1. Lasuṇavaggo
1. Paṭhamalasuṇasikkhāpadavaṇṇanā
793-7.
Ahaṃ
M0.368V0.336 lasuṇenāti ettha ‘‘ pavāremī ’’ ti pāṭhaseso .Badarasāḷavaṃ kira badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kattabbā khādanīyavikati .
Paṭhamalasuṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
800. Saṃharāpeyyāti ‘‘ saṃharati vā saṃharāpeti vā ’’ ti padabhājanaṃ veditabbaṃ .
Kiñcāpi ettha āpattibhedo na dassito , tathāpi khurasaṇḍāsakattariādipariyesanaghaṃsanādīsu pubbapayogesu dukkaṭaṃ yujjati , yathā cettha , evaṃ talaghātakādimhi ca āpattibhedo pāḷiyaṃ na vutto .
Yathāsambhavaṃ pana pubbapayogesu dukkaṭaṃ sambhavati .
Evaṃ bhikkhussa ettha ca lasuṇe ca dukkaṭaṃ .
Idaṃ kiriyākiriyanti porāṇā .
Tattha ‘‘ kiriyākiriyan ’’ ti na vuttaṃ .
Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
802-6.
Tatiyacatutthasikkhāpadaṃ uttānatthameva .
5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
812. Pañcame
V0.337 udakasuddhipaccaye satipi phassasādiyane yathāvuttaparicchede anāpatti .Tattha dvinnaṃ pabbānan ti ‘‘ dvinnaṃ aṅgulānaṃ sahapavesane ekekaaṅgulassa ekekaṃ pabbaṃ katvā dve pabbā , ekaṅgulappavesane dvinnaṃ pabbānaṃ
M0.369 upari na vaṭṭatīti veditabbaṃ .Mahāpaccariya mpi ayameva nayo dassito ’’ ti likhitaṃ .
Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
815. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ uttānatthameva .
7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
820-822.
‘‘ Nagaraṃ atiharantī ’’ ti pāṭho .
‘‘ Nagaradvāre atiharantī ’’ ti katthaci , tattha dvārenāti attho .
Ayameva vā pāṭho .
Taṃ pubbāparaviruddhan ti ‘‘ punapi vuttan ’’ ti vuttaṃ vādaṃ sandhāya , na tato pubbe tattha vuttaṃ vādaṃ .
Ettha ‘‘ mātarampi viññāpetvāti vacanena virujjhatī ’’ ti likhitaṃ , taṃ dullikhitaṃ , na hi tena virodhaṃ sandhāya idaṃ vuttanti .
Karaṇe ce pācittiyaṃ , kārāpanepi pācittiyeneva bhavitabbaṃ .
Atha kārāpane dukkaṭaṃ , karaṇepi dukkaṭeneva bhavitabbaṃ .
Na hi karaṇe vā kārāpane vā viseso atthi āpajjane satīti adhippāyo .
823. Sampaṭicchituṃ vaṭṭatīti appaṭikkhipitvā ‘‘ sādhū ’’ ti vattuṃ vaṭṭatīti adhippāyo .
Na hi paṭiggahetuṃ vaṭṭati .
Anāmāsattā ‘‘ āmakadhaññaṃ pana ñātakapavāritaṭṭhānepi na vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Anugaṇṭhipade pana ‘‘ kappiyena laddhaṃ dhaññaṃ bhajjitvā bhuñjantiyā dukkaṭaṃ .
Aparaṇṇepi eseva nayo ’’ ti ca ‘‘ anāpatti ābādhapaccayāti vacanato satta dhaññānipi anāmāsānīti siddhaṃ , teneva heṭṭhā aṭṭhakathāyaṃ dukkaṭavatthumhi satta dhaññānipi gahitāni anāmāsānī ’’ ti ca vuttāni .
Āmāsāni kappiyavatthūni ca yadi bhaveyyuṃ , yathā ñātakapavārite sandhāya ‘‘ aparaṇṇaṃ viññāpetī ’’ ti avisesena vuttaṃ , evaṃ ‘‘ anāpatti ñātakānaṃ pavāritānaṃ aññassa atthāya viññāpeti , ummattikāya ādikammikāyā ’’ ti vattabbaṃ .
Yasmā dukkaṭavatthuttā ca anāmāsattā ca mātarampi sattavidhaṃ dhaññaṃ viññāpetuṃ na vaṭṭati
V0.338 , tasmā tadatthadīpanatthaṃ sattavidhaṃ dhaññaṃ sandhāya ‘‘ anāpatti ābādhapaccayā ’’ ti vuttaṃ , yathā bhikkhuniyā ābādhapaccayā vaṭṭati , tathā bhikkhussāpītiM0.370 ca .Yathā vā pana bhikkhuniyā bhajjanādīni kārāpetuṃ na vaṭṭati , evaṃ bhikkhussāpi .
Vuttampi cetaṃ andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ aññataro bālabhikkhu kappiyaṃ ajānanto etadavoca ‘ āmakadhaññaṃ sampaṭicchituṃ bhikkhūnaṃ na vaṭṭati .
Etaṃ dhaññaṃ bhajjitvā koṭṭetvā pacitvā yāgukhajjakaṃ bhattañca dethā ’ ti , āṇāpakasseva bhikkhussa āpatti , sabbesaṃ anāpattī ’’ ti .
Tasmā ‘‘ saṅghavārikānaṃ dhaññaṃ koṭṭethā ’’ ti ārāmikānaṃ vattuñca na vaṭṭati .
‘‘ Divasaṃ paribbayaṃ gaṇhatha , taṇḍule sampādetha , tvaṃ ettake gaṇha , tvaṃ ettake ’’ ti evamādīni pana vattuṃ vaṭṭatīti ca .
Yaṃ pana ‘‘ aviññattiyā labbhamānaṃ pana navakammatthāya sampaṭicchituṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ , tampi heṭṭhā ‘‘ imaṃ taḷākaṃ khettaṃ vatthuṃ vihārassa demā ’ ti vutte ‘ sampaṭicchituṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ nayaṃ sandhāya vuttattā suvuttameva .
‘‘ Navakammatthāya dhaññaṃ demā ’’ ti vutte ‘‘ sādhū ’’ ti vattabbaṃ .
Yaṃ pana heṭṭhā ‘‘ tattha nissaggiyavatthuṃ attano vā saṅghagaṇapuggalacetiyānaṃ vā atthāya sampaṭicchituṃ na vaṭṭati … pe … dukkaṭavatthuṃ sabbesampi atthāya sampaṭicchato dukkaṭamevā ’’ ti vuttaṃ , tampi suvuttameva .
Kasmā ?
‘‘ Cetiyassa atthāya dhaññaṃ dātukāmomhi , tumhe bhante tadatthāya sampaṭicchathā ’’ ti vutte paṭiggahetuṃ akappiyattā .
‘‘ Idaṃ pana tādisaṃ na hotī ’’ ti ca vuttaṃ .
Sabbopāyaṃ upatissattheravādo kira .
Dhammasiritthero panevamāha ‘‘ pubbepi navakammatthāya paṭiggaho na vārito , saṅghassatthāya paṭiggahitampi paṭiggāhakasseva akappiyan ’’ ti .
Sattamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
824. Porāṇā ‘‘ nibbiṭṭharājabhaṭo ’’ ti paṭhanti .
Tassattho vāritabhattavetano rājabhaṭoti .
‘‘ Taññeva bhaṭapathan ti taṃyeva bhattavetanan ’’ ti atthaṃ vadanti .
Ummukan ti alātaṃ .
826. Ettha chaḍḍitaṃ kiriyā .
Anolokanaṃ akiriyā .
Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
832.‘‘ Sāmike
M0.371V0.339 apaloketvā chaḍḍetī ’’ ti katthaci potthake natthi , katthaci atthi , atthibhāvova seyyo kiriyākiriyattā sikkhāpadassa .Idha khettapālakā , ārāmādigopakā ca sāmikā eva .
‘‘ Saṅghassa khette , ārāme ca tattha kacavaraṃ na chaḍḍetabbanti katikā ce natthi , bhikkhussa chaḍḍetuṃ vaṭṭati saṅghapariyāpannattā , na bhikkhunīnaṃ .
Tāsampi bhikkhunisaṅghasantake vuttanayena vaṭṭati , na tattha bhikkhussa , evaṃ santepi sāruppavaseneva kātabban ’’ ti vuttaṃ .
Navamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
833. Sādhukīḷitagītaṃ vāti ettha pāciṇṇagītampi sotuṃ na vaṭṭati .
‘‘ Gītupasañhitaṃ pana dhammaṃ sotuṃ vaṭṭatīti dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ vuttan ’’ ti vuttaṃ .
Porāṇagaṇṭhipade pana ‘‘ dhammagītampi na vaṭṭatī ’’ ti vatvā ‘‘ buddhassa gāyāma vādemāti vutte sampaṭicchituṃ na vaṭṭati , dukkaṭaṃ hotī ’’ ti vuttaṃ ,‘‘ pūjaṃ karoma , jātakaṃ vā vatthuṃ vā desemāti vutte ‘ sādhū ’ ti sampaṭicchituṃ vaṭṭatī ’’ ti ca vuttaṃ .
836. Ekapayogo nāma ekadivasāvalokanaṃ .
Tesaṃyevāti yesaṃ naccaṃ passati .
‘‘ Bhikkhunī sayampi naccituṃ vā gāyituṃ vā vādituṃ vā na labhatī ’’ tiādi idha sikkhāpade natthi .
Kasmā ?
Eḷakalomasamuṭṭhānattā .
Yadi evaṃ kasmā vuttanti ce ?
Suttānulomamahāpadesato .
Yadi naccādīni passituṃ vā sotuṃ vā na labhati , pageva attanā kātunti nayato labbhamānattā vuttaṃ .
Itarathā mahāpadesā niratthakā siyuṃ .
Evamaññatthāpi nayo netabbo .
‘‘ Samuṭṭhānampi idha vuttameva aggahetvā chasamuṭṭhānavasena gahetabban ’’ ti likhitaṃ .
Taṃ ‘‘ aññe nacca , gāya , vādehī ’’ ti vattuṃ na labbhatītiādivacīkammaṃ sandhāya likhitañce , taṃ sulikhitaṃ eḷakalomasamuṭṭhāne vācāya abhāvato .
‘‘ Sayampi naccitun ’’ tiādikāyakammañce sandhāya likhitaṃ , dullikhitaṃ .
Eḷakalomasamuṭṭhānañhi ekantato kāyakammaṃ
M0.372 hoti , tasmā uddhaṭaṃ aggahetvā ādisaddena saṅgahitameva idha gahetabbanti .Etaṃ eḷakalomasamuṭṭhānattāti ettha kāraṇavacane suttānulomamahāpadesatoti ettha pana uddhaṭaṃ gahetabbaṃ , evaṃ yathālābhavasena taṃ likhitanti veditabbaṃ .
‘‘ Āhaccabhāsitasikkhāpadavasena eḷakalomasamuṭṭhānan ’’ ti vuttanti upatissatthero
V0.340 .‘‘ Eḷakalomasamuṭṭhānañce idaṃ sikkhāpadaṃ , āṇāpako mucceyya , na ca muccatī ’’ ti vuttaṃ .
Taṃ ‘‘ kasmā ’’ ti vutte ‘‘ sabbaaṭṭhakathāsu vuttan ’’ ti aṭṭhakathācariyo āhāti dhammasiritthero .
837. Ārāme ṭhatvāti na kevalaṃ ṭhatvā , tato gantvā pana sabbiriyāpathehipi labhati .
‘‘ Ārāme ṭhitāti pana ārāmapariyāpannāti attho , itarathā nisinnāpi na labheyyā ’’ ti likhitaṃ , taṃ sulikhitameva .
Dasamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Lasuṇavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .