Issues
Select Version
Vajirabuddhi-ṭīkā
Vajirabuddhi-ṭīkā

4. Paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
110.‘‘ Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hotī ’’ ti vacanato , parivāre ‘‘ ekā paññatti , ekā anupaññattī ’’ ti ( pari .226) vacanato ca idha atthi anupaññattīti siddhaṃ .
Kiñcāpi siddhaṃ ,‘‘ evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyāthā ’’ tiādināV0.268 pana paññattiṭṭhānaṃ na paññāyati , kevalaṃ ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , aṭṭhamāse … pe … nikkhipitun ’’ ti ettakameva vuttaṃ , taṃ kasmātiM0.300 ce ?
Paṭhamapaññattiyaṃ vuttanayeneva vattabbato avisesattā na vuttaṃ .
Yadi evaṃ kā ettha anupaññattīti ?
Ajjhokāseti .
Ayamanupaññatti paññattiyampi atthīti ce ?
Atthi , taṃ pana okāsamattadīpanaṃ , dutiyaṃ cātuvassikamāsasaṅkhātakāladīpanaṃ .
Yasmā ubhayampi ekaṃ kālokāsaṃ ekato katvā ‘‘ ajjhokāse ’’ ti vuttanti dīpento bhagavā ‘‘ anujānāmi , bhikkhave … pe … nikkhipitun ’’ ti āhāti veditabbaṃ .
Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā ) vuttaṃ ‘‘ yattha ca yadā ca santharituṃ na vaṭṭati , taṃ sabbamidha ajjhokāsasaṅkhyameva gatanti veditabban ’’ ti .
Hemantakālassa anāpattisamayattā idaṃ sikkhāpadaṃ nidānānapekkhanti siddhaṃ , tathā hi ajjhokāsapadasāmatthiyena ayaṃ viseso – vassānakāle ovassakaṭṭhāne ajjhokāse , maṇḍapādimhi ca na vaṭṭati .
Hemantakāle pakatiajjhokāse na vaṭṭati , sabbamidha ovassakepi maṇḍapādimhi vaṭṭati , tañca kho yattha himavassena senāsanaṃ na temeti , gimhakāle pakatiajjhokāsepi vaṭṭati , tañca kho akālameghādassaneyevāti ayaṃ viseso ‘‘ aṭṭha māse ’’ ti ca ‘‘ avassikasaṅkete ’’ ti ca etesaṃ dvinnaṃ padānaṃ sāmatthiyatopi siddho .
Kiñca bhiyyo – aṭṭhakathāyaṃ sandassitavisesova .
Cammādinā onaddhako vā navavāyimo vā na sīghaṃ vinassati .
Kāyānugatikattāti kāye yattha , tattha gatattā .
Saṅghikamañcādimhi kāyaṃ phusāpetvā viharituṃ na vaṭṭatīti dhammasiritthero .
‘‘ Saṅghikaṃ pana ‘ ajjhokāsaparibhogena paribhuñjatha , bhante , yathāsukhan ’ ti dāyakā denti senāsanaṃ , evarūpe anāpattī ’’ ti andhakaṭṭhakathāyaṃ vacanato , idha ca paṭikkhepābhāvato vaṭṭati .
‘‘ Aññañca evarūpanti apare ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Pādaṭṭhānābhimukhāti nisīdantassa pādapatanaṭṭhānābhimukhā ’’ ti likhitaṃ .
Sammajjantassa pādaṭṭhānābhimukhanti ācariyassa takko .
111.‘‘ Pāduddhārenāti bahiupacāre ṭhitattā ’’ ti likhitaṃ .
Gacchanti , dukkaṭaṃ dhammakathikassa viya .
Kasmā na pācittiyaṃ ?
Pacchā āgatehi vuḍḍhatarehi uṭṭhāpetvā gahetabbato .
Dhammakathikassa pana anuṭṭhapetabbattā .
‘‘ Anāṇattiyā paññattiyampi tassa bhāro ’’ ti vuttaṃ .
112. PariharaṇeyevātiV0.269M0.301 ettha gahetvā vicāraṇeti dhammasiritthero .
Attano santakakaraṇeti upatissatthero .
Bījanīpattakaṃ caturassabījanī .
113.‘‘ Yo bhikkhu vā sāmaṇero vā … pe … lajjī hotī ’ ti vuttattā alajjiṃ āpucchitvā gantuṃ na vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Pāṭhe ‘‘ kenaci palibuddhaṃ hotī ’’ ti ca aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ palibuddhan ’’ ti ca senāsanaṃyeva sandhāya vuttaṃ , tasmā tathāpi atthīti gahetabbaṃ .
‘‘ Anāpucchaṃ vā ’’ ti pāṭho .
Paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .