Issues
Select Version
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Bhikkhu Bodhi
English
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

7. Samādhisuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ (တုမှေ၊ သင်တို့သည်) နိပကာ၊ ပညာရှိသူ ဖြစ်ကုန်လျက်။ (ဆန့်ကျင်ဘက်ကိလေသာတို့ကို ခြောက်ခန်းစေတတ်သော ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ကြကုန်လျက်) ပတိဿတာ၊ သတိစွဲကပ် အထပ်ထပ် အမှတ်ရကြကုန်လျက်။ ဝါ၊ သတိရှိကြကုန်လျက်။
အပ္ပမာဏံ၊ အပ္ပမာဏမည်သော လောကုတ္တရာတရား ဖြစ်သော။ ဝါ၊ (မိမိ၏ တည်နေရာသတ္တဝါတို့၏ အကျင့်ဂုဏ်အတိုင်းအတာ) ပမာဏဖော်ပြပြုလုပ်တတ်သော ကိလေသာမရှိသော လောကုတ္တရာတရား ဖြစ်သော။ သမာဓိ၊ အရဟတ္တဖိုလ် သမာဓိကို။ ဘာဝေထ၊ ဖြစ်ပွားစေကြကုန်လော။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ နိပကာနံ၊ ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကုန်လျက်။ ပတိဿတာနံ၊ သတိစွဲကပ် အထပ်ထပ် အမှတ်ရကြကုန်လျက်။ ဝါ၊ သတိရှိကြကုန်လျက်။ အပ္ပမာဏံ၊ သော။ သမာဓိ၊ ကို။ ဘာဝယတံ (ဘာဝယန္တာနံ)၊ ဖြစ်ပွားစေကြကုန်သော။ (တုမှာကံ၊ သင်တို့မှာ) ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။ ဉာဏာနိ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်တို့သည်။ ပစ္စတ္တ ညေဝ၊ မိမိသန္တာန်၌သာလျှင်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။
ကတမာနိ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။ ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။ (ဉာဏာနိ၊ တို့သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သနည်းဟူမူ)
အယံ သမာဓိ၊ ဤအရဟတ္တဖိုလ် သမာဓိသည်။ ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါစော၊ ဖြစ်ဆဲ ဝင်စားဆဲခဏတိုင်း၌ ချမ်းသာသုခ ရှိသည်လည်းကောင်း။ အာယတိ၊ နောင်အခါ၌။ သုခဝိပါကော စ၊ သုခဟူသော အကျိုးရှိသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ သုခ အကျိုးတရား၏ အကြောင်းသည်လည်းကောင်း။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်၏) ဣတိ၊ ဤသို့။ ပစ္စတ္တညေဝ၊ လျှင်။ ဉာဏံ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ အယံ သမာဓိ၊ ဤအရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိသည်။ အရိယော၊ ကိလေသာတို့မှဝေးကွာ၏။ နိရာမိသော၊ အာမိသမရှိ။ (ကာမာမိသ ပဋာမိသ လောကာမိသဟူသော အာမိသမရှိ)၁။ ကာမာမိသစသည်။ တဏှာနှင့် ထိုတဏှာ၏ အာရုံဖြစ်သော လောကီ ခန္ဓာငါးပါးကို ကာမာမိသ လောကာမိသ ဝန္ဒာမိသခေါ်သည်ဟု မိန့်ဆိုကြကုန်၏၊ တစ်ခုစီ ခွဲခြားပြရသော်-
(၁) ဝတ္ထုကာမဟုခေါ်သော ရူပါရုံအစရှိသော ကာမဂုဏ် ငါးပါးကို အာရုံ ပြုသော တဏှာရာဂ (သို့မဟုတ် ကိလေသာကာမ)ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုတဏှာရာဂ (ကိလေသာကာမ)၏ အာရုံဖြစ်သော ရူပါရုံ အစရှိသော ကာမဂုဏ်ငါးပါး(သို့မဟုတ် ဝတ္ထုကာမ)ကိုလည်းကောင်း ကာမာမိသဟု ခေါ်၏။
(၂) သဿတဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် တကွဖြစ်သော ရာဂကိုလည်းကောင်း၊ ထို ရာဂ၏ အာရုံဖြစ်သော အတ္တလောကဟု သမုတ်အပ်သော ခန္ဓာငါးပါးကိုလည်းကောင်း လောကာမိသဟု ခေါ်၏၊ (တနည်း) လာဘ အလာဘ အစရှိသော လောကဓံတရား တို့ကို လောကာမိသဟု ခေါ်၏။
(၃) ဝဋ်ဒုက္ခ၌ တွယ်တာသာယာသည့် အနေအားဖြင့်ဖြစ်၍ သံသရာဝဋ်ကို ဖြစ်ပွားစေတတ်သော ရာဂကိုလည်းကောင်း၊ ထိုရာဂ၏ အာရုံဖြစ်သော ဝဋ်ဒုက္ခကိုလည်းကောင်း ဝဋ္ဌာမိသဟု ခေါ်၏။
ကာမလောကဝဋာမိသာတိ တဏှာ တဒါရမ္မဏာ ခန္ဓာတိ ဝဒန္တိ၊ ပဉ္စကာမ ဂုဏိကော စ ရာဂေါ တဒါရမ္မဏဉ္စ ကာမာမိသံ။ပ။ဝဋ္ဋာမိသံ။ ဝိဘင်းမူလဋီကာ၊၁၇၂။ ဝိဘင်းအနုဋီကာ (၁၇၈)၌ကြည့်။
ဣတိ၊ ဤသို့။ ပစ္စတ္တညေဝ၊ လျှင်။ ဉာဏံ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ အယံသမာဓိ၊ ဤအရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိကို။ အကာပုရိသသေဝိတော **၁။ အကာပုရိသသေဝိတော**။ ။ကုစ္ဆိတော ပုရိသော ကာပုရိသော၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်သော (ဝါ=ယုတ်ညံ့သော) ယောက်ျား၊ န ကာပုရိသော အကာပုရိသော= စက်ဆုပ်ဖွယ်မဟုတ်သော (ဝါ=မြင့်မြတ်သော)ယောက်ျား၊ အကာပုရိသေဟိ သေဝိတော အကာပုရိသသေဝိတော။ ၊ (ဘုရားအစရှိသော) မြင့်မြတ်သော ယောက်ျားတို့သည်မှီဝဲအပ်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ပ။အယံ သမာဓိ၊ ဤအရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိသည်။ သန္တော၊ အင်္ဂါအားဖြင့် ငြိမ်သက်၏။ ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်အာရုံအားဖြင့် ငြိမ်းချမ်း၏။ ဝါ၊ ကိလေသာအပူဝေး၍ ငြိမ်းအေး၏။ ပဏီတော၊ မွန်မြတ်ထူးကဲ မရောင့်ရဲစေနိုင်သော တရားပေတည်း။ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓလဒ္ဓေါ**၂။ ပဋိပွဿဒ္ဓလဒ္ဓေါ**။ ။ ဧပဋိပ္ပဿနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေန လဒ္ဓေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓလဒ္ဓေါ၊ ကိလေသာအပူ ငြိမ်းခြင်းကြောင့် ရအပ်သော အရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိ။ (တနည်း) ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ လဒ္ဓေါ ပတ္တော ဥပဂတောတိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓလဒ္ဓေါ=ကိလေသာ အပူငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိ။
(တနည်း) ပဋိပ္ပဿန္တိတိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ၊ ငြိမ်းပြီးသော ကိလေသာအပူ၊ ပဋိပ္ပဿမုဒ္ဓါ ယဿ အတ္ထိတိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ=ငြိမ်းပြီးသော ကိလေသာအပူရှိသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၊ (သို့မဟုတ်) ပဋိပ္ပဿဒ္ဒယီတိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ=ကိလေသာအပူတို့ကိုငြိမ်းစေပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်။ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေန လဒ္ဓေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓလဒ္ဓေါ=ငြိမ်းပြီးသော ကိလေသာအပူရှိသော (ဝါ=ကိလေသာအပူတို့ကို ငြိမ်းစေပြီးသော) ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် ရအပ်သော အရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိ။
၊ ကိလေသာ အပူငြိမ်းခြင်းကြောင့်ရအပ်သောတရားပေတည်း။ ဝါ၊ ကိလေသာအပူ ငြိမ်းခြင်းသို့ရောက်သော တရားပေတည်း။ ဝါ၊ ငြိမ်းပြီးသော ကိလေသာအပူရှိသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်ရအပ်သောတရားပေတည်း။ ဧကောဒိ ဘာဝါဓိဂတော ၁။ ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော။ ။ဧကံ သေဋီ ဟုတွာ ဥဒေတီတိ ဧကောဒိ၊ မြတ်သည်ဖြစ်၍ မြင့်တက်လာသောစိတ်(ဆန့်ကျင်ဘက် ကိလေသာတို့ မလွှမ်းဖိ မနှိပ်စက်အပ်သည် အဖြစ်ကြောင့် မွန်မြတ်သည်ဖြစ်၍ မြင့်တက်လာသောစိတ်) ဝါ= တည်ကြည်သောစိတ်၊ ဧကောဒိဿ ဘာဝေါ ဧကာဒိဘာဝေါ =မွန်မြတ်သည်ဖြစ်၍ မြင့်တက်လာသောစိတ်၏ (ဝါ=တည်ကြည်သောစိတ်၏)ဖြစ်ကြောင်း ဧကဂ္ဂတာတရား၊ ဇကောဒိဘာဝေန ဧကာဒိဘာဝံ ဝါ အဓိဂတော ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော=ယင်း ဧကဂ္ဂတာဖြင့် ရောက်အပ်သော အရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိဝါ=ယင်းဧကဂ္ဂတာ အဆင့် အတန်းသို့ ရောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိ။ ၊ မွန်မြတ်လျက် မြင့်တက်လာသောစိတ်၏ဖြစ်ကြောင်း ဧကဂ္ဂတာဖြင့်ရောက်အပ်သော တရားပေတည်း။ ဝါ၊ တည်ကြည်သောစိတ်၏ဖြစ်ကြောင်း ဧကဂ္ဂတာဖြင့် ရောက်အပ်သောတရားပေတည်း။ ဝါ၊ မွန်မြတ်လျက်မြင့်တက်လာသောစိတ်၏ဖြစ်ကြောင်း ဧကဂ္ဂတာအဆင့်အတန်းသို့ရောက်သော တရားပေတည်း။ ဝါ၊ တည်ကြည်သောစိတ်၏ဖြစ်ကြောင်းဧကဂ္ဂတာ အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်သောတရားပေတည်း။ နသသင်္ခါရနိဂ္ဂဝါရိတဂတော**၂။ နသသင်္ခါရနိဂ္ဂဝါရိတဂတော**။ ။သဟ သင်္ခါရေန ပယောဂေန ယံ ဝတ္တတီတိ သသင်္ခါရံ၊ လုံ့လပယောဂစိုက်ထုတ်ရခြင်းနှင့် တကွဖြစ်သောစိတ်ဝါရေ တီတိ ဝါရိတော=ကိလေသာတို့ကို တားဆီးရသော သာသဝသမာဓိ(လောကီသမာဓိ)၊ ဝါရိတော ဂတော ဝါရိတဂတော=ကိလေသာတို့ကို တားဆီး၍ဖြစ်ပေါ်လာရသော သာသဝသမာဓိ၊ နိဂ္ဂယှ နိဂ္ဂဟေတွာ(နှိပ်ကွပ်၍) ဝါရိတဂတော နိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော= ဆန့်ကျင်ဘက်နီဝရဏ ကိလေသာတို့ကို နှိပ်ကွပ်တားဆီး၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသော သာသဝသမာဓိ။
သသင်္ခါရေန(သပ္ပယောဂေန)၊ လုံ့လစိုက်ထုတ်ရခြင်းနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ် ဖြင့်၊ နိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော=နီဝရဏကိလေသာတို့ကို နှိပ်ကွပ်တားဆီးလျက် ဖြစ်ပေါ် လာရသော သာသဝလောကီသမာဓိမျိုးသည်န=မဟုတ်။ ဆိုလိုရင်းကား
အဝါးဝစွာ ကြေညက်စွာ မလေ့လာရသေးသော သာသဝလောကီသမာဓိသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော နီဝရဏ ကိလေသာတို့ကို လုံ့လစိုက်ထုတ်၍ နှိပ်ကွပ်တားဆီးမှုပြုနေရ၏၊ ဤအရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိသည်ကား ထိုသာသဝလောကီသမာဓိကဲ့သို့ လုံ့လ စိုက်ထုတ်၍ နှိပ်ကွပ်တားဆီးမှု မပြုရတော့ဘဲ အရဟတ္တမဂ်၏ အဆုံး၌လည်းကောင်း ဖလသမာပတ် ဝင်စားရာခဏ၌ လည်းကောင်း သက်သာလွယ်ကူစွာ ဖြစ်ပေါ်လာရသော သမာဓိဖြစ်သည်ဟူလို။
၊ (ကြေညက်စွာ မလေ့လာရသေးသော သာသဝလောကီသမာဓိကဲ့သို့) လုံ့လစိုက်ထုတ်ရခြင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သောစိတ်ဖြင့်နီဝရဏကိလေသာတို့ကို နှိပ်ကွပ်တားဆီး၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသည်မဟုတ်။ ဝါ၊ (ကြေညက်စွာမလေ့လာရသေးသော သာသဝလောကီ သမာဓိကဲ့သို့) နီဝရဏ ကိလေသာတို့ကို လုံ့လစိုက်ထုတ်နှိပ်ကွပ်တားဆီးမှုမပြုရဘဲ အရဟတ္တမဂ်၏ အဆုံးနှင့် ဖလသမာပတ် ဝင်စားရာခဏ၌ လွယ်ကူစွာဖြစ်ပေါ်လာရသော တရားပေတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ အဟံ၊ ငါသည်။ သတော ခေါ၊ သတိစွဲကပ်အမှတ်ရလျက်သာလျှင်။ ဝါ၊ သတိရှိလျက်သာလျှင်။ ဣမံ၊ ဤအရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိကို။ သမာပဇ္ဇာမိ၊ ဝင်စား၏။ သတောခေါ၊ လျှင်(ဣတော= ဤအရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိမှ) ဝုဋ္ဌဟာမိ၊ ထ၏။ ဣတိ၊ သို့။ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
သတ္တမံ။