Issues
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

(13) 3. Gilānavaggo

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

၁၂၁။ [စာပိုဒ်-၃၄ သုတ်(ဤစာအုပ် စာမျက်နှာ-၇၅)ကြည့်]
အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။ ဘဂဝါ၊ သည်။ သာယနှသမယံ၊ ညနေချမ်းအခါ၌။ ပဋိသလ္လာနာ၊ အာရုံများစွာ၊ စိတ်ကိုခွာလျက်၊ ငြိမ်သက်ကိန်းဝပ်၊ ဖလသမာပတ်မှ။ ဝါ၊ သင်္ခါရ သတ္တဝါ၊ ဖဲခွာကင်းဆိတ်၊ ကိုယ်စိတ် ရှင်းလင်း၊ ဖလသမာပတ် ဝင်စားတော်မူခြင်းမှ။ ဝုဋ္ဌိတော၊ ထတော်မူပြီးသည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍) [တိကနိပါတ်စာပိုဒ်-၆၅ သရဘသုတ်(ဒုတိယအကြိမ်ရိုက်နှိပ်သော ပထမတွဲနိဿယ စာမျက်နှာ- ၄၃၃)လည်းကြည့်] ယေန၊ အကြင်အရပ်၌။ ဂိလာနသာလာ၊ ဂိလာနရဟန်းတို့၏ကျောင်းသည်။ (အတ္ထိ၊ ရှိ၏) တေန၊ ထိုအရပ်၌။ ဝါ၊ ထိုအရပ်သို့။ ဥပသင်္ကမိ၊ ကြွသွားတော်မူပြီ။
ဘဂဝါ၊ သည်။ ဒုဗ္ဗလံ၊ အားမရှိသော။ ဝါ၊ အားနည်းနေသော။ ဂိလာနကံ၊ မကျန်းမာသော။ ဘိက္ခုံ၊ ရဟန်းကို။ အဒ္ဒသာ ခေါ၊ မြင်တော်မူသည်သာ။
ဒိသွာ၊ မြင်ပြီး၍။ ပညတ္တေ၊ ခင်းထားအပ်သော။ အာသနေ၊ နေရာ၌။ နိသီဒိ၊ ထိုင်နေတော်မူပြီ။
နိသဇ္ဇ၊ ထိုင်နေတော်မူပြီး၍။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဘိက္ခူ၊ ရဟန်းတို့ကို။ အာမန္တေသိ၊ အမိန့်ရှိသိစေတော်မူပြီ။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ အာမန္တေသိ၊ အမိန့်ရှိ သိစေတော်မူသနည်းဟူမူ)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဒုဗ္ဗလံ၊ သော။ ဂိလာနကံ၊ သော။ ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မထား တပါးပါးသော။ ဘိက္ခုံ၊ ကို။ ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။ န ဝိဇဟန္တိ၊ မစွန့်ကုန်အံ့။ တဿ၊ (ဒုဗ္ဗလင်္ဂလာနဖြစ်သော)ထိုရဟန်းတပါးပါးမှာ။ ဝါ၊ ထိုရဟန်းတပါးပါးသည်။ "နစိရဿ၀(နစိရဿံ ဧဝ)၊ မကြာမြင့်မီသာလျှင်။ သာဝါနံ၊ တို့၏။ ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ၍။ ဝိဟရိဿတိ၊ နေလတ္တံ့" ဣတိ၊ ဤသို့ စေတောဝိမုတ္တိ, ပညာဝိမုတ္တိသို့ရောက်၍ နေခြင်းဟူသော။ ဧတံ၊ ဤအကျိုးတရားကို။ ဝါ၊ သည်။ ပါဋိကင်္ခံ၊ အလိုရှိအပ်သည်။ ဝါ၊ ဧကန်မုချ ရရှိနိုင်သည်။
(ဟောတိ၊ ၏)ပဉ္စ= ငါးပါးသောတရားတို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းယူမှု။
[ထို့နောက် စာပိုဒ်-၆၉ သုတ်(ဤစာအုပ် စာမျက်နှာ-၁၅၉)ကြည့်။]ပ။ ပါဋိကင်္ခံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ(အဝေါစ)ပဌမံ။

၁၂၂(စာပိုဒ်)။ ၂-သတိသူပဋ္ဌိတသုတ်။ ။ [စာပိုဒ်(၆၇)သုတ်(ဤစာအုပ် စာမျက်နှာ-၁၅၇)လည်းကြည့်] ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်း၏။ အဇ္ဈတ္တပညဝ၁။ အာဇ္ဈတ္တညေဝ သတိ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ၊ မိမိခန္ဓာအစဉ်(နိယကဇ္ဈတ္တ) ၌သာလျှင် သတိသည် ကောင်းစွာ စွဲကပ်တည်နေ၏၊ ဘာဖြင့် စွဲကပ်တည်နေသနည်း ဥဒယတ္ထဂါမိနီပညာဖြင့် စွဲကပ်တည်နေ၏-ဟု အဓိပ္ပာယ်မှတ်ပါ။
**အနက်ပြန်ဆိုမှု သတိပြုဖွယ်**။ ။ ဤ၌ ဥဒယတ္ထဂါမိနိပညာဟူသည် လောကီခန္ဓာငါးပါးတို့၏အဖြစ်အပျက်ကို သိမြင်သော ဝိပဿနာပညာတည်း၊ အသုဘာ နုပဿနာကား မိမိ၏ ကရဇကာယ(ရုပ်ခန္ဓာ)ကို အပြင်ဘက်မှ ဥဒ္ဓုမာတကစသော သူသေကောင်နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အသုဘသဘောထင်မြင်အောင် ရှုသောတရားတည်းသို့ဖြစ်၍ ဥဒယတ္ထဂါမိနီပညာနှင့် အသုဘာနုပဿနာသည် သဘာဝချင်း အာရုံချင်း အလျင်းမတူရကား(သဟဇာတ, အညမညအစရှိသော ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်သဘောအားဖြင့်) လုံးဝပေါင်းစပ်၍ မဖြစ်နိုင်၊ထို့ကြောင့် ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ၊ သော၊ပညာယ=ဖြင့်၊ကာယေ =၌အသုဘာနုပဿီ=လျက်၊ ဝိဟရတိ=နေ၏”ဟု အနက်မပြန်ဆိုသင့်“သူ့ပဋ္ဌိတာဟောတိ၏ နောက်၌ အပိုဒ်မခတ်ရသေး၊ ပညာယ၏နောက်ကျမှ အပိုဒ်ခတ်ပါ။
၊ မိမိခန္ဓာအစဉ်၌သာလျှင်။ သတိ၊ သတိသည်။ ဓမ္မာနံ၊ လောကီခန္ဓာငါးပါးတရားတို့၏။ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ၊ အဖြစ်အပျက်ကိုထိုးထွင််းသိမြင်သော။ ပညာယ၊ ဝိပဿနာပညာဖြင့်။ သူပဋ္ဌိတာ၊ ကောင်းစွာစွဲကပ်တည်နေသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏၁။ပ။

၁၂၃။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သော။ ဂိလာနော၊ သူနာသည်။ ဒူပဋ္ဌာ။ ၂။ ဒူပဋ္ဌော ဟု ရှိသင့်။ ။ စာတို့၌ ဒူပဋ္ဌာကော-ဟုရှိနေ၏၊ထ္တုပစ္စည်းဖြင့် ဥပဋ္ဌာကပုဒ်သည် “ပြုစုလုပ်ကျွေးသူ” ဟူသောအနက်နှင့်သာသင့်လျော်၏၊ “အပြုစုခံ င်္ဂလာန”ဟူသောအနက်နှင့်မသင့်လျော်၊ ထို့ကြောင့် “ပဋ္ဌာကောနေရာ၌ ဝိနည်း မဟာဝါပါဠိတော်(၄၁၈)အတိုင်း ဒူပဋ္ဌာဟု ရှိသင့်၏။ဒုက္ခေနဥပဋ္ဌိယတေတိ ဒူပဋ္ဌော။ ၊ ခက်ခဲစွာပြုစုအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ (ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သော။ ဂိလာနော၊ သည်။ ဒူပဋ္ဌော၊ သည်။ ဟောတိ၊ နည်းဟူမူ။ ဂိလာနော၊ သည်) အသပ္ပါယကာရီ၊ မလျောက်ပတ်မသင့်မြတ်သောအမှုကိုပြုလေ့ရှိသည်။ (မလျောက်ပတ်သော စားသောက်သွားလာနေထိုင်မှုတို့ကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်) ဟောတိ၊ ၏။ သပ္ပါယေ၊ လျောက်ပတ်သောအမှု၌။ မတ္တံ၊ အတိုင်းအတာ ပမာဏကို။ န ဇာနာတိ၊ မသိ။ ဘေသဇ္ဇံ၊ ဆေးကို။ နပ္ပဋိသေဝိတာ၊ မမှီဝဲသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အတ္တကာမဿ၊ အကျိုးကိုလိုလားသော။ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဿ၊ သူနာပြုစုသူအား။ “အဘိက္ကမန္တံ၊ ရောဂါတိုးလာသည်ကို။ အဘိက္ကမတီတိ ဝါ၊ ရောဂါတိုးလာ၏ဟူ၍လည်းကောင်း။ ပဋိက္ကမန္တံ၊ ရောဂါယုတ်လျော့သွားသည်ကို။ ပဋိက္ကမ တီတိ ဝါ၊ ရောဂါယုတ်လျော့သွားသည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဌိတံ၊ ရောဂါတန့်ရပ်နေသည်ကို။ ဋ္ဌိတောတိ ဝါ၊ ရောဂါတန်ရပ်နေ၏ဟူ၍လည်းကောင်း။ ယထာဘူတံ၊ အဖြစ်မှန်သဘောအတိုင်း။ အာဗာဓံ၊ (မိမိ၏)အနာရောဂါကို။ အာဝိ ကတ္တာ၊ ထင်ရှားဖွင့်ဟပြောပြတတ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။

ဥပ္ပန္နာနံ၊ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော။ သာရီရိကာနံ၊ ခန္ဓာကိုယ်၌စွဲကပ်နေကုန်သော။ [တိကနိပါတ်စာပိုဒ် ၅၀လည်းကြည့်] ဒုက္ခာနံ၊ ခက်ခဲသောအားဖြင့်သည်းခံအပ်ကုန်သော။ ဝါ၊ သည်းခံနိုင်ခဲကုန်သော။ တိဗ္ဗာနံ၊ ထူထပ်ကုန်သော(အဆက်မပြတ်တရစပ်ဖြစ်ခြင်းအားဖြင့်ထူထပ်ကုန်သော)။ ဝါ၊ (ပူပြင်း ဆင်းရဲစေခြင်းအားဖြင့်) ကြမ်းကြုတ်ကုန်သော။ ခရာနံ၊ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ကုန်သော။ ကဋကာနံ၊ ထက်မြက်စူးရှကုန်သော။ ဝါ၊ ခါးစပ်သော အရသာနှင့်တူကုန်သော။ အသာတာနံ၊ ချိုသာခံချင်ဖွယ်မကောင်းကုန်သော။ အမနာပါနံ၊ စိတ်နှလုံးကိုမတိုးပွားစေတတ်ကုန်သော။ ဝါ၊ မနှစ်မြို့ဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော။ ပါဏဟရာနံ၊ အသက်ကိုဆောင်ယူပယ်ရှားနိုင်ကုန်သော။ ဝေဒနာနံ၊ ဝေဒနာတို့ကို။ အနဓိ ဝါသကဇာတိကော၊ သည်းခံနိုင်သူ၏သဘောမရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ပ။ သူပဋ္ဌော၊ လွယ်ကူစွာပြုစုအပ်သည်။ပ။ သပ္ပာယကာရီ၊ လျောက်ပတ်သောအမှုကိုပြုလေ့ရှိသည်။ပ။ တတိယံ။

ဒုတိယံ။
၁၂၃။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သော။ ဂိလာနော၊ သူနာသည်။ ဒူပဋ္ဌာ။ ၂။ ဒူပဋ္ဌော ဟု ရှိသင့်။ ။ စာတို့၌ ဒူပဋ္ဌာကော-ဟုရှိနေ၏၊ထ္တုပစ္စည်းဖြင့် ဥပဋ္ဌာကပုဒ်သည် “ပြုစုလုပ်ကျွေးသူ” ဟူသောအနက်နှင့်သာသင့်လျော်၏၊ “အပြုစုခံ င်္ဂလာန”ဟူသောအနက်နှင့်မသင့်လျော်၊ ထို့ကြောင့် “ပဋ္ဌာကောနေရာ၌ ဝိနည်း မဟာဝါပါဠိတော်(၄၁၈)အတိုင်း ဒူပဋ္ဌာဟု ရှိသင့်၏။ဒုက္ခေနဥပဋ္ဌိယတေတိ ဒူပဋ္ဌော။ ၊ ခက်ခဲစွာပြုစုအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ (ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သော။ ဂိလာနော၊ သည်။ ဒူပဋ္ဌော၊ သည်။ ဟောတိ၊ နည်းဟူမူ။ ဂိလာနော၊ သည်)

အသပ္ပါယကာရီ၊ မလျောက်ပတ်မသင့်မြတ်သောအမှုကိုပြုလေ့ရှိသည်။ (မလျောက်ပတ်သော စားသောက်သွားလာနေထိုင်မှုတို့ကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်) ဟောတိ၊ ၏။ သပ္ပါယေ၊ လျောက်ပတ်သောအမှု၌။ မတ္တံ၊ အတိုင်းအတာ ပမာဏကို။ န ဇာနာတိ၊ မသိ။ ဘေသဇ္ဇံ၊ ဆေးကို။ နပ္ပဋိသေဝိတာ၊ မမှီဝဲသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အတ္တကာမဿ၊ အကျိုးကိုလိုလားသော။ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဿ၊ သူနာပြုစုသူအား။ “အဘိက္ကမန္တံ၊ ရောဂါတိုးလာသည်ကို။ အဘိက္ကမတီတိ ဝါ၊ ရောဂါတိုးလာ၏ဟူ၍လည်းကောင်း။ ပဋိက္ကမန္တံ၊ ရောဂါယုတ်လျော့သွားသည်ကို။ ပဋိက္ကမ တီတိ ဝါ၊ ရောဂါယုတ်လျော့သွားသည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဌိတံ၊ ရောဂါတန့်ရပ်နေသည်ကို။ ဋ္ဌိတောတိ ဝါ၊ ရောဂါတန်ရပ်နေ၏ဟူ၍လည်းကောင်း။ ယထာဘူတံ၊ အဖြစ်မှန်သဘောအတိုင်း။ အာဗာဓံ၊ (မိမိ၏)အနာရောဂါကို။ အာဝိ ကတ္တာ၊ ထင်ရှားဖွင့်ဟပြောပြတတ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။

ဥပ္ပန္နာနံ၊ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော။ သာရီရိကာနံ၊ ခန္ဓာကိုယ်၌စွဲကပ်နေကုန်သော။ [တိကနိပါတ်စာပိုဒ် ၅၀လည်းကြည့်] ဒုက္ခာနံ၊ ခက်ခဲသောအားဖြင့်သည်းခံအပ်ကုန်သော။ ဝါ၊ သည်းခံနိုင်ခဲကုန်သော။ တိဗ္ဗာနံ၊ ထူထပ်ကုန်သော(အဆက်မပြတ်တရစပ်ဖြစ်ခြင်းအားဖြင့်ထူထပ်ကုန်သော)။ ဝါ၊ (ပူပြင်း ဆင်းရဲစေခြင်းအားဖြင့်) ကြမ်းကြုတ်ကုန်သော။ ခရာနံ၊ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ကုန်သော။ ကဋကာနံ၊ ထက်မြက်စူးရှကုန်သော။ ဝါ၊ ခါးစပ်သော အရသာနှင့်တူကုန်သော။ အသာတာနံ၊ ချိုသာခံချင်ဖွယ်မကောင်းကုန်သော။ အမနာပါနံ၊ စိတ်နှလုံးကိုမတိုးပွားစေတတ်ကုန်သော။ ဝါ၊ မနှစ်မြို့ဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော။ ပါဏဟရာနံ၊ အသက်ကိုဆောင်ယူပယ်ရှားနိုင်ကုန်သော။ ဝေဒနာနံ၊ ဝေဒနာတို့ကို။ အနဓိ ဝါသကဇာတိကော၊ သည်းခံနိုင်သူ၏သဘောမရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ပ။

သူပဋ္ဌော၊ လွယ်ကူစွာပြုစုအပ်သည်။ပ။
သပ္ပာယကာရီ၊ လျောက်ပတ်သောအမှုကိုပြုလေ့ရှိသည်။ပ။
တတိယံ။
၁၂၄။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဉ္စ။ပ။ သမန္နာဂတော၊ သော။ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော၊ သူနာပြုစုသောသူသည်။ ဂိလာနံ၊ သူနာကို။ ဥပဋ္ဌာတုံ၊ ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းငှာ။ န အလံ၊ မသင့်လျော်။
ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ (ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သော။ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော၊ သည်။ ဂိလာနံ၊ ကို။ ဥပဋ္ဌာ တုံ၊ ငှာ။ နာလံ၊ မသင့်လျော်သနည်းဟူမူ။ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော၊ သည်)
ဘေသဇ္ဇံ၊ ဆေးကို။ သံဝိဓာတုံ၊ (အခြားသောအညွှန်းဆေးနှင့်)ရောစပ်စီမံခြင်းငှာ။ နပ္ပဋိ ဗလော၊ မစွမ်းနိုင်သည်။ (ကိုယ်အား ဉာဏ်အားစွမ်းပကားမရှိသည်) ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ [ဤဆေးကိုကွမ်းရွက်ပြုတ်ရည်နှင့်ရောစပ်တိုက်ပါ၊ သို့မဟုတ် ရှောက်ရည်နှင့် ရောစပ်တိုက်ပါစသည်ဖြင့်ဆေးဆရာကညွှန်ပြမှာထားခဲ့ သော..တွဲဖက်တိုက်စရာဆေးနှင့်ရောစပ်ခြင်းငှာမစွမ်းနိုင်ဟူလို။ ဝိနည်း မဟာဝါ အဋ္ဌကထာ၊ ၄၁၄။ သာရတ္ထဋီကာ။ တ-၃၄၃]
သပ္ပာယာသပ္ပာယံ၊ (ဂိလာနအား)သင့်လျော်လျောက်ပတ်သောအစာ၊ မသင့်လျော်မလျောက်ပတ်သောအစာကို။ နဇာနာတိ၊ မသိ။ အသပ္ပါယံ၊ မသင့်လျော်သောအစာကို။ ဥပနာမေတိ၊ ဆက်ကပ်ပေးကမ်း၏။ သပ္ပာယံ၊ သင့်လျော်သောအစာကို။ အပနာမေတိ၊ ဖယ်ရှားထား၏။
အာမိသန္တရော၊ (ယာဂုထမင်းသပိတ်သင်္ကန်းစသော)ပစ္စည်းလာဘ်အာမိသဟူသောအကြောင်းရှိသည်။ ဝါ၊ ပစ္စည်းလာဘ်အာမိသကိုမျှော်လင့်တောင့်တသည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)ဂိလာနံ= သူနာကို။ ဥပဋ္ဌာတိ၊ ပြုစုလုပ်ကျွေး၏။ အာမိသံ အန္တရံ ကာရဏံ ယဿာတိ အာမိသန္တရော မေတ္တစိတ္တော၊ မေတ္တာစိတ်ရှိသည်။ (မေတ္တာရှိသောစိတ်ရှိသည်) ဟုတွာ၊ ၍။ နော ဥပဋ္ဌာတိ၊ ပြုစုလုပ်ကျွေးသည်မဟုတ်။ မေတ္တာ ယဿ စိတ္တဿ အတ္တီတိ မေတ္တံမေတ္တံ စိတ္တံ ယဿ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဿာတိ မေတ္တစိတ္တော ဥစ္စာရံ ဝါ၊ ကျင်ကြီးကိုလည်းကောင်း။
ပဿာဝံ ဝါ၊ ကျင်ငယ်ကို လည်းကောင်း။ ဝန္တံ ဝါ၊ အန်ဖတ်ကိုလည်းကောင်း။ ခေဠံ ဝါ၊ တံတွေးကိုလည်းကောင်း။ နီဟရိတုံ၊ ဆောင်ယူစွန့်ပစ်ခြင်းငှာ။ ဇေဂုစ္ဆီ၊ စက်ဆုပ်ရွံရှာသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဂိလာနံ၊ သူနာကို။ ကာလေန ကာလံ၊ သင့်လျော်သည့်အခါတိုင်းအခါတိုင်း၌။ ဝါ၊ ရံခါရံခါ၌။ ဓမ္မိယာ၊ တရားရှိသော။ ကထာယ၊ စကားဖြင့်။ သန္ဓေတုံ၊ (ပစ္စုပ္ပန်, တမလွန်၊ နှစ်တန်သောအကျိုးတရားတို့ကို) မျက်မှောက်ထင်ထင်ကောင်းစွာမြင်စေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ သမာဒပေတုံ၊ (ကုသိုလ်တရားတို့ကို)ကောင်းစွာ လက်ခံနာယူစေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ သမုတ္တေဇေတုံ၊ (နာယူအပ်ပြီးသောတရားတို့၌) ကောင်းစွာအားတက်ထက်မြက်စေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ သမ္ပဟံသေတုံ၊ (ရပြီးဂုဏ်ထူးချီးကျူးပြောကာ) ကြည်သာရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်စေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ နပ္ပဋိဗလော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ပ။
အလံ၊ သင့်လျော်၏။ပ။
ပဋိဗလော၊ စွမ်းနိုင်သည်။ ဟောတိ။ပ။
၁၂၅။ ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ အနာယုဿာ၊ အသက်၏စီးပွားအသက်ရှည်လျားစေတတ်သည်မဟုတ်ကုန်သော။ ဝါ၊ အသက်တိုစေတတ်ကုန်သော။ [အာယုဿ ဟိတာ အာယုဿာ။ အာယုပုဒ်၊ ဿပစ္စည်း၊ စက္ခာဒိတော ဿော။ မောဂ္ဂလ္လာန်၊ ၄(ဏာဒိ)ကဏ္ဍ၇၁-သုတ်။ န အာယုဿာ အနာယုဿာ] ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။ ဣမေ ပဉ္စ၊ ဤငါးပါးတို့တည်း။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးသောတရားတို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။ပ။
အပရိဏတဘောဇီ စ၊ မကျေကျက်နိုင်သောအစာကိုစားလေ့ရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ အကာလစာရီ စ၊ အချိန်မဲ့အခါမဲ့၌သွားလာလှည့်လည်တတ်သည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ အဗြဟ္မစာရီ စ၊ မမြတ်သောမေထုန်အကျင့်ကိုကျင့်လေ့ရှိသည်လည်း။ (ဟောတိ၊ ၏)ပ။
အာယုဿာ၊ အသက်၏စီးပွား အသက်ရှည်လျားစေတတ်ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တို့သည်။ပ။
ပရိဏတဘောဇီ စ၊ ကျေကျက်စေနိုင်သောအစာကိုစားလေ့ရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ကာလစာရီ စ၊ အချိန်အခါ၌သွားလာလှည့်လည်လေ့ရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ဗြဟ္မစာရီ စ၊ မြတ်သောမေထုန်ရှောင်မှုအကျင့်ကိုကျင့်လေ့ရှိသည်လည်း။ (ဟောတိ)။ပ။
ပဉ္စမံ။
**၁၂၆(စာပိုဒ်)။ ၆-ဒုတိယအနာယုဿာသုတ်**။ ။ ဒုဿီလော စ၊ သီလမရှိသည်လည်း။ (ဟောတိ၊ ၏)
ပါပမိတ္တော စ၊ ယုတ်မာသောမိတ်ဆွေရှိသည်လည်း။ (ဟောတိ)။ပ။
သီလဝါ စ၊ သီလရှိသည်လည်း။(ဟောတိ)။ ကလျာဏ မိတ္တော စ၊ ကောင်းသော မိတ်ဆွေရှိသည်လည်း။ (ဟောတိ)။ပ။
ဆဋ္ဌံ။
၁၂၇။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဉ္စဟိ။ပ။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ သံဃမှာ၊ ရဟန်းသံဃာမှ။ ဝပကာသိတုံ၊ တပါးတည်းခွဲခွာနေထိုင်ခြင်းငှါ။ နာလံ၊ မသင့်လျော်။ [ဝိ+အပ+ကသ+တုံ]
ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ (ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ပ။ နာလံ၊ သနည်းဟူမူ)

ဘိက္ခု၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခု၊ သည်။ ဣတရီတရေန၊ (ကောင်းဆိုးမမှန်းရရှိလာသောသင်္ကန်းစသည်တို့တွင်)တမျိုးမျိုးသော။ စီဝရေန၊ သင်္ကန်းဖြင့်။ အသန္တုဋ္ဌော၊ မရောင့်ရဲမကျေနပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ [ဣတရီတရေနပုဒ်၏ အနက်နှင့်စပ်၍ ရေးသင့်သမျှကိုစတုက္ကနိပါတ် စာပိုဒ် ၂၈-သုက်၌ရေးခဲ့ပြီ] ဣတရီတရေန၊ (ကောင်းဆိုးမမှန်းရရှိလာသောဆွမ်းစသည်တို့တွင်) တမျိုးမျိုးသော။ ပိဏ္ဍပါတေန၊ ဆွမ်းဖြင့်။ အသန္တုဋ္ဌော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတရီတရေန၊ (ကောင်းဆိုးမမှန်းရရှိလာသောသေနာသနစသည်တို့တွင်)တမျိုးမျိုးသော။ သေနာသနေန၊ အိပ်ရာနေရာကျောင်းဖြင့်။ပ။

ဣတရီတရေန၊ (ကောင်းဆိုးမမှန်းရရှိလာသောဆေးစသည်တို့တွင်)တမျိုးမျိုးသော။ ဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇ ပရိက္ခာရေန၊ လူမမာရောဂါ၏ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၍အသက်၏အကာအကွယ်နှင့်အကြောင်းအဆောက်အဦဖြစ်သောဆေးဖြင့်။ အသန္တုဋ္ဌော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ကာမသင်္ကပ္ပဗဟုလော စ၊ များသောကာမဝိတက်ရှိသည်လည်း။ ဝါ၊ များသောဝတ္ထုကာမတို့၌တွေးတောကြံစည်မှုရှိသည်လည်း။ ဝါ၊ များသောကာမရာဂနှင့်ယှဉ်သောတွေးတောကြံစည်မှရှိသည်လည်း။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍) ဝိဟရတိ၊ နေ၏။

ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ ဤတရားတို့နှင့်ပ။ သန္တုဋ္ဌော၊ ရောင့်ရဲကျေနပ်သည်။ပ။ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္တဗဟုလော စ၊ များသောနေက္ခမ္မဝိတက်ရှိသည်လည်း။ ဝါ၊ များသောအကုသိုလ်မှထွက်မြောက်သောကုသိုလ်နှင့်ယှဉ်သောအကြံအစည်ရှိသည်လည်း။ (ဟုတွာ၊ ၍) ဝိဟရတိ၊ ၏။ [နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပ(ပိတက္က)ပုဒ်အနက်အမျိုးမျိုးကိုစတုက္ကနိပါတ်စာပိုဒ်၇၂-သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ်ကြည့်]
သတ္တမံ။
**၁၂၈(စာပိုဒ်)။ ၈-သမဏသုခသုတ်**။ ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သမဏဒုက္ခာနိ၊ ရဟန်း၏ဆင်းရဲကြောင်းတရားတို့သည်။ ဣမာနိ ပဉ္စ၊ ဤငါးမျိုးတို့တည်း။
ပဉ္စ၊ ငါးမျိုးသော တရားတို့ဟူသည်။ ကတမာနိ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။ပ။
အနဘိ ရတော စ၊ မပျော်မွေ့ဘဲလည်း။ ဗြဟ္မစရိယံ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို။ စရတိ၊ ကျင့်၏။ပ။
သမဏသုခါနိ၊ ရဟန်း၏ချမ်းသာကြောင်းတရားတို့သည်။ပ။
အဘိရတော စ၊ ပျော်မွေ့စွာလည်။ပ။
အဋ္ဌမံ။
၁၂၉။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အာပါယိကာ၊ အပါယ်သို့လားရောက်စေတတ်ကုန်သော။ နေရယိကာ၊ ငရဲသို့လားရောက်စေတတ်ကုန်သော။ ပရိကုပ္ပါ၊ (အနာဆွေးကဲ့သို့)ဖောက်ပြန်တတ်ကုန်သော။ အတေကိစ္ဆာ၊ မကုစားနိုင်ကုန်သော။ ဝါ၊ ကုစား၍မရနိုင်ကုန်သော။ (ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်)
ဣမေ ပဉ္စ၊ တည်း။ပ။
မာတာ၊ မွေးမိခင်အရင်းကို။ ဝါ၊ သည်။ ဇီဝိတာ၊ ရုပ်နာမ်နှစ်ချက်အသက်ဇီဝိန်မှ။ ဝေါရောပိတာ၊ ခွဲခွါဖယ်ရှားအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ပိတာ၊ ဖခင်အရင်းကို။ ဝါ၊ သည်။ ဇီဝိတာ၊ မှ။ ဝေါရောပိတော၊ အပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အရဟံ(အရဟန္တော)၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဝါ၊ သည်။ ပတထာဂတဿ၊ မြတ်စွာဘုရား၏။ (ဇီဝမာနက သရီရေ၊ သက်တော်ရှင်ဆဲကိုယ်တော်၌) ဒုဋ္ဌေန၊ ဒေါသသည်ဖျက်ဆီးအပ်သော။ စိတ္တေန၊ သတ်လိုစိတ်ဖြင့်။ လောဟိတံ၊ သွေးကို။ ဝါ၊ သွေးသည်။ ဥပ္ပါဒိတံ၊ ဖြစ်စေအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ သင်္ဃော၊ သံဃာကို။ (တသိမ်တည်း၌ တည်နေသော သမာနသံဝါသက သံဃာကို) ဝါ၊ သည်။ ဘိန္နော၊ သင်းကွဲအောင်ခွဲအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ပ။
နဝမံ။
၁၃၀။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဗျသနာနိ ၁။ ဉာတိဗျသနစသည် ။ ။ဟိတသုခံ သန္တိ ၀ိက္ခန္တိ ဝိဒ္ဓံသေန္တိတိ ဗျသနာနိ၊ စီးပွားချမ်းသာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း (ဉာတိဗျသန) စသော တရားငါးပါး။ ဗျသန=ဝိ+အသ+ယု။ ဉာတီနံ ဗျသန ဝိနာသော ဉာတိ ဗျသနံ။ ဘောဂဗျသနနှင့် သီလဗျသနတို့၌လည်း ဤအတိုင်း ဝစနတ္ထပြု။ ၊ စီးပွားချမ်းသာကိုပစ်လွှင့်ဖျက်ဆီးတတ်သောတရားတို့သည်။ ဣမာနိ ပဉ္စ၊ တည်း။ပ။
ဉာတိဗျသနံ၊ ဆွေမျိုးတို့၏ပျက်စီးခြင်းလည်းကောင်း။(သူခိုး ဓားပြ,အနာရောဂါစသော ဘေးတို့ကြောင့် ဆွေမျိုးတို့ ပျက်စီးခြင်းလည်းကောင်း) ဘောဂဗျသနံ၊ (မင်း, သူခိုး, ဓားပြ စသည်တို့ စီးပွားဥစ္စာတို့ ပျက်စီးခြင်းလည်းကောင်း။ ရောဂဗျသနံ ၁။ ရောဂဗျသနနှင့် ဒိဋ္ဌိဗျသန။ ။အာရောဂျုံ ဗျသတိ ဝိနာသေတီတိ ဗျသနံ၊ ရောဂေါ ဗျသနံ ရောဂဗျသနံ၊ အနာရောဂါသည်ပင် အာရောဂျ(ကျန်းမာရေး)ကို 30 ဖျက်ဆီးတတ်သောတရား၊ ဝါ=ကျန်းမာရေးကို ဖျက်ဆီးတတ်သောအနာရောဂါ။ ဒိဋ္ဌိ ဗျသနပုဒ်၌ “သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဗျသတိ ဝိနာသေတီတိ ဗျသနံ၊ ဒိဋ္ဌိ ဧဝ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဧဝ)ဗျသနံ ဒိဋ္ဌိဗျသနံ= မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည်ပင် သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ဖျက်ဆီးတတ်သောတရား”ဟု ဝစနတ္ထပြု။ ၊ ကျန်းမာရေးကို ဖျက်ဆီးတတ်သောအနာရောဂါလည်းကောင်း။ သီလဗျသနံ၊ သီလ၏ပျက်စီးခြင်းလည်းကောင်း(သီလပျက်စီးခြင်းဟူသော ဒုဿီလျ စေတနာ အစရှိသောအကုသိုလ်လည်းကောင်း) ဒိဋ္ဌိဗျသနံ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ဖျက်ဆီးတတ်သောမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလည်းကောင်းတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။ ဉာတိဗျသနဟေတု ဝါ၊ ဆွေမျိုးတို့ ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ ဘောဂဗျသန ဟေတု ဝါ၊ စီးပွားဥစ္စာတို့ပျက်စီးခြင်းဟူသောအကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ ရောဂဗျသနဟေတု ဝါ၊ ကျန်းမာရေးကို ဖျက်ဆီးတတ်သော အနာရောဂါဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ ကာယဿ၊ ဥပါဒိန္နကိုယ်ခန္ဓာ၏။ ဘေဒါ၊ ပျက်စီးခြင်းဟူသော။ မရဏာ၊ သေခြင်းမှ။ ဝါ၊ သေသည်မှ။ ပရံ၊ နောက်၌။ ဝါ၊ နောက်ဖြစ်သော ဘဝသစ်ခန္ဓာကို ယူခြင်း၌။ ဝါ၊ နောက်ထပ် ယူအပ်သော ဘဝသစ်ခန္ဓာကိုယ်၌။ [နောက်အနက် တနည်းကို ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ် ၄၃-၌ ကြည့်] အပါယံ၊ သုခ၏ ဖြစ်ပေါ်လာရာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုမှကင်းသော။ ဒုဂ္ဂတိ၊ ဒုက္ခ၏ဖြစ်ရာတည်ရာဖြစ်သော။ ဝိနိပါတံ၊ မကောင်းမှုပြုသူတို့ မိမိအလိုဆန္ဒ မပါဘဲ ကျရောက်ရာဖြစ်သော။ နိရယံ၊ သာယာဖွယ်သုခအနည်းငယ်မျှမရှိရာ ငရဲသို့။ န ဥပပဇ္ဇန္တိ၊ လားရောက်ကြရသည် မဟုတ်ကုန်။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သတ္တာ၊ တို့သည်။ သီလဗျသနဟေတု ဝါ၊ သီလပျက်စီးခြင်း ဟူသောအကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ ဒိဋ္ဌိဗျသနဟေတု ဝါ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ဖျက်ဆီးတတ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟူသောအကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ပ။ ဥပပဇ္ဇန္တိ၊ လားရောက်ကြကုန်၏။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သမ္ပဒါ၊ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည်။ ဣမာ ပဉ္စ၊ ဤငါးမျိုးတို့တည်း။
ပဉ္စ၊ ငါးမျိုးတို့ဟူသည်။ ကတမာ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဉာတိသမ္ပဒါ၊ ဆွေမျိုးတို့၏ ပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်း။ ဘောဂသမ္ပဒါ၊ စီးပွားဥစ္စာတို့၏ ပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်း။ အာရောဂျသမ္ပဒါ၊ ရောဂါမရှိသူအဖြစ်၏ ပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ရောဂါကင်းဝေး,ကျန်းမာရေး၏ ပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်း။ သီလသမ္ပဒါ၊ သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်း။ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၏ ပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်းတည်း။ပ။
ဉာတိသမ္ပဒါဟေတု ဝါ၊ ဆွေမျိုးပြည့်စုံခြင်းဟူသောအကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ပ။ သုဂတိံ၊ သုခ၏ဖြစ်ရာဖြစ်သော။ ဝါ၊ ကောင်းသောလားရောက်ရာဖြစ်သော။ ဝါ၊ ဒုက္ခမပါ သုခသို့သာ ရောက်ကြရာဖြစ်သော။ သဂ္ဂံ၊ ရူပါရုံ အစရှိသော သမ္ပတ္တိတို့ဖြင့်လွန်စွာမြင့်မြတ်သော။ ဝါ၊ မြတ်သောစိတ်ကြိုက်ရူပါရုံ စသည်တို့နှင့်တကွဖြစ်သော။ လောကံ၊ နတ်ပြည်သို့။ပ။
ဒသမံ၊ တည်း။
တတိယော၊ သုံးခုမြောက်သော။ ဂိလာနဝဂ္ဂေါ၊ ဂိလာနဝဂ်တည်း။