9. Ratanavaggo
1. Antepurasikkhāpadavaṇṇanā
494-7.
Yathā
V0.307 bhagavantaṃ payirupāsati , evamākārena nārahatāyaṃ puriso pāpo hotuṃ , na hoti pāpoti attho , kāraṇatthaṃ vā .Tan ti
M0.340 nipātamattaṃ , yatoti vā attho .Hatthisammaddan ti saṅghāṭasammaddo , akkamanaṃ cuṇṇatāti attho .
498. Ratanaṃ nāma aggamahesī , tathāpi idha aññāpi devigottā na rakkhati , anāpattivāre ‘‘ na mahesī hotī ’’ ti vacanābhāvato .
Sace khattiyova hoti , nābhisitto .
Abhisittoyeva hoti , na khattiyo rakkhatīti ācariyo .
Anāpattivāre mātikāṭṭhakathāyaṃ aṅgabhāvena ca vuttattā abhisittabhāvovapamāṇaṃ .
Sesaṃ ukkaṭṭhaparicchedoti eke .
500-501.
‘‘ Na sayanighare sayanigharasaññī ’’ ti tikacchedopi ettha labbhati .
Na sayanigharaṃ nāma aparikkhittarukkhamūlādi .
Antepurasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā
504.‘‘ Adhivāsentu gahapatino bhattan ’’ ti ca ‘‘ me gahapatino ’’ ti ca atthi .
506. Kurundi vacanena gharepi yadi bhikkhū āsaṅkanti , tattha ṭhatvā ācikkhitabbanti vuttaṃ hoti .
Patirūpāti ‘‘ ratanasammate paṃsukūlaggahaṇaṃ vā ratane nirussukkagamanaṃ vā ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Tāvakālikavasenapi anāmāsaṃ paṭiggaṇhituṃ na labhatī ’’ ti vadanti .
Samādapetvāti yācitvā ‘‘ uddissa ariyā tiṭṭhanti , esā ariyāna yācanā ’’ ti ( jā .1.7.59) vuttanayena .
Ratanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Vikālagāmappavisanasikkhāpadavaṇṇanā
511-2.
Ahinā
V0.308 ḍaṭṭhavatthumhi so bhikkhu santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā gato , tassa kukkuccaṃ udapādi .Adinnādāne vuttanayenāti gāmo gāmūpacāroti idaṃ sandhāya vuttaṃ .
Vikālagāmappavisanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Sūcigharasikkhāpadavaṇṇanā
517. Tan ti
M0.341 bhedanakaṃ .Assāti pācittiyassa paṭhamaṃ bhedanakaṃ katvā pacchā desetabbattā .
Esa nayo itaresupi .
520. Vāsijaṭeti vāsidaṇḍake .
Sūcigharasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Mañcasikkhāpadavaṇṇanā
521-2.
‘‘ Ucce mañce ’’ ti ca ‘‘ uccā mañce ’’ ti ca katthaci .
Āyatoti vitthato .
Aṭṭhaṅgulapādakan ti bhāvanapuṃsakaṃ , aṭṭhaṅgulappamāṇaṃ pādakaṃ vā .
Mañcasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Tūlonaddhasikkhāpadavaṇṇanā
528. Poṭakitūlan ti yaṃ kiñci tiṇatūlaṃ .
Paṭilābhena uddāletvā pācittiyaṃ desetabban ti ettha kiñcāpi paṭilābhamatteneva pācittiyanti viya dissati , paribhogeyeva pana āpatti daṭṭhabbā ,‘‘ aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati , āpatti dukkaṭassā ’’ ti vacanaṃ ettha sādhakaṃ .
Tūlonaddhasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā
531. Kiñcāpi
V0.309 nisīdanassa jāti na dissati ettha , tathāpi cīvarakkhandhake anuññātattā ,‘‘ nava cīvarāni adhiṭṭhātabbānī ’’ ti ettha ca pariyāpannattā cīvarajātiyevassa jātīti veditabbā .‘‘ Santhatasadisaṃ santharitvāti sadasan ’’ ti pubbe vuttanisīdanasanthatattā upameti .
Lābhe sadasaṃ , alābhe adasampi
M0.342 vaṭṭatīti eke , taṃ na yuttaṃ .‘‘ Nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī ’’ ti tassa saṇṭhānaniyamanato .
Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Kaṇḍupaṭicchādisikkhāpadavaṇṇanā
539. Yadi kaṇḍupaṭicchādi nāma adhonābhi ubbhajāṇumaṇḍalā uppannakaṇḍupīḷakādipaṭicchādikā adhippetā , tassa sugatassa sugatavidatthiyā dīghaso catasso vidatthiyo tiriyaṃ dveti idampi atimahantaṃ pamāṇaṃ dissati .
Sabbo hi puriso attano attano vidatthiyā sattavidatthiko hoti , sugatassa ca ekāvidatthi majjhimassa purisassa tisso vidatthiyo honti , tasmā kaṇḍupaṭicchādi pakatipurisassa pamāṇaṃ āpajjati tiriyaṃ , dīghaso pana diguṇaṃ āpajjatīti .
Āpajjatu , ukkaṭṭhaparicchedo tassā , ce icchati , sabbampi sarīraṃ paṭicchādessati , sabbasarīragatasaṅghāṭi viya bahuguṇaṃ katvā nivāsetukāmo nivāsessatīti ayaṃ bhagavato adhippāyo siyā .
Kaṇḍupaṭicchādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā
542. Vassikasāṭikā pi ukkaṭṭhapaṭicchedavasena anuññātā .
Vassakāle keci saṅghāṭiparibhogeneva paribhuñjissantīti ayaṃ bhagavato adhippāyo siyā .
Kiñcāpi iminā takkena anuññātā ,‘‘ appamāṇikāyo kaṇḍupaṭicchādiyo dhārenti , vassikasāṭikāyo dhārentī ’’ ti imasmiṃ vatthusmiṃ paññattattā pana aññathā puṇṇaparicchedato adhikappamāṇāyo te bhikkhū
V0.310 dhāresunti katvā etaparamatā tāsaṃ anuññātāti veditabbā .Eseva nayo dasamepi .
Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Nandattherasikkhāpadavaṇṇanā
551. Tattha
M0.343 bhisiṃ vā bibbohanaṃ vā karotīti dīghaso bahūnaṃ bhikkhūnaṃ sādhāraṇatthaṃ karotīti yujjati .Nandattherasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Samatto vaṇṇanākkamena ratanavaggo navamo .
Pācittiyakaṇḍavaṇṇanā niṭṭhitā .