၁၁၁။ ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပဉ္စဟိ၊ ငါးပါးကုန်သော။
ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသော။
ကုလူပကော၊ လူတို့အိမ်သို့သွားရောက်လည်ပတ်ချဉ်းကပ်တတ်သော။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
ကုလေသု၊ လူ့အိမ်တို့၌။
ဝါ၊ အိမ်သူအိမ်သားတို့၌။
အပ္ပိယော စ၊ မချစ်အပ်သည်လည်းကောင်း။
အမာနာပေါ စ၊ စိတ်နှလုံးကိုမတိုးပွားစေတတ်သည်လည်းကောင်း။
အဂရု စ၊ အလေးဂရုမပြုတတ်ထိုက်သည်လည်းကောင်း။
အဘာဝနီယော စ၊ မချီးမွမ်းထိုက်သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ကတမေဟိ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။
ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။
(ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သော။
ကုလူပကော။ပ။
အဘာဝနီယော စ၊ သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ)
အသန္တ+ဝိဿာသီ စ
**၁။ အသန္တဝဝိဿာသီ အနိဿရဝိကပ္ပီ။ ။ သံပုဗ္ဗ ထုဓာတ် အပစ္စည်းဖြင့် သန္တဝ(ခင်မင် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း)ဟုဖြစ်၏၊ နတ္ထိ သန္ထဝေါ ယေသံ ကုလာနန္တိ အသန္ထဝါနိ၊ မိမိနှင့် ခင်မင်ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံခြင်းမရှိသော လူဒါယကာများဝိဿာဿ=အကျွမ်းတဝင် ဆက်ဆံခြင်း၊ အသန္ထဝေသု (ကုလေသု) ဝိဿာသော အသန္တဝဝိဿာသော၊ သော ယသာ အတ္တီတိ အသန္ထဝဝိဿာသီ=မိမိနှင့် ခင်မင်ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်းမရှိသူ လူဒါယကာတို့၌ အကျွမ်းတဝင်ဆက်ဆံခြင်းရှိသူ(ရဟန်း)။ န ဣဿရော အနိဿရော= အစိုးတရမဟုတ်သူ၊ အစိုးတရစီမံခန့်ခွဲနိုင်ခွင့် ဩဇာအာဏာရှိသည်မဟုတ်သူ၊ ဝိကပ္ပေသိ သံဝိဒဟိ သီလေနာတိ ဝိကပ္ပီ= စီမံခန့်ခွဲလေ့ရှိသူ၊ အနိဿရော ဟုတွာ(အနိဿရောဝ သမာနော) ဝိကပ္ပီ အနိဿာရဝိကပ္ပီ= အစိုးတရစီမံခန့်ခွဲနိုင်ခွင့်ရှိသူမဟုတ်ပါဘဲလျက် စီမံခန့်ခွဲလေ့ရှိသူ (ရဟန်း)။
၊ မိမိနှင့် ခင်မင်ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်းမရှိိသောလူတို့၌+အကျွမ်းတဝင် ဆက်ဆံခြင်းရှိသည်လည်းကောင်း [ဝိဿာသီ= အကျွမ်းတဝင် ဆက်ဆံခြင်းမရှိသူ]
အနိဿရဝိကပ္ပီ စ၊ အစိုးရသူမဟုတ်ဘဲလျက်(အစိုးရသူကဲ့သို့) စီမံခန့်ခွဲလေ့ရှိသည်လည်းကောင်း။ (စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခွင့် ဩဇာအာဏာမရှိဘဲလျက် ပိုင်စိုးပိုင်နင်း စီမံခန့်ခွဲလေ့ရှိသည်လည်းကောင်း)
[န+ဣဿရ၊ အနိဿရ= အစိုးရသူ (စီမံခန့်ခွဲနိုင်သည့် ဩဇာအာဏာရှိသူ) မဟုတ်ဘဲလျက်+ဝိကပ္ပီ= စီမဲခန့်ခွဲလေ့ရှိသူ]
ဝိဿဋ္ဌုပသေဝီ စ
**၁။ ဝိဿဋ္ဌုပသေဝီ ဥပကဏ္ဏကဇပ္ပီ**။ ။ ဝိဿဇ္ဇီယတေပိ ဝိဿဋ္ဌော၊ (စိတ်ဝမ်းကွဲ၍) ကြဉ်ဖယ်စွန့်ပစ်ခံရသောသူ၊ ဥပသေဝတိ သီလေနာတိ ဥပသေဝီ= ချဉ်းကပ်လေ့ရှိသူ၊ ဝိဿဋ္ဌာနိ(ကုလာနိ ဃဋနတ္ထာယ)ဥပသေဝီ ဝိဿဋ္ဌုပသေဝီ= စိတ်ဝမ်းကွဲပြား၍ ကြဉ်ဖယ်ခံရသူ လူဒါယကာတို့ကို(စေ့စပ်ရန်) ချဉ်းကပ်လေ့ရှိသူ(ရဟန်း)။ ကဏ္ဏကဿ သမီပံ ဥပကဏ္ဏကံ= နား၏အနီးအရပ်၊ ဇပ္ပတိ သီလေနာတိ ဇပ္ပီ= တီးတိုးတိုင်ပင် ပြောဆိုလေ့ရှိသူ၊ ဥပကဏ္ဏကေ ဇပ္ပီ ဥပကဏ္ဏကဇပ္ပီ။
၊ (စိတ်ဝမ်းကွဲပြား၍) ကြဉ်ဖယ်ထားအပ်သော လူဒါယကာတို့ကို စေ့စပ်ရန်ချဉ်းကပ်လေ့ရှိသည်လည်းကောင်း။
[ဝိဿဋ္ဌ၊ ကြဉ်ဖယ်ခံထားရသော လူဒါယကာတို့ထံသို့+ဥပသေဝီ= (စေ့စပ်ရန်) ချဉ်းကပ်လေ့ရှိသူ]
ဥပကဏ္ဏကဇပ္ပီ စ၊ နားအနီး၌ တိုးတိုးပြောဆိုလေ့ရှိသည်လည်းကောင်း [ကဏ္ဏ= နား၏+ဥပ=အနီး]
အတိ ယာစနကော စ၊ အလွန်တောင်းရမ်းတတ်သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။
ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ ဤတရားတို့နှင့်။ပ။
ကုလေသု၊ တို့၌။
ပိယော စ၊ ချစ်အပ်သည်လည်းကောင်း။
မနာပေါ စ၊ စိတ်နှလုံးကိုတိုးပွားစေတတ်သည်လည်းကောင်း။
ဂရု စ၊ အလေးဂရုပြုထိုက်သည်လည်းကောင်း။
ဘာဝနီယော စ၊ ချီးမွမ်းထိုက်သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
န အသန္ထဝဝိဿာသီ စ၊ မိမိနှင့်ခင်မင်ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်းမရှိသော လူတို့၌ အကျွမ်းတဝင်ဆက်ဆံခြင်းရှိသူ မဟုတ်သည်လည်းကောင်း။
န အနိဿရဝိကပ္ပီ စ၊ အစိုးရ.....ခွဲလေ့ရှိသူမဟုတ်သည်လည်းကောင်း။
န ဝိဿဋ္ဌုပသေဝီ စ၊ စိတ်ဝမ်း....ချဉ်းကပ်လေ့ရှိသူမဟုတ်သည်လည်းကောင်း။
န ဥပကဏ္ဏကဇပ္ပီ စ၊ နားအနီး၌ တိုးတိုးပြောလေ့ရှိသူ မဟုတ်သည်လည်းကောင်း။
န အတိယာစနကော စ၊ အလွန်တောင်းရမ်းတတ်သူ မဟုတ်သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဣတိ (အဝေါစ) ပဌမံ။
၁၁၂။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သော။
ပစ္ဆာသမဏော၊ နောက်လိုက်ရဟန်းကို။
န အာဒါတဗ္ဗော၊ (မိမိသွားရာသို့)မခေါ်ယူထိုက်။
ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။
ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။
(ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သော။
ပစ္ဆာသမဏော၊ ကို။
နံ အာဒါတဗ္ဗော၊ ထိုက်သနည်းဟူမူ)
(ပုစ္ဆာသမဏော၊ နောက်လိုက်ရဟန်းသည်)
အတိဒူရေ ဝါ၊ (ဆရာဥပဇ္ဈာယ်နှင့်)အလွန်ဝေးကွာသောအရပ်၌သော်လည်း။ (အလွန်ဝေးကွာသော အရပ်ကသော် လည်း)
ဂစ္ဆတိ၊ လိုက်သွား၏။
အစ္စာသန္နေ ဝါ၊ (ဆရာဥပဇ္ဈာယ်နှင့်)အလွန်နီးကပ်သောအရပ်၌သော်လည်း။
ဂစ္ဆတိ၊ လိုက်သွား၏။
ပတ္တပရိယာပန္နံ**၁။ပတ္တပရိယာပန္န**။ ။ ပရိယာပန္န၊ (ဆွမ်း ယာဂု စသော အာမိသတို့ဖြင့် ပြည့်နေသောကြောင့်) ပူသောသပိတ်, လေးသော သပိတ်တို့တွင် ပါဝင်သော၊ ပတ္တ= (ဆရာနှင့် ဥပဇ္ဈာယ်၏) သပိတ်, ပတ္တော ပရိယာပန္နော ပတ္တပရိယာပန္နော။ နိဿယခန်း၌ကား လွယ်ကူအောင် သာမညမျှ အနက်ပြန်ဆိုထားသည်။
(တနည်း) ပဗ္ဗေ ပရိယာပန္နော ပတ္တပရိယာပန္နော၊ ပတ္တိ၊ ဆရာနှင့် ဥပဇ္ဈာယ် ၏ သပိတ်ထဲ၌၊ ပရိယာပန္နော=ပါရှိသော ဆွမ်း ယာဂုစသော အာမိသတည်း။ ဝိနည်းမဟာဝါအဋ္ဌကထာ(၂၅၉)အဖွင့်ကိုလည်း နည်းမှီးရေးသည်။ ၊ ဆွမ်း ယာဂု စသည်ပြည့်နေသည့် ပူသော လေးသောဆရာ၏သပိတ်ကို။ န ဂဏှတိ၊ ဆွမ်း ယာဂု စသည်မပါသောမိမိသပိတ်နှင့် လဲလှယ်၍မယူ။ တနည်း-ပတ္တပရိယာပန္နေ၊ ဆရာ့သပိတ်ထဲ၌ပါရှိသောဆွမ်း ယာဂု စသော အာမိသကို န ဂဏှတိ= ကူညီ၍မယူ]။ အာပတ္တိသာမန္တာ၊ အာပတ်၏ နီးနီးကပ်ကပ် စကားကို။ ဝါ၊ အာပတ်သင့်စေနိုင်သဖြင့် မပြောသင့်သော စကားကို။ ဘဏမာနံ၊ ပြောဆိုနေသောဆရာ ဥပဇ္ဈာယ်ကို။ န နိဝါရေတိ၊ မတားမြစ်။ ဘဏမာနဿ၊ ဆရာ ဥပဇ္ဈာယ် စကားပြောနေစဉ်။ အန္တရန္တရာ၊ စကားမဆုံးမီအကြားအကြား၌။ ကထံ၊ မိမိ၏မစပ် မဆိုင် စကားကို။ သြပါတေတိ၊ ထည့်သွင်းပြောဆို၏။ ဒုပ္ပညာ၊ ပညာမရှိသည်။ ဇဠော၊ ထုံထိုင်းဖျင်းအသည်။ ဧဠမူဂေါ ၂။ဧဠမူဂ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ “ဧဠမူဂေါတိ ပရိတခေဠုမုခေါ”ဟု ဖွင့်၏၊ ထို့ကြောင့် ပဂ္ဃရိတာ ဧဠာ ယတော မုခတောတိ ပရိတဧè၊ ယိုကျသော အာရည် တံတွေးရှိရာ (အာရည် တံတွေး ယိုကျရာ) ခံတွင်း၊ ပဉ္စရိတဠ ဟု ဆိုလိုလျက် ပဂ္ဃရိတကို ချေ၍ ဧဠပုဒ်သာ ကျန်သည်၊ ထို့နောက် ဧဠုံ မုခံ ယဿာတိ ဒါ =အာရည်တံတွေး ယိုကျရာ ခံတွင်းရှိသောသူ (ပစ္ဆာသမဏ)ဟု ဝစနတ္ထင်္ကြံ၊ မုခကို မူဂပြု။ ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ် ၃၂၃၊ ၃၂၄ လည်းကြည့်။ ၊ အာရည်တံတွေးယိုကျရာ ခံတွင်းရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ပ။
(တနည်း) ပဗ္ဗေ ပရိယာပန္နော ပတ္တပရိယာပန္နော၊ ပတ္တိ၊ ဆရာနှင့် ဥပဇ္ဈာယ် ၏ သပိတ်ထဲ၌၊ ပရိယာပန္နော=ပါရှိသော ဆွမ်း ယာဂုစသော အာမိသတည်း။ ဝိနည်းမဟာဝါအဋ္ဌကထာ(၂၅၉)အဖွင့်ကိုလည်း နည်းမှီးရေးသည်။ ၊ ဆွမ်း ယာဂု စသည်ပြည့်နေသည့် ပူသော လေးသောဆရာ၏သပိတ်ကို။ န ဂဏှတိ၊ ဆွမ်း ယာဂု စသည်မပါသောမိမိသပိတ်နှင့် လဲလှယ်၍မယူ။ တနည်း-ပတ္တပရိယာပန္နေ၊ ဆရာ့သပိတ်ထဲ၌ပါရှိသောဆွမ်း ယာဂု စသော အာမိသကို န ဂဏှတိ= ကူညီ၍မယူ]။ အာပတ္တိသာမန္တာ၊ အာပတ်၏ နီးနီးကပ်ကပ် စကားကို။ ဝါ၊ အာပတ်သင့်စေနိုင်သဖြင့် မပြောသင့်သော စကားကို။ ဘဏမာနံ၊ ပြောဆိုနေသောဆရာ ဥပဇ္ဈာယ်ကို။ န နိဝါရေတိ၊ မတားမြစ်။ ဘဏမာနဿ၊ ဆရာ ဥပဇ္ဈာယ် စကားပြောနေစဉ်။ အန္တရန္တရာ၊ စကားမဆုံးမီအကြားအကြား၌။ ကထံ၊ မိမိ၏မစပ် မဆိုင် စကားကို။ သြပါတေတိ၊ ထည့်သွင်းပြောဆို၏။ ဒုပ္ပညာ၊ ပညာမရှိသည်။ ဇဠော၊ ထုံထိုင်းဖျင်းအသည်။ ဧဠမူဂေါ ၂။ဧဠမူဂ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ “ဧဠမူဂေါတိ ပရိတခေဠုမုခေါ”ဟု ဖွင့်၏၊ ထို့ကြောင့် ပဂ္ဃရိတာ ဧဠာ ယတော မုခတောတိ ပရိတဧè၊ ယိုကျသော အာရည် တံတွေးရှိရာ (အာရည် တံတွေး ယိုကျရာ) ခံတွင်း၊ ပဉ္စရိတဠ ဟု ဆိုလိုလျက် ပဂ္ဃရိတကို ချေ၍ ဧဠပုဒ်သာ ကျန်သည်၊ ထို့နောက် ဧဠုံ မုခံ ယဿာတိ ဒါ =အာရည်တံတွေး ယိုကျရာ ခံတွင်းရှိသောသူ (ပစ္ဆာသမဏ)ဟု ဝစနတ္ထင်္ကြံ၊ မုခကို မူဂပြု။ ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ် ၃၂၃၊ ၃၂၄ လည်းကြည့်။ ၊ အာရည်တံတွေးယိုကျရာ ခံတွင်းရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ပ။
အတိဒူရေ၊ (ဆရာဥပဇ္ဈာယ်နှင့်)အလွန်ဝေးကွာသော အရပ်၌။
ဝါ၊ အရပ်က။
န ဂစ္ဆတိ၊ မလိုက်အစ္စာ။
အစ္စာသန္နေ၊ ၌။
န ဂစ္ဆတိ၊ မလိုက်။ပ။
ဂဏှာတိ၊ ယူ၏။ပ။
နိဝါရေတိ၊ တားမြစ်၏။ပ။
န ဩပါတေတိ၊ ထည့်သွင်းမပြောဆို။
ပညဝါ၊ ပညာရှိသည်။
အဇဠော၊ မထုံထိုင်း မဖျင်းအသည်။
အနေဠမူဂေါ၊ အာရည်တံတွေးယိုကျရာခံတွင်းရှိသူမဟုတ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဒုတိယံ။
**၁၁၃(စာပိုဒ်)။ ၃-သမ္မာသမာဓိသုတ်**။ ။ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပဉ္စဟိ။ပ။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သမ္မာသမာဓိံ၊ သမ္မာသမာဓိသို့။
ဝါ၊ ကို။
ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ရောက်၍။
ဝါ၊ ပြီးစီးစေ၍။
ဝိဟရိတုံ၊ နေခြင်းငှာ။
အဘဗ္ဗော၊ မထိုက်။
ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။
ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။
(ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သော။
ဘိက္ခု၊ သည်။ပ။
အဘဗ္ဗော၊ မထိုက်သနည်းဟူမူ)။ပ။
[စာပိုဒ်(၈၅)သုတ်(ဤစာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၉၅ ကြည့်]
ဘဗ္ဗော၊ ထိုက်၏။ပ။
တတိယံ။
၁၁၄။ ဧကံ၊ တပါးသော။
သမယံ၊ အခါ၌။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
မဂဓေသု၊ မဂဓဇနပုဒ်၌။
ဝါ၊ မဂဓတိုင်းပြည်၌။
အန္ဓကဝိန္ဒေ၊ အန္ဓကဝိန္ဒမြို့၌။
ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ပ။
ဧကမန္တံ၊ ၌။
နိသိန္နံ၊ ထိုင်နေပြီးသော။
အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ၊ အရှင်အာနန္ဒာကို။
ဘဂဝါ၊ သည်။
ဧတံ၊ ဤစကားကို။
အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။
အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူသနည်းဟူမူ)
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
နဝါ၊ သီတင်းငယ်ရဟန်းသစ် ဖြစ်ကုန်သော။
အစိရ ပဗ္ဗဇိတာ၊ ရဟန်းပြုပြီး၍ကြာမြင့်သောအချိန်ကာလမရှိသေးကုန်သော။
ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ သုတ်, အဘိဓမ္မာ, ဝိနယာပိဋကတ်ဤသာသနာတော်မြတ်သို့။
ဝါ၊ တုတ် ဓားမပါ တရားဖြင့်သာ ဆုံးမရာဤငါဘုရားသာသနာတော်သို့။
အဓုနာ၊ မကြာမတင်ယခုအခါ၌ပင်။
အာဂတာ၊ ရောက်လာကြကုန်သော။
[သံယုတ်ဋ္ဌ၊ ပ-၄၂၊ ၎င်းဋီ၊ ပ-၈၅၊ ၈၆-၌ဖွင့်သည်]
ယေ တေ ဘိက္ခူ၊ အကြင်ရဟန်းတို့သည်။
(သန္တိ၊ ရှိကြကုန်၏)
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
ဝေါ၊ သင်တို့သည်။
တေ ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းတို့ကို။
ပဉ္စသု၊ ငါးပါးကုန်သော။
ဓမ္မေသု၊ တရားတို့၌။
သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကောင်းစွာနာယူစေထိုက်ကုန်၏။
နိဝေသေတဗ္ဗာ၊ စွဲမြဲသက်ဝင်စေထိုက်ကုန်၏။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ၊ တည်မြဲစေထိုက်ကုန်၏။
ကတမေသု၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။
ပဉ္စသု၊ ကုန်သော။
(ဓမ္မေသု၊ တို့၌။
သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကောင်းစွာနာယူစေထိုက်ကုန်သနည်း။
နိဝေသေတဗ္ဗာ၊ ထိုက်ကုန်သနည်း။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ၊ ထိုက်ကုန်သနည်းဟူမူ။)
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်တို့။
တုမှေ၊ သင်တို့သည်။
ဧထ၊ လာကြကုန်လော။
သီလဝါ၊ (ပါတိမောက္ခသံဝရ) သီလရှိကုန်သည်။
ဟောထ၊ ဖြစ်ကြကုန်လော။
[သီလဝါ၌ ဗဟုဝုစ်ယောဝိဘတ်တည်း၊ ဝတ္ထုမုဒါတီရိယာ ပန ဘိက္ခူ၊ ဝဏ္ဏဝါ ဟောန္တိ၌ ဝဏ္ဏဝါကဲ့သို့တည်း။ မောဂ္ဂလ္လာန်၊၂-ကဏ္ဍ(သျာဒိ) ၉၂-သုတ်)]
ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတာ၊ ပါတိမောက်သီလတည်းဟူသောအပိတ်အဆီးဖြင့် ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရတို့ကို ပိတ်ဆို့စောင့်စည်းကြကုန်လျက်။
ဝါ၊ ပါတိမောက္ခ ပြည့်စုံကြကုန်လျက်။
အာစာရ ဂေါစရသမ္ဗန္နာ၊ စုံကြကုန်လျက်။
ဝိဟရဏ၊ နေကြကုန်လော။
[စာပိုဒ် ၈၇ (နှာ-၁၉၆)ကြည့်]။ပ။
ဘယဒဿာဝိနော၊ လေ့ရှိကြကုန်လျက်။ပ။
သိက္ခထ၊ ဖြည့်ကျင့်ကြကုန်လော။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ထိုက်ကုန်၏။
နိဝေသေတဗ္ဗာ၊ ထိုက်ကုန်၏။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။)
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပါတိမောက္ခသံဝရေ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလ၌။
ဝါ၊ ပါတိမောက် မည်သော ပိတ်ဆို့စောင့်စည်းကြောင်းသိက္ခာပုဒ်သီလ၌။
(အာပတ်လွန်ကျူးမှု ဝီတိက္ကမအကုသိုလ် မဝင်လာအောင်ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရ တို့ကို ပိတ်ဆို့ စောင့်စည်းကြောင်းဖြစ်သော ပါတိမောက် သိက္ခာပုဒ်သီလ၌)
သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
နိဝေသေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
အာဝုသော၊ တို့။
တုမှေ၊ သင်တို့သည်ထလာကြကုန်လော။
ဣန္ဒြိ ယေသု၊ (စက္ခုစသော) ဣန္ဒြေခြောက်ပါးတို့၌။
ဂုတ္တဒွါရာ၊ ပိတ်ဆီးစောင့်ရှောက် အပ်သော ဒွါရရှိကုန်လျက်။
အာရက္ခသတိနော၊ စက္ခုစသော ဒွါရခြောက်ပေါက် တို့ကိုပိတ်ဆီးစောင့်ရှောက်တတ်သောသတိရှိကုန်လျက်။
နေပဣသတိနော၊ (စက္ခုစသော ဒွါရခြောက်ပေါက်တို့ကို ပိတ်ဆီးစောင့်ရှောက်တတ်သော)ဉာဏ် နှင့်ပြည့်စုံသော သတိရှိကြကုန်လျက်။
[နေပဣ၊ ဉာဏ်ပညာ။
နေပတ္တေန သမန္နာ ဂတာ သတိ ယေသံ တုမှာကန္တိ နေပဣသတိနော။
“နိပက+ဏုဖြင့် နေပတ္တ ဟုဖြစ်သောကြောင့် “နေ”ဟု ဝုဒ္ဓိရောက်ရသည်]
သာရက္ခိတမာနသာ၊ ကောင်းစွာ စောင့်ထိန်းအပ်သောစိတ်ရှိကြကုန်လျက်။
သာရက္ခိတ၊ သံ+အာရက္ခိတ]
သတာရက္ခေန၊ သတိဟူသောအစောင့်အရှောက်ရှိသော။
စေတသာ၊ စိတ်နှင့်။
သမန္နာဂတာ၊ ပြည့်စုံကြကုန်လျက်။
ဝိဟရထ၊ နေကြကုန်လော။
ဣတိ၊ သို့။
(သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။ပ။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏)
ဣတိ၊ သို့။
ဣန္ဒြိယ သံဝရေ၊ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ၌။
ဝါ၊ စက္ခုစသော ဣန္ဒြေတို့ကို ပိတ်ဆီးစောင့်ရှောက်ကြောင်းသီလ၌။
(အဘိဇ္ဈာ၊ အစရှိသောအကုသိုလ် မဝင်လာအောင် စက္ခုန္ဒြေစသော ဒွါရခြောက်ပေါက်တို့ကို သတိတည်းဟူသော တံခါးရွက်ဖြင့် ပိတ်ဆီးစောင့်ရှောက်ကြောင်းသီလ၌)
သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။ပ။
ပတိဋ္ဌာ ပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
အာဝုသော၊ တို့။
တုမှေ၊ သင်တို့သည်။
ဧထ၊ လော။
အပ္ပဘဿာ၊ နည်းသောစကားပြောဆိုခြင်းရှိကြကုန်သည်။
ဘဿေ၊ စကားပြောဆိုခြင်း၌။
ပရိယန္တ ကာရိနော၊ အပိုင်းအခြားအကန့်အသတ်ကိုပြုလေ့ရှိသူတို့သည်။
ဟောထ၊ ဖြစ်ကြကုန်လော။
ဣတိ၊ သို့။
(သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။ပ။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏)
ဣတိ၊ သို့။
ဘဿပရိယန္တေ၊ စကား၏အကန့်အသတ်၌။ပ။
အာရညိကာ၊ တော၌နေလေ့ရှိသူတို့သည်။
ဒါ၊ အရညကင်တေင်ဆောက်တည်သူတို့သည်။
ဟောထ၊ ဖြစ်ကြကုန်လော။
အရညဝပတ္တာနိ၊ ကုန်သော။
[စာပိုဒ်-၁၁၀ သုတ်ဤ စာအုပ် စာမျက်နှာ-၂၂၆)ကြည့်ပါ]
ပန္တာနံ၊ ကုန်သော။
သေနာသနာနိ၊ တို့ကို။
ပဋိသောထ၊ မှီခိုနေထိုင်ကြကုန်လော။
ဣတိ၊ သို့။
(သမာဒပေတဗ္ဗာ။ပ။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ)
ဣတိ၊ သို့။
ကာယဝူပကာသေ၊ ကာမဂုဏ်အာရုံတို့မှ)ကိုယ် အားဖြင့်ခွဲခွာခြင်း၌။ပ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ၊ မှန်ကန်သောဉာဏ်အမြင်ရှိကြကုန်သည်။
(ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဖလသမ္မာဒိ ဟူသော ငါးမျိုးသော အမြင်မှန်ဉာဏ်ရှိကြကုန်သည်)
သမ္မာဒဿန၊ မှန်ကန်စွာမြင်တတ်သောဉာဏ်နှင့်။
ဝါ၊ မှန်ကန်သောဉာဏ်အမြင်နှင့်။
သန္နာဂတာ၊ ကုန်သည်။
ဟောထ၊ လော။
ဣတိ၊ သို့။
(သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။ပ။
ပတိဋ္ဌာ ပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏)
ဣတိ၊ သို့။
သမ္မာဒဿနေ၊ ၌။
သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။ပ။
တေ ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။
ပဉ္စသု၊ ကုန်သော။
ဣမေသု ဓမ္မေသု၊ ဤတရားတို့၌။
သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။ပ။
ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
စတုတ္တံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာဂတာ၊ ပြည့်စုံသော။
ဘိက္ခုနီ၊ ရဟန်းမကို။
ယထာဘတံ၊ တစ်နေရာရာသို့ ဆောင်ယူ၍။
နိက္ခိတ္တာ ယထာ၊ ချထားအပ်သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
(အတ္တနော၊ မိမိ၏။
ကမ္မုနာ၊ အကုသိုလ်ကံသည်)
နိရယေ၊ ငရဲ၌။
(နိက္ခိတွာ၊ ချထားအပ်သည်သာ။
ဝါ၊ ချထားခံရတော့သည်သာ)
ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။
ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။
(ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာဂတာ၊ သော။
ဘိက္ခုနီ၊ ကို။
အာဘတံ၊ ၍။
နိက္ခိတွာ ယထာ၊ ကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
အတ္တနော၊ ၏။
ကမ္မုနာ၊ သည်။
နိရယေ၊ ၌။
နိက္ခိတွာ၊ ချထားအပ်သနည်းဟူမူ)
(ဘိက္ခုနီ၊ ရဟန်းမသည်)
အာဝါသမစ္ဆရိနီ၊ နေရာကျောင်းကို ဝန်တိုသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ကုလမစ္ဆရိနီ
၁။ ဤကုလမစ္ဆရိနီပုဒ်၌ ကုလ(အမျိုး)အရ အလုပ်အကျွေးဒါယကာဖြစ်သော အမျိုးနှင့် ဆွေမျိုးသားချင်းဖြစ်သော အမျိုးဟူ၍ အမျိုးနှစ်မျိုးလုံးကိုပင် အဋ္ဌသာလိနီ (၄ဝ၄)၌ ဖွင့်ပြ၏ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌မူ “ဥပဋ္ဌာကကုလံ မစ္ဆရာယတိ”ဟု အလုပ် အကျွေး အမျိုးကိုသာ ပြထား၏။
၊ အလုပ်အကျွေး အမျိုးဒါယကာတို့ကို ဝန်တိုသည်။
(မိမိ၏ အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ ဒါယိကာမထံသို့ သူတစ်ပါးတို့ သွားလာ ဝင်ထွက် ဆက်ဆံခြင်းကို မကြည့်ရက်လို သဝန်တိုသည်)
ဟောတိ၊ ၏။
လာဘမစ္ဆရိနီ၊ ပစ္စည်းလာဘ်ကို သဝန်တိုသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဝဏ္ဏ မစ္ဆရိနိ၊ ကိုယ်အဆင်းနှင့်အကျင့်ဂုဏ်ကိုသဝန်တိုသည်။ပ။
ဓမ္မမစ္ဆရိနိ၊ ပရိယတ်တရားကို သဝန်တိုသည်။ပ။
နိက္ခိတ္တာ ယထာ၊ ကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
(အတ္တနော၊ ၏။
ကမ္မုနာ၊ ကုသိုလ်ကံသည်)
သဂ္ဂေ၊ နတ်ပြည်၌။
(နိက္ခိတ္တာ၊ သာ) ။ပ။
အာဝါ သမစ္ဆရိနီ၊ သည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ပ။
ပဉ္စမံ။
၁၁၆။ အနနုဝိစ္စ၊ မသိမူ၍။
ဝါ၊ မသိဘဲ။
ဝါ၊ အမှားအမှန်ကိုမဆုံးဖြတ်နိုင်မူ၍။
ဝါ၊ နိုင်ဘဲ။
အပရိယောဂါဟေတွာ၊ ဉာဏ်ဖြင့်မသက်ဝင်နိုင်မူ၍။
ဝါ၊ နိုင်ဘဲ။
အဝဏ္ဏာရဟဿ၊ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်အပြစ် ပြောဆိုထိုက်သောသူ၏။
ဝါ၊ ကဲ့ရဲ့ထိုက်သောသူ၏။
ဝဏ္ဏံ၊ ဂုဏ်ကို။
ဘာသတိ၊ ပြောဆို၏။ပ။
ဝဏ္ဏာရဟဿ၊ ချီးမွမ်းဖွယ်ဂုဏ် ကိုပြောဆိုထိုက်သောသူ၏။
ဝါ၊ ချီးမွမ်းထိုက်သောသူ၏။
အဝဏ္ဏ၊ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်အပြစ်ကို။
ဘာသတိ၊ ၏။
[ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၃၅)သုတ်လည်းကြည့်]။ပ။
အပ္ပသာဒနီယေ၊ မကြည်ညိုသင့်သော။
ဌာနေ၊ (မှားယွင်းသောအကျင့်ဟူသော)အကြောင်းအရာ၌။
ပသာဒံ၊ ကြည်ညိုခြင်းကို။
ဥပဒံသေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။ပ။
ပသာ ဒနီယေ၊ ကြည်ညိုသင့်သော။
ဌာန၊ (မှန်ကန်သောအကျင့်ဟူသော)အကြောင်းအရာ၌။
အပ္ပသာဒံ၊ မကြည်ညိုခြင်းကို။
ဥပဒံသေတိ၊ ၏။
သဒ္ဓါဒေယျ၊ (သူတပါးတို့က) သဒ္ဓါတရားဖြင့် ပေးလှူအပ်သောဆွမ်းကို။
ဝိနိပါတေတိ၊ ပျက်စီးစေ၏။
(ထိုဆွမ်းမှ အဦးအဖျားကိုမျှ နှိုက်မယူတော့ပဲသူတပါးအားအကုန်အစင်ပေးလိုက်ခြင်းအားဖြင့်ပျက်စီးစေ၏)။ပ။
သဒ္ဓါဒေယျ၊ ကို။
န ဝိနိပါတေတိ၊ မပျက်စီးစေ။
[စာပိုဒ်၂၃၅အနုကမ္ပသုတ်(ဒုတိယအကြိမ်ရိုက်နှိပ်သော ဤစာအုပ် စာမျက်နှာ-၄ဝ၆)လည်းကြည့်]။ပ။
ဆဋ္ဌံ။
**၁၁၇(စာပိုဒ်)။ ၇-ဣဿုကိနီသုတ်**။ ။ဣဿုကိနီ စ၊ (သူတပါးတို့ကြီးပွားပြည့်စုံနေသည်ကို) မနာလိုငြူစူတတ်သည်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မစ္ဆရိနီ စ၊ (အာဝါသ, ကုလစသည်ကို)သဝန်တိုသော သဘောရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
အနိကိနီစ၊ မနာလိုငြူစူတတ်သူမဟုတ်သည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
အမစ္ဆရိနီ စ၊ သဝန်တိုသောသဘောရှိသူမဟုတ်သည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
သတ္တမံ။
**၁၁၈(စာပိုဒ်)။ ၈-မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကသုတ်**။ ။မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ စ၊ မှားယွင်းသောအယူအဆရှိသည်လည်း။
ဝါ၊ မှားယွင်းစွာ ရှုမြင်တတ်သောသဘောရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပါ စ၊ မှားယွင်းသောအကြံအစည်ရှိသည်လည်း။
ဝါ၊ မှားယွင်းစွာကြံစည်တတ်သောသဘောရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ စ၊ မှန်ကန်သောဉာဏ်အမြင်ရှိသည်လည်း။
ဝါ၊ မှန်ကန်စွာသိမြင်သောဉာဏ်အမြင်ရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
သမ္မာသင်္ကပ္ပါ၊ အမှန်ကန်သောအကြံအစည်ရှိသည်လည်း။
ဟောတိ။ပ။
အဋ္ဌမံ။
**၁၁၉(စာပိုဒ်)။ ၉-မိစ္ဆာဝါစာသုတ်**။ ။မိစ္ဆာဝါစာ စ၊ မှားယွင်းစွာပြောဆိုကြောင်းသဘောရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
မိစ္ဆာကမ္မန္တာ၊ မှားယွင်းစွာပြုလုပ်ကြောင်းသဘောရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
သမ္မာဝါစာ၊ မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုကြောင်းသဘောရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
သမ္မာကမ္မန္တ၊ မှန်ကန်စွာပြုလုပ်ကြောင်းသဘောရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
နဝမံ။
**၁၂၀(စာပိုဒ်)။ ၁၀-မိစ္ဆာဝါယာမသုတ်**။ ။ မိစ္ဆဝါယာမာ စ၊ မှားယွင်းသောဝီရိယရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
မိစ္ဆာသတိနီ စ၊ မှားယွင်းသောသတိရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
သမ္မာဝါယာမာ စ၊ မှန်ကန်သောလုံ့လဝီရိယရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
သမ္မာသတိနီ စ၊ မှန်ကန်သောသတိရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဒသမံ။
ဒုတိယော၊ နှစ်ခုမြောက်သော။
အန္ဓကဝိန္ဒဂ္ဂေါ၊ အန္ဓကဝိန္ဒဝဂ်တည်း။