Bāhiranidānakathāvaṇṇanā
Tadaṅgavinayādibhedena
M0.21 vinayassabahuttā vinayo tāva vavatthapetabbo .‘‘ Buddhena dhammo vinayo ca vutto ’’ ti pubbe vuttattā idāni ‘‘ vuttaṃ yenā ’’ ti na vattabbanti ce ?
Tassa evamādivacanaṃ sandhāya vuttanti sambandho .
Dhāritaṃ yena cābhataṃ .
Yatthappatiṭṭhitañcetan ti vacanaṃ sakalampi vinayapiṭakaṃ sandhāya vuttaṃ .
Attapaccakkhavacanaṃ na hotīti āhacca bhāsitaṃ na hotīti adhippāyo .
Na hi bhagavato atītādīsu appaccakkhaṃ kiñci atthi .
Yadi attapaccakkhavacanaṃ na hoti , padasodhammāpattiṃ na janeyyāti ce ?
Na , sāvakabhāsitassapi padasodhammāpattijananato .
Niyamābhāvā atippasaṅgoti ce ?
Na , padasodhammasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ saṅgītittayaṃ āruḷho ’’ ti visesitattā .
Tathā aṭṭhakathāyampi saṅgītiṃ āruḷhattā ‘‘ khandhānañca paṭipāṭi … pe … saṃsāroti pavuccatī ’’ ti ( dha . sa . aṭṭha . nidānakathā ; vibha . aṭṭha .226 saṅkhārapadaniddesa ) evamādivacanaṃ , yañca saṅgītiāruḷhakkamānugataṃ , taṃ padasodhammāpattiṃ janetīti āyasmā upatisso .
Paṭhamamahāsaṅgītikathāvaṇṇanā
Paṭhamamahāsaṅgīti nāma cāti ettha ca -saddo atirekattho , tena aññāpi atthīti dīpeti .
Tampi sālavanaṃ upagantvā mittasuhajje apaloketvā nivattanato upavattanan ti pākaṭaṃ jātaṃ kira .
Yamakasālānan ti ekā kira sālapanti sīsabhāge , ekā pādabhāge .
Tatrāpi eko
V0.20 taruṇasālo sīsabhāgassa āsanne hoti , eko pādabhāgassa , mūlakhandhaviṭapapattehi aññamaññaṃ saṃsibbitvā ṭhitasālānantipi vuttaṃ .Anupādisesāya nibbānadhātuyāti itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ ‘‘ katakicco pītija hāsa ceto averamukhenābhatakuṇḍalenā ’’ tiādīsu viya .
Parinibbāne parinibbānahetu , tasmiṃ ṭhāne vā mā socittha cittena , mā paridevittha vācāya ‘‘ paridevanaṃ vilāpan ’’ ti vacanato .
Mahāsamaṇenāti nissakkatthe karaṇavacanaṃ .
Sūriyaṃ ’ sūbhi paṭukarā ’ bhā ’ riṇassa tāṇā ityatreva .
Yañca bhagavato anuggahaṃ , tassa anuggahassāti ācariyā .
Ekacce pana ‘‘ yaṃ yasmā ahaṃ anuggahito ’’ ti vadanti .
Nibbasanānīti niṭṭhitavasanakiccāni , mayā paribhuñjitvā apanītāni
M0.22 .Yadi suyuttāni dhāressasīti pucchati , kavacasadisāni sāṇāni .
Issariyasadisā nava anupubbavihārādayo .
Aṭṭha samāpattiyo nirodhasamāpatti ca paṭilābhakkamena ‘‘ anupubbavihārā ’’ ti vuttā .
Anāgate sannikaṭṭhe , tathātīte cirantane ;
Kāladvayepi kavīhi , purāsaddo payujjate .
Satthusāsanameva pariyatti satthusāsanapariyatti , sā suttageyyādivasena navaṅgā .
Tipiṭakameva sabbapariyattippabhedaṃ dhārentīti tipiṭakasabbapariyattippabhedadharā .
‘‘ Vinā na sakkā ’’ ti na vattabbaṃ ‘‘ tipiṭakasabbapariyattippabhedadhare ’’ ti vuttattā , evaṃ santepi atthi viseso tehi sammukhāpi asammukhāpi sutaṃ , therena pana asammukhāpaṭiggahitaṃ nāma natthīti .
Na vāyan ti ettha vāti vibhāsā , aññāsipi na aññāsipīti attho .
Tatra uccinane .
Bahusaddo vipullattho ‘‘ anantapāraṃ bahu veditabbamitya ’’ treva .
Pubbe ‘‘ tipiṭakasabbapaayattippabhedadhare ’’ ti vuttattā ‘‘ bahu cānena … pe … pariyatto ’’ ti na yujjatīti ce ?
Na , tipiṭakassa anantattā , tasmā amhe upādāya tena bahu pariyattoti adhippāyo .
Itarathā ānandatthero tehi appassutoti āpajjati ,‘‘ asammukhā paṭiggahitaṃ nāma natthī ’’ ti vacanavirodho ca .
Aḍḍhamāso atikkantoti ettha eko divaso naṭṭho , so pāṭipadadivaso , kolāhaladivaso nāma so , tasmā idha na gahito .
Saṃvegavatthuṃ kittetvā kīḷanato sādhukīḷanaṃ nāma .
Svepīti api -saddo apekkhāmantānuññāya .
Subhasuttaṃ ‘‘ aciraparinibbute bhagavatī ’’ ti ( dī . ni .1.444) vuttattā caturāsītidhammakkhandhasahassesu antogadhaṃ na hotīti ce ?
Na , bhagavato kāle laddhanayattā kathāvatthu viya .
Chaḍḍitā patitā uklāpā chaḍḍitapatitauklāpā .
Āṇā eva appaṭihataṭṭhena cakkanti āṇācakkaṃ .
Ekato ettha nipatantīti ekanipātanaṃ .
Ākāsena āgantvā nisīdīti eketi etaṃ dutiyavāre gamanaṃ sandhāyāti āyasmā upatisso
V0.21 .Paṭhamaṃ vā ākāsena gantvā parisaṃ patvā bhikkhupantiṃ apīḷento pathaviyaṃ nimujjitvā āsane eva attānaṃ dassesi .
Ubhayathā ca āpāthaṃ gato , tena ubhayampi yujjati , aññathā dvīsu ekaṃ abhūtaṃ āpajjati .
Atha
M0.23 kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṃ upāliṃ pucchi … pe … āyasmā upālitthero vissajjesīti idaṃ pubbe ‘‘ paṭhamaṃ āvuso upālī ’’ tiādinā ( cūḷava .439) vuttapucchāvissajjanaṃ saṅkhipitvā saṅgītikārakehi dassitavacananti gaṇṭhipade likhitaṃ .Tathā hotu , kimatthaṃ panettha ‘‘ nidānampi pucchi , puggalampi pucchi , vatthumpi pucchī ’’ ti evaṃ pubbe dassitānukkamena avatvā ‘‘ vatthumpi pucchi , nidānampi pucchi , puggalampi pucchī ’’ ti evaṃ anukkamo katoti ?
‘‘ Vatthumūlakattā sikkhāpadapaññattiyā uppaṭipāṭiyā vuttan ’’ ti vadanti eke .
Ettha pana vicāraṇā verañjakaṇḍe sampatte karīyati .
Rājāgāraketi evaṃnāmake uyyāne .
Abhiramanārahaṃ kira rājāgārampi .
Tattha , yassa vasenetaṃ evaṃ nāmaṃ labhati .
Atha kho ‘‘ āyasmā mahākassapo ’’ tiādinā pubbe vuttameva saṅkhipitvā dasseti saṅgītikārako vasīgaṇo .
Yadi evaṃ yathā nidānampi pucchi , puggalampi pucchīti ettha pucchākkamo dassito , tathā ānandattherassa vissajjanakkamopi kimatthaṃ na dassitoti ce ?
Iminānukkamena saṅgahaṃ pañcapi nikāyā anāruḷhāti dassanatthaṃ .
Kathaṃ pana āruḷhāti ?
Āyasmā mahākassapo pañcapi nikāye anukkameneva pucchi , ānandatthero pana anukkameneva pucchitampi apucchitampi tassa tassa suttassa sabhāvaṃ antarā uppannaṃ vatthuṃ uddesaniddesakkamaṃ mātikāvibhaṅgakkamanti evamādisabbaṃ anurūpavacanaṃ pakkhipitvā vissajjesi , tenevāha ‘‘ eteneva upāyena pañcapi nikāye pucchī ’’ ti .
Atha vā ‘‘ ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ’’ ti vattabbe ‘‘ rājāgārake ambalaṭṭhikāyan ’’ ti uppaṭipāṭivacanenapi imamatthaṃ dīpeti .
‘‘ Ambalaṭṭhikāyaṃ viharati rājāgārake ’’ ti hi vuttaṃ .
Gahakāran ti imassa attabhāvagehassa kārakaṃ taṇhāvaḍḍhakiṃ gavesanto yena ñāṇena sakkā so daṭṭhuṃ , tassatthāya dīpaṅkarapādamūle katābhinīhāro ettakaṃ kālaṃ anekajātisaṃsāraṃ taṃ ñāṇaṃ avindanto vicarinti attho .
Dukkhā jāti punappunan ti idaṃ gahakārakagavesanassa kāraṇavacanaṃ .
Sabbā te phāsukāti tava sabbā anavasesakilesaphāsukā mayā bhaggā .
Gahakūṭaṃ nāma avijjā .
Somanassasahagataṃ ñāṇaṃ somanassamayaṃ .
Na hi somanassamayaṃ ñāṇaṃ khandhasabhāvabhedato .
Daḷhīkammasithilakaraṇappayojanāti yebhuyyatāya vuttaṃ , taṃ
M0.24 pana tattha tattha pakāsayissāma .Aññamaññasaṅkaravirahite dhamme ca vinaye cāti ettha pāṇātipāto akusalanti evamādīsu
V0.22 maraṇādhippāyassa jīvitindriyupacchedakappayogasamuṭṭhāpikā cetanā akusalaṃ , na pāṇasaṅkhātajīvitindriyassa upacchedakasaṅkhāto atipāto .Tathā adinnassa parasantakassa ādānasaṅkhātā viññatti abyākato dhammo , tabbiññattisamuṭṭhāpikā theyyacetanā akusalo dhammoti ( paṭṭhā .1.1.27) evamādinā aññamaññasaṅkaravirahite dhamme paṭibalo vinetuṃ .
Jātarūparajataṃ parasantakaṃ theyyacittena gaṇhantassa yathāvatthuṃ pārājikathullaccayadukkaṭesu aññataraṃ , bhaṇḍāgārikasīsena diyyamānaṃ gaṇhantassa pācittiyaṃ , attatthāya gaṇhantassa nissaggiyaṃ pācittiyaṃ , kevalaṃ lolatāya gaṇhantassa anāmāsadukkaṭaṃ , rūpiyachaḍḍakasammatassa anāpattīti evaṃ aññamaññasaṅkaravirahite vinayepi paṭibalo vinetunti attho .
Bhāvetīti vaḍḍheti , etena phalavasena javanavasena ca cittassa vuddhiṃ dasseti .
‘‘ Avisiṭṭhan ’’ ti pāṭho , sādhāraṇanti attho .
Desentassa vasenettha , desanā piṭakattayaṃ ;
Sāsitabbavasenetaṃ , sāsanantipi vuccati .
Kathetabbassa atthassa , vasenāpi kathāti ca ;
Desanā sāsanā kathā , bhedampevaṃ pakāsaye .
Sāsanassa napuṃsakattā ‘‘ yathā … pe … dhammasāsanānī ’’ ti vuttaṃ .
Duccaritasaṃkilesaṃ nāma atthato cetanā , tathākārappavattacittuppādo vā .
Aniccādilakkhaṇaṃ paṭivijjhitvā pavattattā vipassanācittāni visayato lokiyā ’ bhisamayo asammohato lokuttaro , lokuttaro eva vā abhisamayo visayato nibbānasaṅkhātassa atthassa , itarassa maggādikassa asammohatotipi eke .
Ettha ‘‘ paṭivedho ’’ ti vuttaṃ ñāṇaṃ , taṃ kathaṃ gambhīranti ce ?
Gambhīrassa udakassa pamāṇaggahaṇakāle dīghena pamāṇena bhavitabbaṃ , evaṃ alabbhaneyyabhāvadassanatthaṃ idānīti vuttanti eke .
Yassa catthāya maggaphalatthāya .
Tañca atthaṃ nānubhonti nādhigacchanti kañci attanā adhippetaṃ , itivādapamokkhañca .
Kasmā ?
Atthassa anupaparikkhitvā gahitattā .
Adhigataphalattā paṭividdhākuppo .
Puna khīṇāsavaggahaṇena
M0.25 arahantameva dasseti , na sekkhaṃ .So hi yathā bhaṇḍāgāriko rañño kaṭakamakuṭādiṃ gopetvā icchiticchitakkhaṇe upaneti , evaṃ sahetukānaṃ sattānaṃ maggaphalatthāya dhammaṃ desesi .
Tāsaṃyeva tattha vinayapiṭake pabhedato vuttattā , vāyamitvā tā eva pāpuṇātīti ācariyā .
Kimatthaṃ tissova vijjā tattha vibhattāti ?
Sīlasampattiyā etaparamupanissayabhāvato .
‘‘ Aparehipi sattahaṅgehi samannāgato bhikkhu vinayadharo
V0.23 hoti .Āpattiṃ jānāti , anāpattiṃ , lahukaṃ āpattiṃ , garukaṃ āpattiṃ , anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati … pe … dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati … pe … āsavānañca khayā … pe … upasampajja viharatī ’’ ti ( pari .327) suttamettha sādhakaṃ .
Vinayaṃ pariyāpuṇitvā sīlasampattiṃ nissāya āsavakkhayañāṇena saheva viya dibbacakkhupubbenivāsānussatiñāṇāni paṭilabhati .
Visuṃ etesaṃ parikammakiccaṃ natthīti dassanatthaṃ tāsaṃyevāti vuttanti ca vadanti eke .
Abhidhamme pana tissovijjā cha abhiññā catasso ca paṭisambhidā aññe ca sammappadhānādayo guṇavisesā vibhattā .
Kiñcāpi vibhattā , tathāpi visesato paññājātikattā catasso paṭisambhidā pāpuṇātīti dassanatthaṃ tāsaṃ tatthevāti avadhāraṇavipallāso kato .
Attanā duggahitena dhammenāti pāṭhaseso .
Kattari cetaṃ karaṇavacanaṃ , hetutthe ca , attanā duggahitahetūti adhippāyo .
Kasmā panāti ‘‘ anulomiko ’’ ti vuttatthaṃ dīpeti .
Paṭhamamahāsaṅgītikathāvaṇṇanānayo .
Dutiyasaṅgītikathāvaṇṇanā
Pannabhārāti patitakkhandhabhārā .
‘‘ Bhārā have pañcakkhandhā ’’ ti ( saṃ . ni .3.22) hi vuttaṃ .
‘‘ Sammukhā bhavissāma na bhavissāmā ’’ ti vattāro .
Tesu daharā kira .
Jammin ti lāmakaṃ .
Dutiyasaṅgītikathāvaṇṇanānayo .
Tatiyasaṅgītikathāvaṇṇanā
Brahmalokā
M0.26 cavitvāti ettha cattāro maggā pañcānantariyāni niyatamicchādiṭṭhīti imeyeva niyatā , na mahaggatā , tasmā paṇidhivasena heṭṭhupapattipi hoti .Aticchathāti aticca icchatha , gantvā bhikkhaṃ pariyesathāti adhippāyo .
Keṭubhaṃ nāma kabyakaraṇavidhiyuttaṃ satthaṃ .
Kiriyākappaṃ ityeke , kattākhyādilakkhaṇayuttasatthaṃ .
Asandhimittāti tassā nāmaṃ .
Tassā kira sarīre sandhayo na paññāyanti , madhusitthakena kataṃ viya sarīraṃ hoti .
Tasmā ‘‘ evaṃnāmikā jātā ’’ tipi vadanti .
Māgadhakena patthena cattāro patthā āḷhakaṃ , cattāri āḷhakāni
V0.24 doṇaṃ , catudoṇā mānikā , catumānikā khārikā , vīsatikhāriko vāhoti .Kethumālāti ‘‘ sīsato uṭṭhahitvā ṭhito obhāsapuñjo ’’ ti vadanti .
Rājiddhiadhikārappasaṅgenetaṃ vatthu vuttaṃ , nānukkamena .
Anukkamena pana buddhasāsanāvahāraṃ vatthuṃ dīpento ‘‘ rājā kirā ’’ tiādimāha .
Kilesadamanena dantaṃ .
Kāyavācāhi guttaṃ .
‘‘ Pācīnamukho ’’ tipi pāṭho atthi .
Pubbe jeṭṭhabhātikattā teneva paricayena pattaggahaṇatthāya ākāraṃ dasseti .
Abhāsīti ‘‘ bhāsissāmī ’’ ti vitakkesi .
Apare ‘‘ aññātanti vuttepi sabbaṃ abhaṇī ’’ ti vadanti .
Amatan ti nibbānasaṅkhātāya nivattiyā saguṇādhivacanaṃ , tassā appamādo padaṃ maggo .
Maccūti pavattiyā sadosādhivacanaṃ , tassā pamādo padaṃ maggoti evaṃ cattāri saccāni sandassitāni honti .
Saṅghasaraṇagatattā saṅghanissitā pabbajjā , bhaṇḍukammassa vā tadāyattattā .
Nigrodhattherassānubhāvakittanādhikārattā pubbe vuttampi pacchā vattabbampi sampiṇḍetvā āha ‘‘ puna rājā asokārāmaṃ nāma mahāvihāraṃ kāretvā saṭṭhisahassāni … pe … caturāsītivihārasahassāni kārāpesī ’’ ti .
‘‘ Puthujjanakalyāṇakassa vā paccavekkhitaparibhogo ’’ ti vacanato sekkhāva paramatthato dāyādā , tathāpi thero mahindakumārassa pabbajjatthaṃ ekena pariyāyena lokadhammasiddhena evamāha ‘‘ yo koci mahārāja … pe … orasaṃ puttan ’’ ti .
Vuttañhi vede –
‘‘ Aṅgā aṅgā sambhavasi , hadayā adhijāyase ;
Attā ve putto nāmāsi , sa jīva saradosatan ’’ ti .
Tasmā
M0.27 iminā pariyāyena oraso putto mātāpitūhi pabbajito ce , atthato te sayaṃ pabbajitā viya honti .Dhammakathikā kasmā nārocenti ?
Rājā ‘‘ theraṃ gaṇhitvā āgacchathā ’’ ti amacce pesesi , dhammakathikā therassa āgamanakāle parivāratthāya pesitā , tasmā .
Apica tena vuttavidhināva vadanti caṇḍattā , caṇḍabhāvo cassa ‘‘ ambaṃ chinditvā veḷuyā vatiṃ karohī ’’ ti vuttaamaccavatthunā vibhāvetabbo .
Kasmā pana dhammakathikā rājāṇāpanaṃ karontīti ?
‘‘ Sāsanaṃ paggahetuṃ samattho ’’ ti vuttattā .
Dīpakatittiroti kūṭatittiro .
Ayaṃ pana kūṭatittirakamme niyuttopi suddhacitto , tasmā tāpasaṃ pucchi .
Sāṇipākāran ti sāṇipākārena .
Vibhajitvā vadatīti vibhajjavādī ‘‘ atthi khvesa brāhmaṇa pariyāyo ’’ tiādinā ( pārā .5).
Apica sassatavādī ca bhagavā ‘‘ atthi , bhikkhave , ajātaṃ abhūtaṃ asaṅkhatan ’’ tiādi ( itivu .43) -vacanato .
Ekaccasassatiko ca ‘‘ sappaccayā
V0.25 dhammā , appaccayā dhammā ’’ ti ( dha . sa . dukamātikā 7) vacanato .Antānantiko ca –
‘‘ Gamanena na pattabbo , lokassanto kudācanaṃ ;
Na ca appatvā lokantaṃ , dukkhā atthi pamocanaṃ ’’.( saṃ . ni .1.107; a . ni .4.45);
‘‘ Anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro pubbakoṭi na paññāyatī ’’ ti ( saṃ . ni .2.124; cūḷani . kappamāṇavapucchāniddesa 61) vacanato .
Amarāvikkhepikapakkhampi īsakaṃ bhajati bhagavā ‘‘ sassato lokoti abyākatametaṃ asassato lokoti abyākatametan ’’ tiādiabyākatavatthudīpanato sammutisaccadīpanato ca .
Tañhi ajjhattabahiddhādivasena na vattabbaṃ .
Yathāha ‘‘ ākiñcaññāyatanaṃ na vattabbaṃ ajjhattārammaṇantipī ’’ tiādi ( dha . sa .1437).
Tathā adhiccasamuppannikapakkhampi bhajati ‘‘ laddhā mudhā nibbutiṃ bhuñjamānā ’’ ti ( khu . pā .6.7; su . ni .230) vacanato .
Tattha hi mudhāti adhiccasamuppannavevacanaṃ .
Saññīvādādiko ca bhagavā saññībhavaasaññībhavanevasaññīnāsaññībhavavasena .
Ucchedavādī ca ‘‘ ahañhi , brāhmaṇa , ucchedaṃ vadāmi rāgassā ’’ ti ( pārā .6) vacanato .
Diṭṭhadhammanibbānavādī ca ‘‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyan ’’ ti ( mahāva .23; dī . ni .2.215; saṃ . ni .3.35) vacanato ,‘‘ natthi dāni punabbhavo ’’ ti ( mahāva .16) vacanato , diṭṭheva dhamme nirodhasamāpattidīpanato
M0.28 ca .Evaṃ tena tena pariyāyena tathā tathā veneyyajjhāsayānurūpaṃ vibhajitvā vadatīti vibhajjavādī bhagavāti .
Tatiyasaṅgītikathāvaṇṇanānayo .
Pupphanāmo sumanatthero .
Mahāpadumattheroti eke .
Mahiṃsakamaṇḍalaṃ andharaṭṭhan ti vadanti .
Dhammacakkhu nāma tayo maggā .
Sotāpattimagganti ca eke .
Pañcapi raṭṭhāni pañca cīnaraṭṭhāni nāma .
Rājagaheti deviyā katavihāre .
Silakūṭamhīti pabbatakūṭe .
Vaḍḍhamānan ti alaṅkaraṇacuṇṇaṃ .
Ariyadese atīva sammataṃ kira .
Ekarasena nāthakaraṇā iti damiḷā .
Sārapāmaṅgan ti uttamaṃ pāmaṅgaṃ .
Petavatthuādinā saṃvejetvā abhisamayatthaṃ saccasaṃyuttañca .
Meghavanuyyānaṃ nāma mahāvihāraṭṭhānaṃ .
‘‘ Dvāsaṭṭhiyā leṇesū ’’ ti pāṭho .
Dasabhātikan ti abhayakumārādayo dasa , te idha
V0.26 na vuttā .Vutthavasso pavāretvāti cātumāsiniyā pavāraṇāyāti attho .
Paṭhamapavāraṇāya vā pavāretvā ekamāsaṃ tattheva vasitvā kattikapuṇṇamāsiyaṃ avoca , aññathā ‘‘ puṇṇamāyaṃ mahāvīro ’’ ti vuttattā na sakkā gahetuṃ .
Mahāvīroti buddhopacārena dhātuyo vadati .
Jaṅghappamāṇan ti ‘‘ thūpassa jaṅghappamāṇan ’’ ti vadanti .
Mātulabhāgineyyā cūḷodaramahodarā .
Dharamānassa viya buddhassa rasmi sarasarasmi , rañño lekhāsāsanaṃ appesi , evañca mukhasāsanamavoca .
Doṇamattā magadhanāḷiyā dvādasanāḷimattā kira .
‘‘ Paricchinnaṭṭhāne chijjitvā ’’ ti pāṭho .
Sabbadisāhi pañca rasmiyo āvaṭṭetvāti pañcahi phalehi nikkhantattā pañca , tā pana chabbaṇṇāva .
Kattikajuṇhapakkhassa pāṭipadadivaseti juṇhapakkhassa paṭhamadivaseti attho .
Mahābodhiṭṭhāne parivāretvā ṭhitanāgayakkhādidevatākulāni .
Gopakā nāma rājaparikammino tathābhāvakiccā .
Tesaṃ kulānaṃ nāmantipi keci .
Udakādivāhā kāliṅgā .
Kāliṅgesu janapadesu jātisampannaṃ kulaṃ kāliṅgakulanti keci .
Paṭhamapāṭipadadivaseti dutiyauposathassa pāṭipadadivaseti attho .
Tattha ṭhitehi samuddassa diṭṭhattā taṃ ṭhānaṃ samuddasālavatthu .
Soḷasa jātisampannakulāni aṭṭha brāhmaṇāmaccakulāni .
Mahāariṭṭhatthero cetiyagirimhi
M0.29 pabbajito .Amaccassa pariveṇaṭṭhāneti sampatikālavasenāha .
Mahindatthero dvādasavassiko hutvā tambapaṇṇidīpaṃ sampatto , tattha dve vassāni vasitvā vinayaṃ patiṭṭhāpesi , dvāsaṭṭhivassiko hutvā parinibbuto .
Vinayo saṃvaratthāyāti vinayapiṭakaṃ , tassa pariyāpuṇanaṃ vā .
Yathābhūtañāṇadassanaṃ sappaccayanāmarūpapariggaho .
Maggādipaccavekkhaṇe asati antarā parinibbānaṃ nāma natthi sekkhassa maraṇaṃ vā , satiyeva hoti .
Tasmā āha ‘‘ vimuttiñāṇadassanan ’’ ti .
Anupādāparinibbānatthāyāti kañci dhammaṃ anupādāya aggahetvā īsakampi anavasesetvā parinibbānatthāyāti attho .
Upanisāti ‘‘ vinayo saṃvaratthāyā ’’ tiādikā kāraṇaparamparā .
Ettāvatā attahitanipphattiṃ dassetvā idāni parahitanipphattiṃ dassetuṃ ‘‘ etadatthaṃ sotāvadhānan ’’ ti āha .
Tassattho – attano vinayakathanaṃ vinayamantanañca uggahetuṃ paresaṃ sotassa odahanaṃ sotāvadhānaṃ .
Tato uggahitavinayakathāmantanānaṃ tesaṃ upanisā yathāvuttakāraṇaparamparā siddhāyevāti na puna dassitāti veditabbā .
Aññathā etadatthā upanisāti iminā vacaneneva anupādāparinibbānassa saṅgahitattā anupādāparinibbānato uddhaṃ sotāvadhānāsambhavato etadatthaṃ sotāvadhānanti ante na sambhavatīti niratthakaṃ bhaveyya , na ca niratthakaṃ parahitanipphattiyā mūlakāraṇadassanatthattāti veditabbaṃ .
Evaṃ
V0.27 yathā yathā yaṃ yaṃ , sambhaveyya padaṃ idha ;Taṃ taṃ tathā tathā sabbaṃ , payojeyya vicakkhaṇoti .
Bāhiranidānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .