5. Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā
632. Sāman ti
M0.276 sakasaññitāniyamanatthaṃ vuttaṃ .Sakasaññitāyeva hi acchindāpanaacchindanesu nissaggiyaṃ , tasmā nissaggiyamūlaṅganidassanametaṃ .
‘‘ Cīvaran ’’ ti vuttattā ‘‘ acīvaraṃ acchindantassa na nissaggiyan ’’ ti vuttameva hoti .
‘‘ Datvāti datvā vā dāpetvā vā ’’ ti kiñcāpi padabhājanaṃ yujjati , aññassa pana santakaṃ aññassa bhikkhuno dāpetvā taṃ sayaṃ vā acchindeyya , teneva vā acchindāpeyyāti aniṭṭhappasaṅgabhayā na vuttaṃ , atthato pana attano santakaṃ aññena saddhivihārikādinā dāpetvā , aññassa santakaṃ vā tassa vissāsā dāpetvā taṃ acchindeyya vā acchindāpeyya vā nissaggiyanti veditabbaṃ , tañca kho anapekkho datvā .
Yadi evaṃ ‘‘ cajitvā dinnaṃ acchinditvā gaṇhanto bhaṇḍagghena kāretabbo ’’ ti idaṃ kinti ce ?
Sakasaññāya aggahetvā aññāya theyyāya gaṇhantaṃ sandhāya vuttaṃ , teneva vuttaṃ ‘‘ sakasaññāya gahitattā panassa pārājikaṃ natthī ’’ ti , apica ‘‘ anāpatti so vā deti , tassa vā vissasanto gaṇhātī ’’ ti vacanatopi taṃ siddhameva .
Ettāvatā tāvakālikaṃ katvā dinnaṃ acchindantassa anāpatti sādhitā hoti .
‘‘ Amhākaṃ santike upajjhaṃ gaṇhissatī ’’ tiādivacanaṃ sāmaṇerassa dānaṃ dīpeti , tañca idha nādhippetaṃ .
Pāḷiyaṃ ( pārā .633-634) upasampanne tikapācittiyaṃ viya anupasampanne tikadukkaṭampi āgatanti ce ?
Na , tadadhippāyājānanato .
Anupasampannakāle evaṃ datvā aññassa santike upasampannaṃ disvā kupito ce acchindati , upasampannasseva vā ‘‘ sikkhaṃ paccakkhāya tumhākaṃ santike
V0.247 upasampajjissāmī ’’ ti vadantassa datvā puna acchindati ce , nissaggiyanti ayamettha adhippāyo . 633. Sakiṃ āṇatto bahukampi acchindati , nissaggiyanti ekabaddhattā ekaṃ pācittiyaṃ , taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ ‘‘ āṇatto bahūni gaṇhāti , ekaṃ pācittiyan ’’ ti .
Mātikāṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ vatthugaṇanāya āpattiyo ’’ ti vuttaṃ , taṃ āṇattiyā bahuttā ‘‘ sabbāni gaṇhā ’’ ti vadantassa gāhaṃ sandhāya vuttaṃ , teneva tattha vuttaṃ ‘‘ ekavācāya sambahulā āpattiyo ’’ ti .
Evaṃ sante pāḷivacanaṃ , aṭṭhakathāvacanadvayañca aññamaññaṃ sameti , parasantakampi nissaggiyaṃ hoti paṃsukūlañca , tena ‘‘ dussante baddharūpiyaṃ viyā ’’ ti vuttaṃ , taṃ
M0.277 tadatthaniyamadassanatthaṃ vuttaṃ , yathāvachāditaṃ acchindanacittena sacittakaṃ , vacīkammaṃ pana kevalaṃ acchindāpentasseva ‘‘ dehī ’’ ti balakkārena gaṇhatopi veditabbaṃ , taṃ na yuttaṃ ‘‘ anāpatti so vā detī ’’ ti vacanato .‘‘ Tuṭṭho vā duṭṭho vā deti , anāpattiyevā ’’ ti mātikāṭṭhakathāvacanato vāti ce ?
Na , ubhayattha attano ruciyā dānaṃ sandhāya vuttattā , pasayhāvahāre anāpattippasaṅgato ca .
‘‘ Bhikkhussa sāmaṃ cīvaraṃ datvā ’ ti pāḷivacanato ca mātikāṭṭhakathāya aṅgavavatthāne ‘ upasampannatā ’ ti vuttattā ca ubhayattha dānaharaṇesu bhikkhubhāvo icchitabboti dīpetī ’’ ti vadanti , idamayuttanti no takkoti ācariyo .
Kasmā ?
Anupasampannassa cīvaraṃ datvā taṃ upasampannakāle acchindantassa anāpattippasaṅgato .
‘‘ Anupasampannassa cīvaraṃ vā aññaṃ vā parikkhāraṃ datvā … pe … āpatti dukkaṭassā ’’ ti vacanato dukkaṭaṃ tattha hotīti ce ?
Nāsiddhattā , dānakāle eva upasampannatā pamāṇanti asiddhametaṃ aṭṭhakathāya vā pāḷiyā vā yuttito vā , tasmā taṃ na yuttanti attho .
Anupasampannassa cīvaraṃ datvā tasseva anupasampannakāleyeva cīvaraṃ acchindantassa dukkaṭaṃ , upasampannakāle vā datvā anupasampannakāle acchindantassa dukkaṭanti tassa vacanassa idaṃ vikappantarañca sambhavati , tasmā ( pārā .631 ādayo ) vikappantarassa sambhavato ca na yuttaṃ , yasmā anupasampannakāle datvā upasampannakāle acchindantassa visuṃ dukkaṭaṃ na paññattaṃ , tasmā purāṇacīvaradhovāpanādisikkhāpadesu viya aparabhāge upasampannatā cettha pamāṇaṃ , tasmā ‘‘ upasampannatā ’’ ti aṅgesu vuttattā ca taṃ na yuttanti attho .
Ettha ‘‘ paccāsīsantasseva dānamadhippetaṃ , na nissaṭṭhadānan ’’ ti dhammasiritthero vadati kira , vīmaṃsitabbaṃ .
Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .