3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā
283. Tatiye tayo saṅghādisesavārā tayo thullaccayavārā tayo dukkaṭavārā tayo kāyapaṭibaddhavārāti dvādasa vārā sarūpena āgatā .
Tattha tayo saṅghādisesavārā dutiyasikkhāpade vuttāti tiṇṇaṃ vīsatikānaṃ ekekamūlā vārāti veditabbā , tasmā idha visesāti paṇṇāsa vārā saṃkhittā honti , aññathā itthī ca hoti vematiko sāratto ca , bhikkhu ca naṃ itthiyā vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati … pe … āpatti thullaccayassa .
Itthī ca hoti paṇḍakapurisasaññī tiracchānagatasaññī sāratto ca , bhikkhu ca naṃ itthiyā vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati akkosatipi , āpatti thullaccayassa .
Paṇḍako ca hoti paṇḍakasaññī sāratto ca , bhikkhu ca naṃ paṇḍakassa vaccamaggaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati , āpatti thullaccayassāti evamādīnaṃ āpattiṭṭhānānaṃ anāpattiṭṭhānatā
V0.167 āpajjeyya , na cāpajjati , paṇḍake itthisaññissa dukkaṭanti dīpetuṃ ‘‘ itthī ca paṇḍako ca ubhinnaṃ itthisaññī āpatti saṅghādisesena dukkaṭassā ’’ ti vuttattā ‘‘ paṇḍake paṇḍakasaññissa thullaccayan ’’ ti vuttameva hoti , tasmā sabbattha saṃkhittavāresu thullaccayaṭṭhāne thullaccayaṃ , dukkaṭaṭṭhāne dukkaṭampi vuttameva hotīti veditabbaṃ .Tathā ‘‘ itthī ca hoti vematiko sāratto ca , bhikkhu ca naṃ itthiyā vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ṭhapetvā adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati … pe … thullaccayassā ’’ tiādinā nayena thullaccayakhettepi yathāsambhavaṃ uddharitabbā .
Tathā ‘‘ itthī ca hoti vematiko sāratto ca , bhikkhu ca naṃ itthiyā kāyapaṭibaddhaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati … pe … dukkaṭassā ’’ tiādinā nayena kāyapaṭibaddhavārāpi yathāsambhavaṃ uddharitabbā .
Kāyappaṭibaddhavārattikaṃ viya nissaggiyavārattikaṃ labbhamānampi āpattivisesābhāvato na uddhaṭaṃ .
Kāyappaṭibaddhavārattike pana dinnanayattā tampi tadanulomā vārā ca
M0.188 uddharitabbā .Sabbattha na-viññū taruṇadārikā , mahallikā ummattikādikā ca anadhippetā , pageva pākatikā tiracchānagatitthīnaṃ , tathā paṇḍakādayopīti veditabbā .
Sesaṃ dutiye vuttanayeneva veditabbaṃ .
Padabhājanīyavaṇṇanā
285. Vuttanayamevāti ‘‘ kāyasaṃsagge itthilakkhaṇenā ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Itthilakkhaṇenā ’’ ti kira mahāaṭṭhakathāpāṭho .
Sīsaṃ na etīti akkosanaṃ na hoti , ghaṭite pana hoti .
Tatrāyaṃ viseso – imehi tīhi ghaṭite eva saṅghādiseso vaccamaggapassāvamaggānaṃ niyatavacanattā , accoḷārikattā vā , na aññehi animittāsītiādīhi aṭṭhahi .
Tattha alohitāsi , dhuvalohitāsi , dhuvacoḷāsi , paggharaṇīsi , itthipaṇḍakāsi , vepurisikāsīti etāni cha maggānaṃ aniyatavacanāni , animittāsi , nimittamattāsīti dve padāni anaccoḷārikāni ca , yato aṭṭhapadāni ‘‘ saṅghādisesaṃ na janentī ’’ ti vuttāni , tasmā tāni thullaccayavatthūni .
Paribbājakavatthumhi viya akkosamattattā dukkaṭavatthūnīti eke .
Itthipaṇḍakāsi , vepurisikāsīti etāneva padāni sakalasarīrasaṇṭhānabhedadīpakāni suddhāni saṅghādisesaṃ na janenti sakalasarīrasāmaññattā , itarāni janenti asāmaññattā .
Tāni hi passāvamaggameva dīpenti sikharaṇī-padaṃ viya .
Ubhatobyañjanāsīti vacanaṃ pana purisanimittena asaṅghādisesavatthunā missavacanaṃ .
Purisaubhatobyañjanakassa ca itthinimittaṃ paṭicchannaṃ , purisanimittaṃ pākaṭaṃ hoti .
Yadi tampi janeti , kathaṃ animittāsītiādipadāni na saṅghādisesaṃ janentīti eke , taṃ na yuttaṃ .
Purisassapi nimittādhivacanato ,‘‘ methunupasaṃhitāhi saṅghādiseso ’’ ti mātikāya lakkhaṇassa vuttattā ca methunupasaṃhitāhipi
V0.168 obhāsane paṭivijānantiyā saṅghādiseso , appaṭivijānantiyā thullaccayaṃ , itarehi obhāsane paṭivijānantiyā thullaccayaṃ , appaṭivijānantiyā dukkaṭanti eke , sabbaṃ suṭṭhu vicāretvā gahetabbaṃ . 287. Hasantoti yaṃ uddissa bhaṇati , sā ce paṭivijānāti , saṅghādiseso .
Vinītavatthuvaṇṇanā
289.‘‘ Paṭivuttaṃ
M0.189 nāmā ’’ ti pāṭho .No -saddo adhiko .
‘‘ Akkharalikhanenapi hotī ’’ ti vadanti , taṃ āvajjanasamanantaravidhinā sameti ce , gahetabbaṃ .
Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .