Issues
Select Version
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
胜嗣Jinadāyāda
中文
Bhikkhu Bodhi
English
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

5. Paṭhamapatthanāsuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

၁၃၅။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ အင်္ဂဟိ၊ အကြောင်းအင်္ဂါတို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သော။ ခတ္တိယဿ၊ သော။ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ၊ သော။ ရမညာ၊ မင်း၏။ ဇေဋ္ဌော၊ အကြီးဆုံးဖြစ်သော။ ပုတ္တော၊ သားသည်။ ရဇ္ဇံ၊ မင်းအဖြစ်ကို။ ပတ္ထေတိ၊ တောင့်တ၏။ ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။ပ။ ရဇ္ဇံ၊ မင်းအဖြစ်ကို။ ပတ္ထေတိ၊ တောင့်တသနည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ပ။ အဘိရူပေါ၊ လွန်ကဲသောအဆင်းရှိသည်။ ဝါ၊ အလွန်အဆင်းလှသည်။ ဒဿနီယော၊ ကြည့်ရှုသင့် ကြည့်ရှုထိုက်သည်။ ဝါ၊ ကြည့်ရှုချင်ဖွယ် တင့်တယ်သည်။ ပါသာဒိကော၊ စိတ်ကြည်လင်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သည်။ ပရမာယ၊ မြတ်သော။ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ၊ အဆင်း၏ကောင်းမွန်လှပသည်အဖြစ်နှင့်။ ဝါ၊ တင့်တယ်ဝင်းပ၊ အဆင်းလှ၍ကိုယ်ကာယသဏ္ဌာန် ပုံစံကျနသည်အဖြစ်နှင့်။ [စတုက္က နိပါတ်စာပိုဒ် (၈၅)သုတ် (ဒုတိယအကြိမ် ရိုက်နှိပ်သော ဒုတိယတွဲ နိဿယ စာမျက်နှာ-၂၀၁)လည်းကြည့်] သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
မာတာပိတူနံ၊ မယ်တော်, ခမည်းတော်မင်းကြီးတို့၏။ ဝါ၊ တို့သည်။ ပိယော၊ ချစ်ခင်အပ်သူသည်။ မနာပေါ၊ စိတ်နှလုံးကိုတိုးပွားစေတတ်သူသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
နေဂမဇာနပဒဿ၊ နိဂုံးနေလူအပေါင်း, ဇနပုဒ်နယ်ပယ်နေ လူအပေါင်း၏။ ဝါ၊ သည်။ ပိယော၊ သည်။ မနာပေါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ခတ္တိယာနံ၊ အမျိုးဇာတ်အားဖြင့် မင်းဖြစ်ကုန်သော။ မုဒ္ဓါဝသိတ္တာနံ၊ အပ်ပြီးကုန်သော။ ရညံ၊ မင်းတို့၏။ ဟတ္ထိသ္မိံ ၁။ ဟတ္ထိသ္မိံ စသောပုဒ်တို့၌ သို့ဝိဘတ်ကို ပဌမာအနက်ဟောကြံသည်၊ ဟတ္ထိပုဒ်၌ ဆင်ဟူသောအနက်ကိုသာမက ဆင်ကိုအမှီပြု၍ တတ်မြောက်ရသောအတတ်ပညာ(ဆင် အတတ်)တိုင်အောင် ဌာနပစာရအားဖြင့် ယူရ၏၊ ထို့ကြောင့် ဟတ္ထိသို့႔ ဟတ္ထိသိပ္ပ စသည်ဖြင့် ဋီကာဖွင့်သည်၊ အဿသို့စသည်၌လည်း ဤနည်းအတိုင်းပင်တည်း။
ဟတ္ထိသိပ္ပစသည်ခေါ်ဆိုသင့်သမျှ အတတ်များ။ ။ ဟတ္ထိသိပ္ပ(ဆင်အတတ်) အဿသိပ္ပ(မြင်းအတတ်)စသည်၌ ဆင်စီးအတတ်,မြင်းစီးအတတ်(ဆင်မြင်းတို့အပေါ်၌ တက်စီးပုံ စီးနည်းအတတ်ပညာ)ဟု တိုက်ရိုက်ဖွင့်ပြသည်ကို မတွေ့ရ၊ ဆင်နှင့်မြင်း တို့ကို ဖမ်းယူချုပ်ကိုင်ခြင်း,ယဉ်အောင်သင်ပြဆုံးမခြင်း,အသွား(အပြေး)လေ့ကျင့် ပေးခြင်း,ဆင်မြင်းတို့၏ ရောဂါဆေးကုပေးခြင်း စသည်ဖြင့် ဆင်မြင်းတို့နှင့်စပ်၍ နားလည်ရမည့် အတတ်ပညာအားလုံးကို ဟတ္ထိသိပ္ပံ, အဿသိပ္ပံဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်းကို လည်းကောင်း, ရထယောဂ္ဂ (မြင်းစသော ရထားယာဉ်)တို့ကို ယဉ်အောင်သင်ပြ ဆုံးမခြင်း, ရထား၌တပ်၍ အသွားခိုင်း အပြေးခိုင်းခြင်း စသည်နှင့် ရထားပြုလုပ်ပုံ ပြုလုပ်နည်းအတတ်ပညာကို ရထသိပ္ပံ(ရထားအတတ်)ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်းကို လည်း ကောင်း ဖွင့်ပြသည်။
ဟတ္ထိသိပ္ပန္တိ ယံ ဟတ္ထီနံ ပရိဂ္ဂဏှနဒမနသာရဏရောဂတိကိစ္ဆာဒိဘေဒံ ကတ္တဗ္ဗိ၊ တုံ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တံ သဗ္ဗမ္ပိ သိပ္ပံ ဣဓ ဟတ္ထိသိပ္ပ ံန္တိ အဓိပ္တံ။ အဿသိပ္ပန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ ရထသိပ္ပံ ပန ရထယောဂ္ဂါနံ ဒမနသာရဏာဒိ ဝိဓာနဝသန စေဝ ရထဿ ကရဏဝသေန စ ဝေဒိတဗ္ဗ။ ဥဒါန်း အဋ္ဌကထာ၊ နှာ၊ ၁၈၄။
ဝါ၊ ဆင်အတတ်လည်းဖြစ်သော။ အဿသ္မိံ ဝါ၊ မြင်းအတတ်လည်းဖြစ်သော။ ရထသ္မိံ ဝါ၊ ရထားအတတ်လည်းဖြစ်သော။ ဓနုသ္မိံ ဝါ၊ လေးအတတ်လည်းဖြစ်သော။ ထရုသ္မိံ ဝါ၊ သန်လျက်ဓားလှံစသော ကြွင်းသောလက်နက်အတတ်လည်း ဖြစ်သော။ (ဣတိ၊ ဤသို့ အစရှိကုန်သော) ယာနိ တာနိ သိပ္ပံဋ္ဌာနာနိ၊ အကြင်အသက်မွေးခြင်း၏အကြောင်းဖြစ်သောအတတ်တို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏) တတ္ထ၊ ထိုအသက်မွေးခြင်း၏အကြောင်းဖြစ်သောအတတ်တို့၌။ သိက္ခတော၊ သင်ယူပြီးသည်။ အနဝယော၊ အပြည့်အစုံ တတ်မြောက်ပြီးသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ [တိကနိပါတ်စာပိုဒ် (၅၉)လည်း ကြည့်၊ သိပ္ပဋ္ဌာနာနိ-၌ “ဌာန၊ တည်ရာအကြောင်း(အသက်မွေးခြင်း၏ အကြောင်း) ဖြစ်သော+သိပ္ပံ=အတတ်ပညာ”ဟု အနက်မှတ်ပါ။]
တဿ၊ ထိုဘုရင့်သားကြီးမှာ။ ဧဝံ၊ ဤသို့သော အကြံအစည်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့သောအကြံအစည်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ)
အဟံ၊ ငါသည်။ မာတိတော စ၊ လည်းကောင်း။ပ။ အနုပက္ကုဋ္ဌော၊ သည်။ အမှိ၊ ဖြစ်၏။ [ခေါမှိ၊ ခေါ+အမှိ]
ကသ္မာ၊ အဘယ့်ကြောင့်။ အဟံ၊ ငါသည်။ ရဇ္ဇံ၊ မင်းအဖြစ်ကို။ န ပတ္ထေယျံ၊ မတောင့်တရမည်နည်း။ (ပတ္တေယျံ ဧဝ၊ တောင့်တရမည်သာတည်း)
အဟံ၊ ငါသည်။ အဘိရူပေါ၊ သည်။ပ။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ အမှိ၊ ဖြစ်၏။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဟံ၊ သည်။ ရဇ္ဇံ၊ ကို။ န ပတ္တေယျံ၊ မည်နည်း။ (ပတ္ထေယျံဧဝ၊ သာတည်း)
အဟံ၊ သည်။ မာတာပိတူနံ၊ တို့၏။ ဝါ၊ တို့သည်။ ပိယော၊ သည်။ မနာပေါ၊ သည်။
အမှိ၊ ၏။ပ။ အဟံ၊ သည်။ ခတ္တိ ယာနံ၊ ကုန်သော။ မုဒ္ဓါဝသိတ္တာနံ၊ ကုန်သော။ ရညံ၊ မင်းတို့၏။ ဟတ္ထိသ္မိံ ဝါ၊ သော။ပ။အနဝယော= သည်။ အမှိ၊ ၏။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဟံ၊ သည်။ ရက္ခံ၊ ကို။ န ပစ္စေယျံ၊ နည်း။ (ပတ္တေယျံ ဧဝ၊ တည်း) ဣတိ၊ ဤသို့သော အကြံအစည်သည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်၏)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ ဣမေဟိ အင်္ဂေဟိ၊ ဤအကြောင်းအင်္ဂါတို့နှင့်။ပ။ ပတိ၊ ၏။ပ။
ဘိက္ခု၊ သည်။ အာသဝါနံ၊ အသဝတရားတို့၏။ ခယံ၊ ကုန်ကြောင်းအရဟတ္တဖိုလ်ကို။ ပတ္ထေတိ၊ ၏။
ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ (ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သော။ပ။ခယံ= ကို။ ပတ္ထေတိ၊ တောင့်တသနည်းဟူမူ) [ထို့နောက် စာပိုဒ် (၅၃) ပဓာနိယင်္ဂသုတ် (ဤစာအုပ် စာမျက်နှာ-၁၂၃) အတိုင်းဆိုပါ]။ပ။
တဿ၊ ထိုရဟန်းမှာ။ ဧဝံ၊ ဤသို့စဉ်စားဆင်ခြင်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့စဉ်းစားဆင်ခြင်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ဟူမူ)
အဟံ၊ ငါသည်။ သဒ္ဓေါ၊ သည်။ အမှိ၊ ဖြစ်၏။ တထာဂတဿ၊ ၏။ ဗောဓိံ၊ ကို။ သဒ္ဒဟာမိ၊ ယုံကြည်၏။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ သဒ္ဒဟာမိ၊ ယုံကြည်သနည်းဟူမူ)။ပ။ ဘဂဝါ၊ ဘဂဝန္တမည်တော်မူ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (သဒ္ဒဟာမိ၊ ယုံကြည်၏)
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဟံ၊ ငါသည် အာသဝါနံ၊ တို့၏။ ခယံ၊ ကို။ န ပတ္တေယျ၊ မတောင့်တဘဲနေရမည်နည်း။
အဟံ၊ ငါသည်။ အပ္ပါဗာဓော၊ သည်။ပ။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ အမှိ၊ ၏။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဟံ၊ သည်။ အာသဝါနံ၊ တို့၏။ပ။
အဟံ၊ သည်။ အသဌော၊ သည်။ပ။ အာဝိကတ္တာ၊ သည်။ အမှိ၊ ၏။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဟံ။ပ။
အဟံ၊ သည်။ အကုသလာနံ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာနံ၊ တို့ကို။ပ။ အနိက္ခိတ္တဓုရော၊ သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍) ဝိဟရာမိ၊ နေ၏။ [ဤဝါကျ၌ကား “ဝိဟရာမိ”ပုဒ် ရှိနေသောကြောင့် “အဟံ ခေါမှိ”၌ အမှိကို အနက်မရှိ နိပါတ်ကြံပါ]။ပ။ အဟံ၊ သည်။ ပညဝါ၊ သည်။ပ။ ပညာယ၊ ဝိပဿနာပညာနှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ အမှိ၊ ဖြစ်၏။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဟံ၊ သည်။ အာသဝါနံ၊ တို့၏။ ခယံ၊ ကို။ န ပတ္ထယျံ၊ မည်နည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့စဉ်စားဆင်ခြင်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ၊ ၏)။ပ။ ပစ္ဆေတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
ပဉ္စမံ။