6. Aññātakaviññattisikkhāpadavaṇṇanā
515. Parikkhārānan ti
M0.241V0.215 upayogatthe sāmivacanaṃ .Ekasāṭakan ti bhāvanapuṃsakaṃ ,‘‘ aññātako moghapurisā ’’ ti vacanena pavāritopi adātukāmo aññātako appavāritaṭṭhāne tiṭṭhatīti dīpitaṃ hoti .
Aññathā ‘‘ anāpatti pavāritānan ’’ ti iminā virujjhati .
517. Neva tāva viññāpetabbaṃ , na bhañjitabban ti anacchinnānaṃ cīvarānaṃ attano santakānaṃ atthitāya , tattha paccāsāsabbhāvato ca .
Paccāsā kittakaṃ kālaṃ rakkhatīti ?
Yāva gāmantarā , yāva addhayojanāti eke .
Yāva dassanasavanūpacārāti eke .
Yāva aññe na passantīti eke .
Yāva paccāsā chijjatīti eke .
Yāva sākhāpalāsapariyesanabhañjanasajjanakālaparicchedāti eke .
Idaṃ sabbaṃ yathāsambhavaṃ yujjati .
Kathaṃ paññāyatīti ce ?
‘‘ Sace pana etesaṃ vuttappakārānaṃ gihivatthādīnaṃ bhisichavipariyantānaṃ kiñci na labbhati , tena tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabban ’’ ti aṭṭhakathāvacanato .
Na tāva therānaṃ dātabbānīti na tāva attano ruciyā dātabbāni , yadā therā ‘‘ dethāvuso ’’ ti vadanti , tadā dātabbāni .
‘‘ Evaṃ sati daharāpi acchinnacīvaraṭṭhāne tiṭṭhanti , sākhāpalāsaṃ bhañjituṃ vaṭṭati , na aññathā .
‘ Yehi kehici vā acchinnaṃ hotī ’ ti hi vuttan ’’ ti vuttaṃ .
Ācariyo pana evaṃ vadati ‘‘ attano ruciyāpi dātuṃ labhantī ’’ ti .
Tathā hi aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ paribhogajiṇṇaṃ vā ’ ti ettha ca ‘ acchinnacīvarānaṃ ācariyupajjhāyādīnaṃ attanā tiṇapaṇṇehi paṭicchādetvā dinnacīvarampi saṅgahaṃ gacchatī ’ ti vattuṃ yujjatī ’’ ti vuttaṃ .
Athāpi siyā ācariyādīhi ‘‘ āharāvuso ’’ ti vutteyeva , nāvutteti , na ,‘‘ kehici vā acchinnan ’’ ti ettha vuttalesato dutiyalesassa avisesabhāvappasaṅgatoti .
Atha kimatthaṃ ‘‘ na tāva therānaṃ dātabbānī ’’ ti vuttanti ce ?
Yāva therānaṃ atthāya sākhāpalāsāni bhañjati , tāva na dātabbāni , tato tāni theruddissakāni sākhāpalāsāni sayaṃ paridahitvā vināpi therāṇattiyā attano ruciyā dātabbāni , bhūtagāmapātabyatāya pācittiyaṃ na hoti satthunāpi anuññātattā .
‘‘ Tiṇena vā paṇṇena vā ’’ ti hi vuttaṃ , taṃ kappiyameva sandhāya vuttanti ce ?
Na ,‘‘ tadalābhe na tveva … pe … dukkaṭassā ’’ ti
M0.242 vacanavirodhato .Etthāha – dukkaṭabhayā pācittiyavatthu ce atikkamitabbaṃ , tadalābhe thullaccayavatthu saṅghikaṃ , tadalābhe pārājikavatthupi atikkamitabbaṃ siyāti ?
Na , pārājikassa lokavajjattā .
Apica na sabbaṃ bhūtagāmaṃ pācittiyavatthumeva , tato dukkaṭādivatthupi atthi , anāpattivatthupi kālodisakaṃ , tasmā idaṃ tadā
V0.216 anāpattivatthukanti veditabbaṃ .Kittāvatā bhikkhu acchinnacīvaro naṭṭhacīvaro hotīti ?
Ettāvatā naggo hotīti eke .
Vikappanupagapacchimabhāvena , vikappanupagapacchimamādiṃ katvā viññāpentassa āpattīti eke .
Nivāsanapārupanupagābhāvenāti eke .
Ticīvarābhāvenāti eke .
Santaruttaraparamābhāvenāti eke .
Ayaṃ ekevādo yutto ‘‘ santaruttaraparamaṃ tato cīvaraṃ sāditabban ’’ ti hi vacanato , tasmā santaruttare sati vikappanupagapacchimaṃ viññāpentassa paṭilābhena nissaggiyaṃ .
Yadi evaṃ ‘‘ viññāpetvā paṭilabheyya nissaggiyan ’’ ti sikkhāpadena bhavitabbanti ce ?
Tanna , tadatthasiddhito nānatthattā dhātūnaṃ .
Kiṃ vuttaṃ hoti ?
Yathā hi ‘‘ tikkhattuṃ methunaṃ dhammaṃ abhiviññāpesī ’’ ti ( pārā .36) vutte pavattesīti attho , tathā idhāpi ‘‘ cīvaraṃ viññāpeyyā ’’ ti viññattiyā pavatteyya uppādeyyāti attho .
Tena nivatthoti taṃnivattho .
Aññassa alābhena tameva paribhuñjato jirati , na lesena .
Attanāti sayameva vattuṃ yujjati , tasmā ayuttaparibhogena aparibhuñjitvā yuttaparibhogavasena paribhuñjato jiṇṇaṃ paribhogajiṇṇaṃ nāma .
Tassa sabhāgānaṃ acchinnakāle dānampi yuttaparibhoge eva saṅgahaṃ gacchatīti adhippāyo .
‘‘ Ime kira dve lesā aṭṭhakathāyo , vācentānaṃ ācariyānaṃ matanti dhammasiritthero āhā ’’ ti vuttaṃ .
521. Nisīdituṃ vā nipajjituṃ vā na labhatīti yathāsukhaṃ na labhatīti adhippāyo .
‘‘ Aññassatthāyā ’’ ti etthāpi ‘‘ ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti anuvattati eva .
Atthāya kassa ?
Tasseva aññassa .
Yathā aññātake tikapācittiyaṃ , tathā appavāritepīti dassanatthaṃ ‘‘ ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti vuttaṃ .
Aññathā ‘‘ ñātake ñātakasaññī ’’ ti iminā siddhattā na niccaṃ sesaṃ āpajjati .
Apicettha aññātakaggahaṇena appavāritaggahaṇaṃ hoti
M0.243 , appavāritaggahaṇena aññātakaggahaṇaṃ , aññātakā hi appavāritā honti .Tathā ñātakaggahaṇena pavāritaggahaṇaṃ hoti , katthaci na hoti .
Na pavāritaggahaṇena ñātakaggahaṇaṃ hotīti imassa atthavisesassa dassanatthaṃ ‘‘ ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti vuttaṃ .
Tathā hi aññātikāya bhikkhuniyā appavāritāya ca cīvaraṃ aññatra pārivattakā paṭiggaṇhantassa āpatti .
Ñātikāya pana pavāritāya ca vissāsaṃ gaṇhāti , anāpatti .
Tathā purāṇacīvaraṃ ñātikāya anāpatti , pavāritāya pana tikapācittiyameva .
Ñātakānañca ekaccānaṃ purāṇacīvaraṃ nāma dātuṃ vaṭṭati , na pavāritānaṃ .
Tikacchedo ca mātikāpadeneva hoti , na aññena .
Tatthāpi ekeneva , na dutiyādīhīti ayaṃ vinaye dhammatā veditabbā .
Aññātakaviññattisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .