Issues
( Tatiyo bhāgo )
( Tatiyo bhāgo )

[324]4. Cammasāṭakajātakavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[324]4. Cammasāṭakajātakavaṇṇanā
KalyāṇarūpoP3.82 vatayan ti idaṃ satthā jetavane viharanto cammasāṭakaṃ nāma paribbājakaṃ ārabbha kathesi .
Tassa kira cammameva nivāsanañca pārupanañca hoti .
So ekadivasaṃ paribbājakārāmā nikkhamitvā sāvatthiyaṃ bhikkhāya caranto eḷakānaṃ yujjhanaṭṭhānaṃ sampāpuṇi .
Eḷako taṃ disvā paharitukāmo osakki .
Paribbājako ‘‘ esa mayhaṃ apacitiṃ dassetī ’’ ti na paṭikkami .
Eḷako vegenāgantvā taṃ ūrumhi paharitvā pātesi .
Tassa taṃ asantapaggahaṇakāraṇaṃ bhikkhusaṅghe pākaṭaṃ ahosi .
Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ āvuso , cammasāṭakaparibbājako asantapaggahaṃ katvā vināsaṃ patto ’’ ti satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepesa asantapaggahaṃ katvā vināsaṃ pattoyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ vāṇijakule nibbattitvā vayappatto vaṇijjaṃ karoti .
Tadā ekoM3.76 cammasāṭakaparibbājako bārāṇasiyaṃ bhikkhāya caranto eḷakānaṃ yujjhanaṭṭhānaṃ patvā eḷakaṃ osakkantaṃ disvā ‘‘ apacitiṃ me karotī ’’ ti saññāya apaṭikkamitvā ‘‘ imesaṃ ettakānaṃ manussānaṃ antare ayaṃ eko eḷako amhākaṃ guṇaṃ jānātī ’’ ti tassa añjaliṃ paggahetvā ṭhitova paṭhamaṃ gāthamāha –
93.
‘‘ Kalyāṇarūpo vatayaṃ catuppado , subhaddako ceva supesalo ca ;
Yo brāhmaṇaṃ jātimantūpapannaṃ , apacāyati meṇḍavaro yasassī ’’ ti .
TatthaV3.71 kalyāṇarūpoti kalyāṇajātiko .
Supesaloti suṭṭhu piyasīlo .
Jātimantūpapannan ti jātiyā ca mantehi ca sampannaṃ .
Yasassīti vaṇṇabhaṇanametaṃ .
TasmiṃP3.83 khaṇe āpaṇe nisinno paṇḍitavāṇijo taṃ paribbājakaṃ nisedhento dutiyaṃ gāthamāha –
94.
‘‘ Mā brāhmaṇa ittaradassanena , vissāsamāpajji catuppadassa ;
Daḷhappahāraṃ abhikaṅkhamāno , avasakkatī dassati suppahāran ’’ ti .
Tattha ittaradassanenāti khaṇikadassanena .
Tassa paṇḍitavāṇijassa kathentasseva so meṇḍako vegenāgantvā ūrumhi paharitvā taṃ tattheva vedanāppattaṃ katvā pātesi .
So paridevamāno nipajji .
Satthā taṃ kāraṇaṃ pakāsento tatiyaṃ gāthamāha –
95.
‘‘ Ūruṭṭhi bhaggaṃ vaṭṭito khāribhāro , sabbañca bhaṇḍaṃ brāhmaṇassa bhinnaṃ ;
Ubhopi bāhā paggayha kandati , atidhāvatha haññate brahmacārī ’’ ti .
TassatthoM3.77 – bhikkhave , tassa paribbājakassa ūruṭṭhikaṃ bhaggaṃ , khāribhāro vaṭṭito pavaṭṭito , tasmiṃ pavaṭṭamāne yaṃ tattha tassa brāhmaṇassa upakaraṇabhaṇḍaṃ , tampi sabbaṃ bhinnaṃ , sopi ubho bāhā ukkhipitvā parivāretvā ṭhitaparisaṃ sandhāya ‘‘ abhidhāvatha , haññate brahmacārī ’’ ti vadanto kandati rodati paridevatīti .
Paribbājako catutthaṃ gāthaṃ āha –
96.
‘‘ Evaṃ so nihato seti , yo apūjaṃ pasaṃsati ;
Yathāhamajja pahato , hato meṇḍena dummatī ’’ ti .
Tattha apūjan ti apūjanīyaṃ .
Yathāhamajjāti yathā ahaṃ ajja asantapaggahaṃ katvā ṭhito meṇḍena daḷhappahārena pahato ettheva māritoP3.84 .
Dummatīti duppañño .
Evaṃ yo aññopiV3.72 asantapaggahaṃ karissati , sopi ahaṃ viya dukkhaṃ anubhavissatīti so paridevanto tattheva jīvitakkhayaṃ pattoti .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā cammasāṭako etarahi cammasāṭako ahosi , paṇḍitavāṇijo pana ahameva ahosin ’’ ti .
Cammasāṭakajātakavaṇṇanā catutthā .