ussāpetvā cattāri āsanāni paññapetvā tesaṃ upari sākhābhaṅgaṃ attharitvā paccekabuddhe paṭipāṭiyā nisīdāpetvā paṇṇapuṭena udakaṃ āharitvā dakkhiṇodakaṃ pātetvā catūsu pattesu cattāro kummāsapiṇḍe patiṭṭhāpetvā vanditvā ‘‘ bhante , etesaṃ nissandena daliddagehe nibbatti nāma mā hotu , sabbaññutaññāṇappaṭivedhassa paccayo hotū ’’ tiM3.386 āha .

Paccekabuddhā paribhuñjiṃsu , paribhogāvasāne anumodanaṃ katvā uppatitvā nandamūlakapabbhārameva agamaṃsu .

Bodhisatto añjaliṃ paggayha paccekabuddhagataṃ pītiṃ gahetvā tesu cakkhupathaṃ atītesu attanoV3.361 kammantaṃ gantvā yāvatāyukaṃ dānaṃ anussaritvā kālaṃ katvā tassa phalena bārāṇasirañño aggamahesiyā kucchimhi nibbatti , brahmadattakumārotissa nāmaṃ akaṃsu .

So attano padasā gamanakālato paṭṭhāya ‘‘ ahaṃ imasmiṃyeva nagare bhatako hutvā kammantaṃ gacchanto paccekabuddhānaṃ cattāro kummāsapiṇḍe datvā tassa dānassa phalena idha nibbatto ’’ ti pasannādāse mukhanimittaṃ viya sabbaṃ purimajātikiriyaṃ jātissarañāṇena pākaṭaṃ katvā passi .

So vayappatto takkasilāyaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā paccāgantvā sikkhitasippaṃ pitu dassetvā tuṭṭhena pitarā oparajje patiṭṭhāpito , aparabhāge pitu accayena rajje patiṭṭhāsi .

Athassa uttamarūpadharaṃ kosalarañño dhītaraṃ ānetvā aggamahesiṃ akaṃsu , chattamaṅgaladivase panassa sakalanagaraṃ devanagaraṃ viya alaṅkariṃsu .

So nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā alaṅkatapāsādaṃP3.408 abhiruhitvā mahātalamajjhe samussitasetacchattaṃ pallaṅkaṃ abhiruyha nisinno parivāretvā ṭhite ekato amacce , ekato brāhmaṇagahapatiādayo nānāvibhave sirivilāsasamujjale , ekato nānāvidhapaṇṇākārahatthe nāgaramanusse , ekato alaṅkatadevaccharasaṅghaṃ viya soḷasasahassasaṅkhaṃ nāṭakitthigaṇanti imaṃ atimanoramaṃ sirivibhavaṃ olokento attano pubbakammaṃ anussaritvā ‘‘ idaṃ suvaṇṇapiṇḍikaṃ kañcanamālaṃ setacchattaṃ , imāni ca anekasahassāni hatthivāhanaassavāhanarathavāhanāni , maṇimuttādipūritā sāragabbhā , nānāvidhadhaññapūritā mahāpathavī , devaccharapaṭibhāgā nāriyo cāti sabbopesa mayhaṃ sirivibhavo na aññassa santako , catunnaṃ paccekabuddhānaṃ dinnassa catukummāsapiṇḍadānasseva santako , te nissāya mayā esa laddho ’’ ti paccekabuddhānaṃ guṇaṃ anussaritvā attano kammaṃ pākaṭaṃ akāsi .

Tassa taṃ anussarantassa sakalasarīraṃ pītiyā pūri .

So pītiyā temitahadayo mahājanassa majjhe udānagītaṃ gāyanto dve gāthā abhāsi –

142.

‘‘ NaM3.387 kiratthi anomadassisu , pāricariyā buddhesu appikā ;

Sukkhāya aloṇikāya ca , passa phalaṃ kummāsapiṇḍiyā .

143.

‘‘ Hatthigavāssā cime bahū , dhanadhaññaṃ pathavī ca kevalā ;

Nāriyo cimā accharūpamā , passa phalaṃ kummāsapiṇḍiyā ’’ ti .

Tattha anomadassisūti anomassa alāmakassa paccekabodhiñāṇassa diṭṭhattā paccekabuddhā anomadassino nāma .

Pāricariyāti abhivādanapaccuṭṭhānañjalikammādibhedā sāmīcikiriyāpi , sampatteV3.362 disvā attano santakaṃ appaṃ vā bahuṃ vā lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā deyyadhammaṃ cittaṃ pasādetvā guṇaṃ sallakkhetvā tisso cetanā visodhetvā phalaṃ saddahitvā pariccajanakiriyāpiP3.409 .

Buddhesūti paccekabuddhesu .

Appikāti mandā parittā nāma natthi kira .

Sukkhāyāti nisnehāya .

Aloṇikāyāti phāṇitavirahitāya .

Nipphāṇitattā hi sā ‘‘ aloṇikā ’’ ti vuttā .

Kummāsapiṇḍiyāti cattāro kummāsapiṇḍe ekato katvā gahitaṃ kummāsaṃ sandhāya evamāha .

Guṇavantānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ guṇaṃ sallakkhetvā cittaṃ pasādetvā phaluppattiṃ pāṭikaṅkhamānānaṃ tisso cetanā visodhetvā dinnapadakkhiṇā appikā nāma natthi , nibbattanibbattaṭṭhāne mahāsampattimeva detīti vuttaṃ hoti .

Hoti cettha –

‘‘ Natthi citte pasannamhi , appikā nāma dakkhiṇā ;

Tathāgate vā sambuddhe , atha vā tassa sāvake .

‘‘ Tiṭṭhante nibbute cāpi , same citte samaṃ phalaṃ ;

Cetopaṇidhihetu hi , sattā gacchanti suggatin ’’ ti .( vi . va .804,806);

Imassa panatthassa dīpanatthāya –

‘‘ Khīrodanaṃ ahamadāsiṃ , bhikkhuno piṇḍāya carantassa ;( Vi . va .413);

Tassā me passa vimānaṃ , accharā kāmavaṇṇinīhamasmi .( vi . va .334);

‘‘ AccharāsahassassāhaṃM3.388 , pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ ;

Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati .

‘‘ Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .( vi . va .334-336)–

Evamādīni vimānavatthūni āharitabbāni .

Dhanadhaññan tiV3.363 muttādidhanañca satta dhaññāni ca .

Pathavī ca kevalāti sakalā cesā mahāpathavīti sakalapathaviṃ hatthagataṃ maññamāno vadati .

Passa phalaṃ kummāsapiṇḍiyāti attano dānaphalaṃ attanāva dassento evamāha .

Dānaphalaṃ kira bodhisattā ca sabbaññubuddhāyeva ca jānanti .

Teneva satthā itivuttake suttantaṃ kathento –

‘‘ Evañce , bhikkhave , sattā jāneyyuṃ dānasaṃvibhāgassa vipākaṃ , yathāhaṃ jānāmi , na adatvā bhuñjeyyuṃ , na ca nesaṃ maccheramalaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭheyya .

Yopi nesaṃ assa carimo ālopo carimaṃ kabaḷaṃ , tatopi na asaṃvibhajitvā bhuñjeyyuṃ , sace nesaṃ paṭiggāhakā assu .

Yasmā ca kho , bhikkhave , sattā na evaṃ jānanti dānasaṃvibhāgassa vipākaṃ , yathāhaṃ jānāmi , tasmā adatvā bhuñjanti , maccheramalañca nesaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī ’’ ti ( itivu .26).

Bodhisattopi attano chattamaṅgaladivase sañjātapītipāmojjo imāhi dvīhi gāthāhi udānagītaṃ gāyi .

Tato paṭṭhāya ‘‘ rañño piyagītan ’’ ti bodhisattassa nāṭakitthiyo ca sesanāṭakagandhabbādayopi ca antepurajanopi antonagaravāsinopi bahinagaravāsinopi pānāgāresupi amaccamaṇḍalesupi ‘‘ amhākaṃ rañño piyagītan ’’ ti tadevaP3.410 gītaṃ gāyanti .

Evaṃ addhāne gate aggamahesī tassa gītassa atthaṃ jānitukāmā ahosi , mahāsattaṃ pana pucchituṃ na visahati .

Athassā ekasmiṃ guṇe pasīditvā ekadivasaṃ rājā ‘‘ bhadde , varaṃ te dassāmi , varaṃ gaṇhāhī ’’ ti āha .

‘‘ Sādhu , deva , gaṇhāmī ’’ ti .

‘‘ Hatthiassādīsu te kiṃ dammī ’’ ti ?

‘‘ Deva , tumhe nissāya mayhaṃ na kiñci natthi , na me etehi attho , sace pana dātukāmāttha , tumhākaṃ gītassa atthaṃ kathetvā dethā ’’ ti .

‘‘ Bhadde , ko teM3.389 iminā varena attho , aññaṃ gaṇhāhī ’’ ti .

‘‘ Deva , aññena me attho natthi , etadeva gaṇhāmī ’’ ti .

‘‘ Sādhu bhadde , kathessāmi , tuyhaṃ pana ekikāya raho na kathessāmi , dvādasayojanikāya bārāṇasiyā bheriṃ carāpetvā rājadvāre ratanamaṇḍapaṃ kāretvā ratanapallaṅkaṃ paññāpetvā amaccabrāhmaṇādīhi ca nāgarehi ceva soḷasahi itthisahassehi ca parivuto tesaṃ majjhe ratanapallaṅke nisīditvā kathessāmī ’’ ti .

Sā ‘‘ sādhu , devā ’’ ti sampaṭicchi .

Rājā tathā kāretvā amaragaṇaparivuto sakko devarājā viya mahājanakāyaparivuto ratanapallaṅke nisīdi .

Devīpi sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā kañcanabhaddapīṭhaṃ attharitvā ekamante akkhikoṭiyā oloketvā tathārūpe ṭhāne nisīditvā ‘‘ deva , tumhākaṃ tussitvā gāyanamaṅgalagītassaV3.364 tāva me atthaṃ gaganatale puṇṇacandaṃ uṭṭhāpento viya pākaṭaṃ katvā kathethā ’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha –

144.

‘‘ Abhikkhaṇaṃ rājakuñjara , gāthā bhāsasi kosalādhipa ;

Pucchāmi taṃ raṭṭhavaḍḍhana , bāḷhaṃ pītimano pabhāsasī ’’ ti .

Tattha kosalādhipāti na so kosalaraṭṭhādhipo , kusale pana dhamme adhipatiṃ katvā viharati , tena naṃ ālapantī evamāha , kusalādhipa kusalajjhāsayātiP3.411 attho .

Bāḷhaṃ pītimano pabhāsasīti ativiya pītiyuttacitto hutvā bhāsasi , tasmā kathetha tāva me etāsaṃ gāthānaṃ atthanti .

Athassa gāthānamatthaṃ āvi karonto mahāsatto catasso gāthā abhāsi –

145.

‘‘ Imasmiṃyeva nagare , kule aññatare ahuṃ ;

Parakammakaro āsiṃ , bhatako sīlasaṃvuto .

146.

‘‘ Kammāya nikkhamantohaṃ , caturo samaṇeddasaṃ ;

Ācārasīlasampanne , sītibhūte anāsave .

147.

‘‘ TesuM3.390 cittaṃ pasādetvā , nisīdetvā paṇṇasanthate ;

Adaṃ buddhānaṃ kummāsaṃ , pasanno sehi pāṇibhi .

148.

‘‘ Tassa kammassa kusalassa , idaṃ me edisaṃ phalaṃ ;

Anubhomi idaṃ rajjaṃ , phītaṃ dharaṇimuttaman ’’ ti .

Tattha kule aññatareti nāmena vā gottena vā apākaṭe ekasmiṃyeva kule .

Ahun ti nibbattiṃ .

Parakammakaro āsin ti tasmiṃ kule jātovāhaṃ daliddatāya parassa kammaṃ katvā jīvikaṃ kappento parakammakaro āsiṃ .

Bhatakoti paravetanabhato .

Sīlasaṃvutoti pañcasīlasaṃvare ṭhito , bhatiyā jīvantopi dussīlyaṃ pahāya sīlasampannova ahosinti dīpeti .

Kammāya nikkhamantohan ti taṃ divasaṃ kattabbakiccassa karaṇatthāya nikkhanto ahaṃ .

Caturo samaṇeddasan tiV3.365 bhadde , ahaṃ nagarā nikkhamma mahāmaggaṃ āruyha attano kammabhūmiṃ gacchanto bhikkhāya bārāṇasinagaraṃ pavisante samitapāpe cattāro pabbajite addasaṃ .

Ācārasīlasampanneti ekavīsatiyā anesanāhi jīvikakappanaṃ anācāro nāma , tassa paṭipakkhena ācārena ceva maggaphalehi āgatena sīlena ca samannāgate .

Sītibhūteti rāgādipariḷāhavūpasamena ceva ekādasaagginibbāpanena ca sītibhāvappatte .

Anāsaveti kāmāsavādivirahite .

Nisīdetvāti vālikāsanānaṃ upari santhate paṇṇasanthare nisīdāpetvā .

Santharo hi idha santhatoti vutto .

Adan ti nesaṃ udakaṃ datvā sakkaccaṃ sakehi hatthehi kummāsaṃ adāsiṃ .

Kusalassāti ārogyānavajjaṭṭhena kusalassa .

Phalan ti tassa nissandaphalaṃ .

Phītan ti sabbasampattiphullitaṃ .

EvañcaP3.412 mahāsattassa attano kammaphalaṃ vitthāretvā kathentassa sutvā devī pasannamanā ‘‘ sace , mahārāja , evaṃ paccakkhato dānaphalaṃ jānātha , ito dāni paṭṭhāya ekaṃ bhattapiṇḍaṃ labhitvā dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ datvāva paribhuñjeyyāthā ’’ ti bodhisattassa thutiṃ karontī –

149.

‘‘ Dadaṃ bhuñja mā ca pamādo , cakkaṃ vattaya kosalādhipa ;

Mā rāja adhammiko ahu , dhammaṃ pālaya kosalādhipā ’’ ti .

– imaṃ gāthamāha ;

TatthaM3.391 dadaṃ bhuñjāti aññesaṃ datvāva attanā bhuñja .

Mā ca pamādoti dānādīsu puññesu mā pamajji .

Cakkaṃ vattaya kosalādhipāti kusalajjhāsaya , mahārāja , patirūpadesavāsādikaṃ catubbidhaṃ dhammacakkaṃ pavattehi .

Pakatiratho hi dvīhi cakkehi gacchati , ayaṃ pana kāyo imehi catūhi cakkehi devalokaṃ gacchati , tena te ‘‘ dhammacakkan ’’ ti saṅkhyaṃ gatā , taṃ tvaṃ cakkaṃ pavattehi .

Adhammikoti yathā aññe chandāgatiṃ gacchantā lokaṃ ucchuyante pīḷetvā viya dhanameva saṃkaḍḍhantā adhammikā honti , tathā tvaṃ mā adhammiko ahu .

Dhammaṃ pālayāti –

‘‘ Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ , ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ ;

Akkodhaṃ avihiṃsañca , khantiñca avirodhanan ’’ ti .( jā .2.21.176)–

Imaṃ pana dasavidhaṃ rājadhammameva pālaya rakkha , mā pariccaji .

Mahāsatto tassā vacanaṃ sampaṭicchanto –

150.

‘‘ Sohaṃ tadeva punappunaṃ , vaṭumaṃ ācarissāmi sobhane ;

Ariyācaritaṃ sukosale , arahanto me manāpāva passitun ’’ ti .

– gāthamāha ;

TatthaV3.366 vaṭuman ti maggaṃ .

Ariyācaritan ti ariyehi buddhādīhi āciṇṇaṃ .

Sukosaleti sobhane kosalarañño dhīteti attho .

Arahantoti kilesehi ārakattā , arānañca arīnañca hatattā , paccayānaṃ arahattā evaṃladdhanāmā paccekabuddhā .

Idaṃ vuttaṃ hoti – bhadde , kosalarājadhīte so ahaṃ ‘‘ dānaṃP3.413 me dinnan ’’ ti tittiṃ akatvā punappunaṃ tadeva ariyācaritaṃ dānamaggaṃ ācarissāmi .

Mayhañhi aggadakkhiṇeyyattā arahanto manāpadassanā , cīvarādīni dātukāmatāya teyeva passituṃ icchāmīti .

Evañca pana vatvā rājā deviyā sampattiṃ oloketvā ‘‘ bhadde , mayā tāva purimabhave attano kusalakammaṃ vitthāretvā kathitaṃ , imāsaṃ pana nārīnaṃ majjhe rūpena vā līḷāvilāsena vā tayā sadisī ekāpiM3.392 natthi , sā tvaṃ kiṃ kammaṃ katvā imaṃ sampattiṃ paṭilabhī ’’ ti pucchanto puna gāthamāha –

151.

‘‘ Devī viya accharūpamā , majjhe nārigaṇassa sobhasi ;

Kiṃ kammamakāsi bhaddakaṃ , kenāsi vaṇṇavatī sukosale ’’ ti .

Tassattho – bhadde sukosale kosalarañño sudhīte tvaṃ rūpasampattiyā accharūpamā tidasapure sakkassa devarañño aññatarā devadhītā viya imassa nārīgaṇassa majjhe sobhasi , pubbe kiṃ nāma bhaddakaṃ kalyāṇakammaṃ akāsi , kenāsi kāraṇena evaṃ vaṇṇavatī jātāti .

Athassa sā purimabhave kalyāṇakammaṃ kathentī sesagāthādvayamāha –

152.

‘‘ Ambaṭṭhakulassa khattiya , dāsyāhaṃ parapesiyā ahuṃ ;

Saññatā ca dhammajīvinī , sīlavatī ca apāpadassanā .

153.

‘‘ Uddhaṭabhattaṃ ahaṃ tadā , caramānassa adāsiṃ bhikkhuno ;

Vittā sumanā sayaṃ ahaṃ , tassa kammassa phalaṃ mamedisan ’’ ti .

Sāpi kira jātissarāva ahosi , tasmā attano jātissarañāṇena paricchinditvāva kathesi .

TatthaV3.367P3.414 ambaṭṭhakulassāti kuṭumbiyakulassa .

Dāsyāhan ti dāsī ahaṃ ,‘‘ dāsāhan ’’ tipi pāṭho .

Parapesiyāti parehi tassa tassa kiccassa karaṇatthāya pesitabbā pesanakārikā .

Saññatāti dāsiyo nāma dussīlā honti , ahaṃ pana tīhi dvārehi saññatā sīlasampannā .

Dhammajīvinīti paravañcanādīni akatvā dhammena samena pavattitajīvikā .

Sīlavatīti ācārasampannā guṇavatī .

Apāpadassanāti kalyāṇadassanā piyadhammā .

Uddhaṭabhattan tiM3.393 attano pattakoṭṭhāsavasena uddharitvā laddhabhāgabhattaṃ .

Bhikkhunoti bhinnakilesassa paccekabuddhassa .

Vittā sumanāti tuṭṭhā somanassajātā kammaphalaṃ saddahantī .

Tassa kammassāti tassa ekabhikkhādānakammassa .

Idaṃ vuttaṃ hoti – ahaṃ , mahārāja , pubbe sāvatthiyaṃ aññatarassa kuṭumbiyakulassa dāsī hutvā attano laddhabhāgabhattaṃ ādāya nikkhamantī ekaṃ paccekabuddhaṃ piṇḍāya carantaṃ disvā attano taṇhaṃ milāpetvā saññatādiguṇasampannā kammaphalaṃ saddahantī tassa taṃ bhattaṃ adāsiṃ , sāhaṃ yāvatāyukaṃ ṭhatvā kālaṃ katvā tattha sāvatthiyaṃ kosalarañño aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā idāni tava pāde paricaramānā evarūpaṃ sampattiṃ anubhavāmi , tassa mama kammassa idamīdisaṃ phalanti .

Tattha guṇasampannānaṃ dinnadānassa mahapphalabhāvadassanatthaṃ –

‘‘ Aggato ve pasannānan ’’ ti ( itivu .90) ca .

‘‘ Esa devamanussānaṃ , sabbakāmadado nidhī ’’ ti ( khu . pā .8.10) ca .

–

Ādigāthā vitthāretabbā .

Iti te ubhopi attano purimakammaṃ vitthārato kathetvā tato paṭṭhāya catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe nivesanadvāreti cha dānasālāyo kāretvā sakalajambudīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā mahādānaṃ pavattetvā sīlaṃ rakkhitvā uposathakammaṃ katvā jīvitapariyosāne saggaparāyaṇā ahesuṃ .

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –

‘‘ tadā devī rāhulamātā ahosi , rājā pana ahameva ahosin ’’ ti .

Kummāsapiṇḍijātakavaṇṇanā dasamā .

Issues

( Tatiyo bhāgo )

( Tatiyo bhāgo )