4. Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā
627.‘‘ Ekameva katvā ’’ ti vacanena vassikasāṭikalakkhaṇena ñātakānampi satuppādaṃ karontena ekameva gahetabbanti dhammasiritthero .
Catubbidhaṃ khettan ti ettha kiñcāpi tividhaṃ dissati , taṃ pana evaṃ gahetabbaṃ , yasmiṃ khette pariyesituṃ labhati , taṃ pariyesanakhettaṃ nāma ,‘‘ evaṃ karaṇanivāsanādhiṭṭhānakhettānipī ’’ ti vuttaṃ .
Ettha pacchimena purimaggāho veditabbo , na purimena pacchimaggāho , yathālābhanti ācariyo .
Tassattho – adhiṭṭhānakhettena pacchimena purimānaṃ tiṇṇaṃ gāho hoti , tathā nivāsanakhettena dvinnaṃ purimānaṃ .
Karaṇakhettena pana ekasseva purimassa gāho hotīti .
Ettha pana kiñcāpi karaṇakhettanivāsanakhettānaṃ kālato nānattaṃ natthi , kiriyato pana ‘‘ aṭṭhiṃ katvā nivāsetabban ’’ ti pāḷivacanato , tasmā dvidhā katvā vuttaṃ aññatarābhāvena , tadatthasiddhito ca , kathaṃ panettha nānattaṃ natthīti paññāyatīti ce ?
Pāḷito ,‘‘ aḍḍhamāso seso gimhānanti katvā nivāsetabban ’’ ti hi pāḷi , tathā mātikāṭṭhakathāto ( kaṅkhā . aṭṭha . vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā ) ca .
Tathāha
M0.274 ‘‘ pacchimo aḍḍhamāso karaṇanivāsanakhettampī ’’ ti , iminā nayena tividhameva khettantipi siddhaṃ .Samantapāsādikāyaṃ pana katthaci potthake ‘‘ jeṭṭhamūlapuṇṇamāsiyā pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva kāḷapakkhuposatho , ayameko addhamāso pariyesanakhettañceva karaṇakhettañca .
Etasmiñhi antare vassikasāṭikaṃ aladdhaṃ pariyesituṃ , laddhaṃ kātuñca vaṭṭati , nivāsetuṃ , adhiṭṭhātuñca na vaṭṭatī ’’ ti pāṭho dissati , so apāṭho yathāvuttapāḷimātikāṭṭhakathāvirodhato , tasmā tattha ‘‘ aladdhaṃ pariyesituṃ vaṭṭati , kātuṃ , nivāsetuṃ , adhiṭṭhātuñca na vaṭṭatī ’’ ti pāṭho veditabbo .
Evaṃ tāva pacchimena purimaggāhasiddhi veditabbā , na purimena karaṇakhettādīnaṃ gāho sambhavati .
‘‘ Māso seso gimhānanti vassikasāṭikacīvaraṃ pariyesitabban ’’ ti ettakameva hi vuttaṃ , na , aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ ayameko addhamāso pariyesanakhettañceva karaṇakhettañcā ’’ ti vuttattāti ce ?
Na , tassa lekhanadosattā
V0.245 , tathā sādhitaṃ .Karaṇakhettena pana nivāsanakhettaggāho atthi kālanānattābhāvato , teneva pubbe yathālābhaggahaṇaṃ kataṃ , tathā ca sādhitameva , na bhedo panatthi , payojanaṃ vuttameva .
Nivāsanakkhettena adhiṭṭhānakkhettaggāho natthi eva , na hi purimena pacchimaggāho veditabbo .
Na pāḷivirodhatoti ce ?
Na , tadatthājānanato .
‘‘ Māso seso gimhānanti addhamāso seso gimhānan ’’ ti ettha iti -saddassa hi ito paṭṭhāyāti attho .
Parato āpattikhettadassanato itarassa anāpattikhettabhāvo dassitova hoti .
Dinnapubbatopi ñātakapavāritaṭṭhānato nipphādentassa nissaggiyaṃ piṭṭhisamayattā , pakatiyā vassikasāṭikadāyakā nāma saṅghassa vā puggalassa vā apavāretvā anusaṃvaccharaṃ dentā , tattha satuppādova vaṭṭati .
Vattabhede dukkaṭanti tadaññesu .
‘‘ Sace kata … pe … vassūpanāyikadivase adhiṭṭhātabbā … pe … cha māse parihāraṃ labhatī ’’ ti vacanato antovassepi yāva vassānassa pacchimadivasā akatā parihāraṃ labhatīti dīpitaṃ hoti .
Kasmā na vicāritanti ce ?
Atthāpattisiddhattā .
‘‘ Cha māse parihāraṃ labhatī ’’ ti vacanena akatā labhatīti siddhameva , taṃ kiñcāpi siddhaṃ , sarūpena pana anāgatattā sarūpena dassetuṃ , dussaddhāpayattā upapattito dassetuñca idamāraddhaṃ
M0.275 ācariyena ,‘‘ yathā cettha , evaṃ kathinabbhantare uppannacīvarampi heṭṭhā vuttanayeneva paṭipajjitabban ’’ ti anugaṇṭhipade vuttaṃ , taṃ duvuttaṃ tattheva pubbāparavirodhato .Yañcettha aṭṭhakathāvacanaṃ sādhakattena vuttaṃ , taṃ tamatthaṃ na sādheti .
‘‘ Yadi nappahoti yāva kattikapuṇṇamā parihāraṃ labhatī ’’ ti vacanaṃ appahontassa yāva kattikapuṇṇamā tāva parihārakhettaṃ , tato paraṃ ekadivasopi na hotīti dīpeti , tasmā appahonakabhāvena akatāva yāva kattikapuṇṇamā parihāraṃ labhati , tato paraṃ na labhatīti siddhaṃ .
Tathā tadeva vacanaṃ kataparihāraṃ na labhatīti dīpeti , tasmā kattikapuṇṇamadivaseyeva adhiṭṭhātabbā .
‘‘ Appahonte dasāhe antovasse karaṇapariyosānaṃyeva pamāṇan ’’ ti likhitaṃ .
Etthāha –
‘‘ ekāhadvīhādivasenā ’’ tiādi na vattabbaṃ .
Kasmā ?
Gimhadivasānaṃ anadhiṭṭhānakālattā , tasmā eva ‘‘ antodasāhe vā tadaheyeva vā adhiṭṭhātabbā ’ ti ca sāmaññato na vattabbaṃ gimhadivasānaṃ adhiṭṭhānakhettabhāvappasaṅgato ’’ ti .
Ettha vuccati – na , tadatthājānanato .
Dasāhānāgatāya vassūpanāyikāya gimhadivasā dasāhā honti , paṭhamadivase ca laddhā niṭṭhitā vassikasāṭikā dasāhātikkantāpi vassūpanāyikadivasaṃ adhiṭṭhānakhettaṃ appattattā
V0.246 na ca tāva nissaggiyaṃ hoti , vuttañcetaṃ ‘‘ vassūpanāyikato pubbe dasāhātikkamepi anāpattī ’’ ti .Antodasāhe adhiṭṭhātabbāti idaṃ na avisesena etasmiṃ antare gimhadivasepi adhiṭṭhātabbanti imamatthaṃ dīpetuṃ vuttaṃ , kintu gimhadivase ce uppannā , adhiṭṭhānakhette ca antodasāhaṃ hoti , antodasāhe khetteyeva adhiṭṭhātabbā , na khettanti katvā dasāhaṃ atikkamitabbanti dīpetuṃ vuttaṃ .
Kasmā ?
Gimhadivasānampi gaṇanūpagattā , tasmā akhettadivasepi gaṇetvā khette eva ‘‘ antodasāhe adhiṭṭhātabbā ’’ ti vuttaṃ hotīti .
Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .