Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā
14. So
M0.54 evaṃ samāhite citteti kiṃ purimasmiṃyeva , udāhu aññasmiṃyeva catutthajjhānacitte .Aṭṭhakathāyampi yato vuṭṭhāya purimavijjādvayaṃ adhigataṃ , tadeva puna samāpajjanavasena abhinavaṃ abhiṇhaṃ katanti dassanatthaṃ ‘‘ so evaṃ samāhite citteti idha vipassanāpādakaṃ catutthajjhānacittaṃ veditabban ’’ ti vuttaṃ .
Etthāha – yadi tadeva puna samāpajjanavasena abhinavaṃ kataṃ , atha kasmā pubbe viya ‘‘ vipassanāpādakaṃ abhiññāpādakaṃ nirodhapādakaṃ sabbakiccasādhakaṃ sabbalokiyalokuttaraguṇadāyakaṃ idha catutthajjhānacittaṃ veditabban ’’ ti avatvā ‘‘ idha vipassanāpādakaṃ catutthajjhānacittaṃ veditabban ’’ ti ettakameva vuttaṃ
V0.49 , nanu idha tathāvacanaṭṭhānameva taṃ arahattamaggena saddhiṃ sabbaguṇanipphādanato , na paṭhamavijjādvayamattanipphādanatoti ?Vuccate – ariyamaggassa bojjhaṅgamaggaṅgajhānaṅgapaṭipadāvimokkhavisesaniyamo pubbabhāgavuṭṭhānagāminīvipassanāya saṅkhārupekkhāsaṅkhātāya niyamena ahosīti dassanatthaṃ vipassanāpādakamidha vuttanti veditabbaṃ .
Tattha pariyāpannattā , na tadārammaṇamattena .
Pariyāyatoti aññenapi pakārena .
‘‘ Ime āsavā ’’ ti ayaṃ vāro kimatthaṃ āraddho ?
‘‘ Āsavānaṃ khayañāṇāyā ’’ ti adhikārānulomanatthaṃ .
Maggakkhaṇe hi cittaṃ vimuccati , phalakkhaṇe vimuttaṃ hotīti idaṃ ekattanayena vuttaṃ .
Yañhi vimuccamānaṃ , tadeva aparabhāge vimuttaṃ nāma hoti .
Yañca vimuttaṃ , tadeva pubbabhāge vimuccamānaṃ nāma hoti .
Bhuñjamāno eva hi bhojanapariyosāne bhuttāvī nāma .
‘‘ Iminā paccavekkhaṇañāṇaṃ dassetī ’’ ti paccavekkhaṇañāṇassa ca paṭṭhāne ‘‘ maggā vuṭṭhahitvā maggaṃ paccavekkhati , phalaṃ , nibbānaṃ , pahīne kilese paccavekkhatī ’’ ti ayamuppattikkamo vutto .
Pavattikkamo panettha sarūpato atthatoti dvidhā vutto .
Tattha ‘‘ vimuttamiti ñāṇaṃ ahosī ’’ ti sarūpato catubbidhassapi paccavekkhaṇañāṇassa pavattikkamanidassanaṃ .
‘‘ Khīṇā jātī ’’ tiādi atthato .
Teneva ante ‘‘ abbhaññāsin ’’ ti puggalādhiṭṭhānaṃ desanaṃ akāsi paccavekkhaṇañāṇassa tathā appavattito .
Appaṭisandhikaṃ hotīti jānanto ‘‘ khīṇā jātī ’’ ti jānāti nāma .
‘‘ Dibbacakkhunā paccuppannānāgataṃsañāṇan ’’ ti anāgataṃsañāṇassa ca dibbacakkhusannissitattā vuttaṃ .
Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .