Cūḷavaggavaṇṇanā
1. Kammakkhandhakavaṇṇanā
Adhammakammadvādasakakathāvaṇṇanā
4. Asammukhā
M0.507V0.463 kataṃ hotītiādayo tikā kevalaṃ desanāmattameva .Na hi tīhi eva aṅgehi samodhānehi adhammakammaṃ hoti , ekenapi hoti eva , ayamattho ‘‘ tiṇṇaṃ , bhikkhave ’’ tiādipāḷiyā ( cūḷava .6) sādhetabbo .
‘‘ Appaṭiññāya kataṃ hotī ’’ ti lajjiṃ sandhāya vuttaṃ .
Kaṇhapakkhe ‘‘ adesanāgāminiyā āpattiyā kataṃ hotī ’’ ti sukkapakkhe ‘‘ desanāgāminiyā āpattiyā kataṃ hotī ’’ ti idaṃ dvayaṃ parato ‘‘ tīhi , bhikkhave , aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamāno saṅgho tajjanīyakammaṃ kareyya .
Adhisīle sīlavipanno hotī ’’ ti iminā virujjhati , adesanāgāminiṃ āpanno hi ‘‘ adhisīle sīlavipanno ’’ ti vuccatīti .
Yuttametaṃ , kattu adhippāyo ettha cintetabbo .
Etthāha upatissatthero ‘‘ tajjanīyakammassa hi visesena bhaṇḍanakārakattaṃ aṅgan ’ ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ , taṃ pāḷiyā āgatanidānena yujjati , tasmā sabbattikesupi bhaṇḍanaṃ āropetvā bhaṇḍanapaccayā āpannāpattivasena idaṃ kammaṃ kātabbaṃ , tasmā ‘ adhisīle sīlavipanno ’ ti etthāpi pubbabhāge vā
V0.464 aparabhāge vā codanāsāraṇādikāle bhaṇḍanapaccayā āpannāpattivaseneva kāretabbaṃ , na kevalaṃ saṅghādisesapaccayā kātabban ’’ ti .‘‘ Adesanāgāminiyā āpattiyāti pārājikāpattiyā ’ ti ettakamattaṃ vatvā parato ‘ adhisīle pārājikasaṅghādisese ajjhācārā ’ ti porāṇagaṇṭhipade vuttan ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Adhisīle sīlavipanno ’ ti saṅghādisesaṃ sandhāyā ’’ ti gaṇṭhipade likhitaṃ .
Idaṃ porāṇagaṇṭhipade purimavacanena sameti , tasmā tattha pacchimaṃ pārājikapadaṃ atthuddhāravasena vuttaṃ siyā
M0.508 , aṭṭhakathāya ñca ‘‘ adesanāgāminiyāti pārājikāpattiyā vā saṅghādisesāpattiyā vā ’’ ti vuttaṃ , tattha pārājikāpatti atthuddhāravasena vuttā siyā .Yato gaṇṭhipade ‘‘ adhisīle sīlavipanno ’ ti saṅghādisesaṃ sandhāyā ’’ ti ettakameva likhitaṃ , tasmā sabbattha gaṇṭhipade sakalena nayena pārājikāpattipaccayā uppannabhaṇḍanahetu na tajjanīyakammaṃ kātabbaṃ payojanābhāvā , saṅghādisesapaccayā kātabbanti ayamattho siddho hoti .
Na , sukkapakkhe ‘‘ desanāgāminiyā āpattiyā kataṃ hotī ’’ ti ( cūḷava .5) vacanatoti ce ?
Na , ekena pariyāyena saṅghādisesassapi desanāgāminivohārasambhavato ,
Yena kammena santajjanaṃ karīyati , taṃ tajjanīyakammaṃ nāma .
Yena kammena nissāya te vatthabbanti nissiyati bhajāpiyati niyasso , taṃ niyasakammaṃ nāma .
Yena tato āvāsato , gāmato ca pabbājenti kuladūsakaṃ , taṃ pabbājanīyakammaṃ nāma .
Yena kammena akkuṭṭhagahaṭṭhasamaīpameva paṭisāriyati so akkosako pacchā pesiyati , taṃ paṭisāraṇīyakammaṃ nāma .
Yena samānasaṃvāsakabhūmito ukkhipiyati .
Chaḍḍīyati sātisāro bhikkhusaṅghena , taṃ kammaṃ ukkhepanīyakammaṃ nāmāti veditabbaṃ .
11.‘‘ Nissāya te vatthabban ’’ ti garunissayaṃ sandhāya vuttaṃ , na itaranti .
21. Assajipunabbasukavatthusmiṃ ‘‘ tesu vibbhantesupi kammaṃ paṭippassambhetuṃ anuññātampi sammāvattantānaṃyevā ’’ ti likhitaṃ .
Sammukhā vuttameva gihipaṭisaṃyuttaṃ nāma .
Parammukhā vuttaṃ desanaṃ gacchati .
41. Khamāpentena ‘‘ khamāhī ’’ ti vattabbamattameva , na ukkuṭikādisāmīcinā payojananti .
Anudūtan ti sahāyanti attho .
50. Adassaneyeva ukkhepanīyaṃ kātabbaṃ , na aññathā .
‘‘ Tajjanīyādikaraṇakāle āpattiṃ
V0.465 ropetvā tassā adassane , appaṭikamme vā bhaṇḍanakārakādiaṅgehi kātabban ’’ ti likhitaṃ .Tajjanīyakammādīsu ayaṃ pakiṇṇakavinicchayoti veditabbo .
Kiṃ tajjanīyakammaṃ , tajjanīyakammassa kiṃ mūlaṃ , kiṃ vatthu , kiṃ pariyosānaṃ , kasmā
M0.509 ‘‘ tajjanīyakamman ’’ ti vuccatīti ?Kiṃ tajjanīyakamman ti vatthusmiṃ sati karaṇasampatti .
Tajjanīyakammassa kiṃ mūlan ti saṅgho mūlaṃ .
Tajjanīyakammassa kiṃ vatthūti kalahajātāpattivatthu .
Kiṃ pariyosānan ti bhāvanāpariyosānaṃ .
Kasmā tajjanīyakammanti vuccatīti saṅgho kalahakārakapuggalaṃ kalahe ca bhede ca bhayaṃ dassetvā khantiyā janeti , upasame janeti , tasmā ‘‘ tajjanīyakamman ’’ ti vuccati .
Kathaṃ tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kathaṃ akataṃ .
Kinti ca tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kinti ca akataṃ .
Kena ca tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kena ca akataṃ .
Kattha ca tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kattha ca akataṃ .
Kāya velāya tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kāya velāya akataṃ hoti ?
Kathaṃ tajjanīyakammaṃ kataṃ hotīti samaggena saṅghena ñatticatutthena kammena .
Kathaṃ akataṃ hotīti vaggena saṅghena ñatticatutthena kammena .
Kinti ca kataṃ hotīti karaṇasampattiyā .
Kinti ca akataṃ hotīti karaṇavipattiyā .
Kena ca kataṃ hotīti saṅghena .
Kena ca akataṃ hotīti gaṇena puggalena .
Kattha ca kataṃ hotīti yassa puggalassa saṅgho tajjanīyakammaṃ karoti , tassa puggalassa sammukhībhūte .
Kattha ca akataṃ hotīti yassa puggalassa saṅgho tajjanīyakammaṃ karoti , tassa puggalassa asammukhībhūte .
Kāya velāya kataṃ hotīti yadā kalahajātāpatti saṃvijjati .
Kāya velāya akataṃ hotīti yadā kalahajātāpatti na saṃvijjati .
Katihākārehi tajjanīyakammassa pattakallaṃ hoti , katihākārehi apattakallaṃ ?
Sattahākārehi tajjanīyakammassa pattakallaṃ hoti , sattahākārehi apattakallaṃ .
Katamehi sattahākārehi pattakallaṃ , katamehi sattahākārehi apattakallaṃ hoti ?
Kalahajātāpatti na saṃvijjati , so vā puggalo asammukhībhūto hoti , saṅgho vā vaggo hoti , asaṃvāsiko vā puggalo tassaṃ parisāyaṃ saṃvijjati , acodito vā hoti asārito vā , āpattiṃ vā anāropito .
Imehi sattahākārehi tajjanīyakammassa apattakallaṃ hoti , itarehi sattahākārehi pattakallaṃ hoti .
Evaṃ sesakammesūti .
Kammakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .