၁၀၅။ ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဖာသုဝိဟာရာ၊ ချမ်းသာစွာနေထိုင်ရကြောင်းတရားတို့သည်။
ဣမေ ပဉ္စ၊ ဤငါးပါးတို့တည်း။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးတို့ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်းသည်။
သဗြဟ္မစာရီသု၊ သီတင်းသုံးဖော်ရဟန်းတို့၌။
အာဝိ စေဝ၊ မျက်မှောက်၌လည်းကောင်း။
ဝါ၊ မျက်မှောက်ဖြစ်၍ပေါ်လွင်ထင်ရှားစွာလည်းကောင်း။
ရဟော စ၊ မျက်ကွယ်၌လည်းကောင်း။
ဝါ၊ မျက်ကွယ်ဖြစ်၍မထင်မရှားလည်းကောင်း။
မေတ္တံ
၁။ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ “မေတ္တံ ကာယကမ္မန္တိ မေတ္တစိတ္တေန ပဝတ္တိတံ ကာယကမ္မံ”ဟု ဖွင့်၏၊ ထိုအဖွင့်နှင့်အညီ ဒီ၊ မဟာဝဂ္ဂဋီကာ (၁၃၁)အတိုင်း“မေတ္တာ ဧတဿ အတ္တီတိ မေတ္တံ(စိတ္တံ)၊ မေတ္တာရှိသောစိတ်”ဟု ဝစနတ္ထပြု၊ ဤသုတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာ၌ စိတ္တံပုဒ်ကျနေ၏၊ထို့နောက် “မေတ္တေန ပဝတ္တိတံ မေတ္တံ (ကာယကမ္မံ) =မေတ္တာရှိသောစိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော၊ဝါ=မေတ္တာစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော (ကာယ ကံ)”ဟုပြု။ ဆက္ကနိပါတ်စာပိုဒ်(၁၁)သုတ်၊ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ-၄၃၀ ၌လည်းကြည့်။
၊ မေတ္တာရှိသောစိတ်သည်ဖြစ်စေအပ်သော။
ဝါ၊ မေတ္တာစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော။
ကာယကမ္မံ၊ ကာယကံကို။
ဝါ၊ ကာယဒွါရဖြင့်ပြုလုပ်အပ်သောအမှုလုပ်ငန်းကို။
ဝါ၊ ကိုယ်မှုလုပ်ငန်းကို။
ဝါ၊ သည်။
ပစ္စုပဋ္ဌိတံ၊ ရှေ့ရှုစွဲကပ်တည်စေအပ်သည်။
ဝါ၊ ပြုလုပ်အပ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
သဗြဟ္မစာရီသု၊ တို့၌။
အာဝိစေဝ၊ လည်းကောင်း။
ရဟောစ၊ လည်းကောင်း။
မေတ္တံ၊ သော။
ဝစီကမ္မံ၊ ဝစီကံကို။
ဝါ၊ ဝစီဒွါရဖြင့်ပြုလုပ်အပ်သောအမှုလုပ်ငန်းကို။
ဝါ၊ နှုတ်မှုလုပ်ငန်းကို။
ဝါ၊ သည်။
ပစ္စုပဋ္ဌိတံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
သဗြဟ္မစာရီသု၊ တို့၌။
အာဝိစေ၀၊ လည်းကောင်း။
ရဟောစ၊ လည်းကောင်း။
မေတ္တံ၊ သော။
မနောကမ္မံ၊ မနောကံကို။
ဝါ၊ မနောဒွါရဖြင့်ပြုလုပ်အပ်သောအမှုလုပ်ငန်းကို။
ဝါ၊ စိတ်မှုလုပ်ငန်းကို။
ဝါ၊ သည်။
ပစ္စုပဋ္ဌိတံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
အခဏ္ဍာနိ၊ ကုန်သော။
[စာပိုဒ်(၃၂)စုန္ဒီသုတ်(ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ၆၇)ကြည့်]။ပ။
သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ၊ မဂ်ဖိုလ်သမာဓိကိုဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။
ယာနိတာနိ သီလာနိ၊ အကြင်စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလတို့သည်။
(သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
သောဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်)
တထာရူပေဟိ၊ ထိုသို့မကျိုးပြတ်ခြင်းစသောသဘောရှိကုန်သော။
သီလေဟိ၊ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလတို့ဖြင့်။
သဗြဟ္မစာရီဟိ၊ သီတင်းသုံးဖေါ်ရဟန်းတို့နှင့်။
(သဒ္ဓိ၊ အတူတကွ)
အာဝိစေ၀၊ လည်းကောင်း။
ရဟောစ၊ လည်းကောင်း။
သီလသာမညဂတော၊ သီလအားဖြင့်တူသည်အဖြစ်သို့ရောက်လျက်။
ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
ယာ အယံ၊ အကြင်သို့သော။
ဝါ၊ အကြင်ငါဘုရားနှင့်သင်တို့ကိုယ်တွေ့မျက်မှောက်ဖြစ်သော။
ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိသည်။
အရိယာ၊ ကိလေသာအညစ်အကြေးကင်းဝေးစင်ကြယ်သည်။
နိယျာနိကာ
၂။ နိယျာနိကာ နိယျာတိ။ ။နိယျာနိကာ၊ ဝဋ်ဒုက္ခမှ ထွက်ခွာသွားတတ်, ထွက်ခွာ သွားစွမ်းနိုင်သည်၊ ဟုတွာ=ဖြစ်၍၊ ဝါ=ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ နိယျာတိ=ဝဋ်ဒုက္ခမှ ထွက်ခွာသွား၏။ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိသည် ဝဋ်ဒုက္ခမှ ထွက်ခွာသွားခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော ကြောင့် ဝဋ်ဒုက္ခမှ ထွက်ခွာသွား၏။ အဘယ်အကျိုးငှာ ဝဋ်ဒုက္ခမှ ထွက်ခွာသွားသနည်း၊ တက္ကရဿ သမ္မာဒုက္ခက္ခယာယ=ထိုမြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုကျင့် သောသူ၏ သမ္မာဒုက္ခက္ခယအကျိုးငှါ ဝဋ်ဒုက္ခမှ ထွက်ခွာသွား၏။ ဝိပဿနာ သမ္မာ ဒိဋ္ဌိသည် သူကိုယ်တိုင်ကလည်း ဝဋ်ဒုက္ခမှ ထွက်ခွာသွား၏၊ ထို့ကြောင့်ပင် သူ၏ဖြစ်ရာ (သူ၏ပိုင်ရှင်) ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း ဝဋ်ဒုက္ခမှ ထွက်ခွာသွားစေ၏။
၊ ဝဋ်ဒုက္ခမှထွက်ခွာသွားစွမ်းနိုင်သည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
ဝါ၊ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်)
တက္ကရဿ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမကိုလိုက်နာပြုကျင့်သောပုဂ္ဂိုလ်၏။
သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။
ဝါ၊ အကြောင်းမှန်၊ နည်းလမ်းမှန်အားဖြင့်။
ဒုက္ခက္ခယာယ၊ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံးကုန်ဆုံးခြင်းငှာ။
ဝါ၊ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံးကုန်ဆုံးရာနိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ။
နိယျာတိ၊ ဝဋ်ဒုက္ခမှထွက်ခွာသွား၏။
(သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်)
တထာရူပါယ၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။
(ထိုသို့အရိယနိယျာနိကဖြစ်၍ဝဋ်ဒုက္ခမှထွက်ခွာသွားခြင်းသဘောရှိသော)
ဒိဋ္ဌိယာ၊ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့်။
သဗြဟ္မစာရီဟိ၊ တို့နှင့်။
(သဒ္ဓိ၊ အတူတကွ)
အာဝိ စေ၀၊ လည်းကောင်း။
ရဟော စ၊ လည်းကောင်း။
ဒိဋ္ဌိသာမည ဂတော၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိအားဖြင့်တူသည်အဖြစ်သို့ရောက်လျက်။
ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဖာသုဝိဟာရာ၊ တို့သည်။
ဣမေ ပဉ္စ၊ တို့တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
ပဉ္စမံ၊ ငါးခုမြောက်သုတ်တည်း။