[430]4. Cūḷasuvajātakavaṇṇanā
Santi
V3.437M3.471 rukkhāti idaṃ satthā sāvatthiyaṃ jetavane viharanto verañjakaṇḍaṃ ārabbha kathesi .Satthari verañjāyaṃ vassaṃ vasitvā anupubbena sāvatthiṃ anuppatte bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ āvuso , tathāgato khattiyasukhumālo buddhasukhumālo mahantena iddhānubhāvena samannāgatopi verañjabrāhmaṇena nimantito temāsaṃ vasanto mārāvaṭṭanavasena tassa santikā ekadivasampi bhikkhaṃ alabhitvā loluppacāraṃ pahāya temāsaṃ patthapulakapiṭṭhodakena yāpento aññattha na agamāsi , aho tathāgatānaṃ
P3.495 appicchasantuṭṭhabhāvo ’’ ti .Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ anacchariyaṃ , bhikkhave , tathāgatassa idāni loluppacārappahānaṃ , pubbepi tiracchānayoniyaṃ nibbattopi loluppacāraṃ pahāsin ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Sabbampi vatthu purimanayeneva vitthāretabbaṃ .
30.
‘‘ Santi rukkhā haripattā , dumā nekaphalā bahū ;
Kasmā nu sukkhe koḷāpe , suvassa nirato mano .
31.
‘‘ Phalassa upabhuñjimhā , nekavassagaṇe bahū ;
Aphalampi viditvāna , sāva metti yathā pure .
32.
‘‘ Sukkhañca rukkhaṃ koḷāpaṃ , opattamaphalaṃ dumaṃ ;
Ohāya sakuṇā yanti , kiṃ dosaṃ passase dija .
33.
‘‘ Ye phalatthā sambhajanti , aphaloti jahanti naṃ ;
Attatthapaññā dummedhā , te honti pakkhapātino .
34.
‘‘ Sādhu sakkhi kataṃ hoti , metti saṃsati santhavo ;
Sacetaṃ dhammaṃ rocesi , pāsaṃsosi vijānataṃ .
35.
‘‘ So te suva varaṃ dammi , pattayāna vihaṅgama ;
Varaṃ varassu vakkaṅga , yaṃ kiñci manasicchasi .
36.
‘‘ Api
V3.438M3.472 nāma naṃ passeyyaṃ , sapattaṃ saphalaṃ dumaṃ ;Daliddova nidhiṃ laddhā , nandeyyāhaṃ punappunaṃ .
37.
‘‘ Tato amatamādāya , abhisiñci mahīruhaṃ ;
Tassa sākhā virūhiṃsu , sītacchāyā manoramā .
38.
‘‘ Evaṃ sakka sukhī hohi , saha sabbehi ñātibhi ;
Yathāhamajja sukhito , disvāna saphalaṃ dumaṃ .
39.
‘‘ Suvassa ca varaṃ datvā , katvāna saphalaṃ dumaṃ ;
Pakkāmi saha bhariyāya , devānaṃ nandanaṃ vanan ’’ ti .
–
Pañhapaṭipañhāpi atthopi purimanayeneva veditabbā , anuttānapadameva pana vaṇṇayissāma .
Haripattāti nīlapattasacchannā .
Koḷāpeti vāte paharante ākoṭitasaddaṃ
P3.496 viya muñcamāne nissāre .Suvassāti āyasmato suvarājassa kasmā evarūpe rukkhe mano nirato .
Phalassāti phalaṃ assa rukkhassa .
Nekavassagaṇeti anekavassagaṇe .
Bahūti samānepi anekasate na dve tayo , atha kho bahūva .
Viditvānāti haṃsarāja idāni amhākaṃ imaṃ rukkhaṃ aphalaṃ viditvāpi yathā pure etena saddhiṃ metti , sāva metti , tañhi mayaṃ na bhindāma , mettiṃ bhindantā hi anariyā asappurisā nāma hontīti pakāsento evamāha .
Opattan ti avapattaṃ nippattaṃ patitapattaṃ .
Kiṃ dosaṃ passaseti aññe sakuṇā etaṃ ohāya aññattha gacchanti , tvaṃ evaṃ gamane kiṃ nāma dosaṃ passasi .
Ye phalatthāti ye pakkhino phalatthāya phalakāraṇā sambhajanti upagacchanti , aphaloti ñatvā etaṃ jahanti .
Attatthapaññāti attano atthāya paññā , paraṃ anoloketvā attaniyeva vā ṭhitā etesaṃ paññāti attatthapaññā .
Pakkhapātinoti te attanoyeva vuḍḍhiṃ paccāsīsamānā mittapakkhaṃ pātenti nāsentīti pakkhapātino nāma honti .
Attapakkheyeva vā patantīti pakkhapātino .
Api
M3.473 nāma nan ti haṃsarāja , sace me manoratho nipphajjeyya , tayā dinno varo sampajjeyya , api nāma ahaṃ imaṃ rukkhaṃ sapattaṃ saphalaṃ puna passeyyaṃ , tato daliddo nidhiṃV3.439 labhitvāva punappunaṃ etaṃ abhinandeyyaṃ , taṃ disvāva pamodeyyaṃ .Amatamādāyāti attano ānubhāvena ṭhito gaṅgodakaṃ gahetvā abhisiñcayīti attho .
Imasmiṃ jātake imāya saddhiṃ dve abhisambuddhagāthā honti .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā sakko anuruddho ahosi , suvarājā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Cūḷasuvajātakavaṇṇanā catutthā .