3. Samuccayakkhandhakavaṇṇanā
Sukkavissaṭṭhikathāvaṇṇanā
97.‘‘ Vedayāmīti
M0.512 jānāmi , cittena sampaṭicchitvā sukhaṃ anubhavāmi , na tappaccayā ahaṃ dukkhitoti adhippāyo ’’ ti likhitaṃ .Yassa māḷake nārocitaṃ , tassa ārocetvā nikkhipitabbaṃ .
Yassa ārocitaṃ , tassa puna ārocanakiccaṃ natthi , kevalaṃ nikkhipitabbameva .
Vattaṃ nikkhipitvā vasantassa upacārasīmāgatānaṃ sabbesaṃ ārocanakiccaṃ natthi .
Diṭṭharūpānaṃ sutasaddānaṃ ārocetabbaṃ , adiṭṭhaassutānampi antodvādasahatthagatānaṃ ārocetabbaṃ .
‘‘ Idaṃ vattaṃ nikkhipitvā vasantassa lakkhaṇan ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Parikkhittassa vihārassa parikkhepato ’ tiādi kiñcāpi pāḷiyaṃ natthi , atha kho aṭṭhakathācariyānaṃ vacanena tathā eva paṭipajjitabban ’’ ti ca vuttaṃ .
‘‘ Atthibhāvaṃ sallakkhetvāti dvādasahatthe upacāre sallakkhetvā , anikkhittavattānaṃ upacārasīmāya āgatabhāvaṃ sallakkhetvā sahavāsādikaṃ veditabban ’’ ti ca vuttaṃ .
‘‘ Nikkhipantena ārocetvā nikkhipitabbaṃ , payojanaṃ atthī ’’ ti ca vuttaṃ , na pana taṃ payojanaṃ dassitaṃ .
Ciṇṇamānatto bhikkhu abbhetabboti ciṇṇamānattassa ca abbhānārahassa ca ninnānākāraṇattā aññathā ‘‘ abbhānāraho abbhetabbo ’’ ti vattabbaṃ siyā .
Ukkhepanīyakammakatopi attano laddhiggahaṇavasena sabhāgabhikkhumhi sati tassa anārocāpetuṃ na labhati .
Parivāsakathāvaṇṇanā
102.‘‘ Anantarāyikassa
V0.468 pana antarāyikasaññāya chādayato acchannāvā ’’ ti pāṭho .Averibhāvena sabhāgo averisabhāgo .
‘‘ Sabhāgasaṅghādisesaṃ āpannassa pana santike āvi kātuṃ na vaṭṭatī ’’ ti pasaṅgato idheva pakāsitaṃ .
Lahukesu paṭikkhepo natthi .
Tattha ñattiyā āvi katvā uposathaṃ kātuṃ anuññātattā lahukasabhāgaṃ āvi kātuṃ vaṭṭatīti .
Sabhāgasaṅghādisesaṃ pana ñattiyā ārocanaṃ na vaṭṭatīti kira .
‘‘ Tassa santike taṃ āpattiṃ paṭikarissatī ’ ti ( mahāva .171) vuttattā lahukassevāyamanuññātā
M0.513 .Na hi sakkā suddhassa ekassa santike saṅghādisesassa paṭikaraṇaṃ kātun ’’ ti likhitaṃ .
Lahukesupi sabhāgaṃ āvi kātuṃ na vaṭṭatīti , tasmā eva hi ñattiyā āvikaraṇaṃ anuññātaṃ , itarathā taṃ niratthakaṃ siyā .
Aññamaññārocanassa vaṭṭati , tato na vaṭṭatīti dīpanatthameva ñattiyā āvikaraṇamanuññātaṃ , teneva idha ‘‘ sabhāgasaṅghādisesaṃ āpannassā ’’ tiādi vuttaṃ .
Ayamattho ‘‘ ettāvatā te dve nirāpattikā honti , tesaṃ santike sesehi sabhāgāpattiyo desetabbā ’’ ti ( kaṅkhā . aṭṭha . nidānavaṇṇanā ) vacanena kaṅkhāvitaraṇiyaṃ pakāsitova .
Saṅghādisesaṃ pana ñattiyā ārocetvā uposathaṃ kātuṃ vaṭṭati .
Tassā ñattiyā ayamattho yadā suddhaṃ bhikkhuṃ passissati , tassa santike ārocanavasena paṭikarissati .
Evaṃ paṭikate ‘‘ na ca , bhikkhave , sāpattikena pātimokkhaṃ sotabbaṃ , yo suṇeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .386) vuttāpattito mokkho hotīti , tasmā ‘‘ garukaṃ vā hotu lahukaṃ vā , ñattiyā āvi kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ , ubhosu nayesu yuttataraṃ gahetabbaṃ .
Nāmañceva āpatti cāti ‘‘ tena tena vītikkamenāpannāpatti āpatti .
Nāman ti tassā āpattiyā nāman ’’ ti likhitaṃ .
Ārocetvā nikkhipitabban ti ettha ārocanaṃ vattabhedadukkaṭapaaharaṇappayojananti veditabbaṃ .
Akāraṇametan ti ‘‘ sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajjin ’’ ti vutte vuṭṭhānato .
Dasasataṃ rattisatan ti dasasataṃ āpattiyo rattisataṃ chādetvāti yojetabbaṃ .
Agghasamodhāno nāma sabhāgavatthukāyo sambahulā āpattiyo āpannassa bahurattiṃ paṭicchāditāpattiyaṃ nikkhipitvā dātabbo , itaro nānāvatthukānaṃ vasenāti ayametesaṃ visesoti .
Parivāsakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
‘‘ Gāmassāti
V0.469 na vuttan ’’ ti vacanato kira gāmūpacārepi vaṭṭatīti adhippāyoti likhitaṃ .Vuttañca ‘‘ ayaṃ pana viseso ’’ ti .
‘‘ Ettha aṭṭhakathācariyāva pamāṇaṃ .
Yuttaṃ na dissatī ’’ ti likhitaṃ .
Anugaṇṭhipade pana ‘‘ ayaṃ pana viseso , āgantukassa … pe … okkamitvā gacchati , ratticchedo hotiyevā ’’ ti vacane heṭṭhā ‘‘ antoaruṇe eva nikkhamitvā gāmūpacārato dve
M0.514 leḍḍupāte atikkamitvā ’’ tiādinā nayena garuṃ katvā vacanato , bhikkhunīnaṃ garukavaseneva tattha tattha sikkhāpadānaṃ paññattattā ca tadanurūpavaseneva aṭṭhakathācariyena bhikkhunīnaṃ garuṃ katvā mānattacaraṇavidhidassanatthaṃ ‘‘ yattakā purebhattaṃ vā ’’ tiādi vuttaṃ .Kurundi ādīsu vuttavacanena karontassapi doso natthīti dassetuṃ kevalaṃ lakkhaṇamattameva vuttaṃ , tadubhayampi tena tena pariyāyena yujjati , vinicchaye patte lakkhaṇe eva ṭhātabbato kurundi ādīsu vuttavacanaṃ pacchā vuttaṃ .
Payogo pana purimova .
Yathā cettha , tathā sace kāci bhikkhunī dve leḍḍupāte anatikkamitvā aruṇaṃ uṭṭhapeti , doso natthi , tathāpi sabbaṭṭhakathā su vuttattā ‘‘ purimameva āciṇṇan ’’ ti vuttaṃ .
Parivāsavattādīnan ti ‘‘ parivāsanissayapaṭippassaddhiādīnaṃ upacārasīmāya paricchinnattā bhikkhunupassayassa upacārasīmāva gahetabbā , na gāmo ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Tasmiṃ gāme bhikkhācāro sampajjatī ’ tiādi pavāritavasena vuttaṃ .
Na hi tattha antogāme vihāro atthī ’’ ti ca likhitaṃ ,‘‘ tampi tena pariyāyena yujjati , na atthato ’’ ti ca .
Paṭicchannaparivāsādikathāvaṇṇanā
108.‘‘ Visuṃ mānatthaṃ caritabban ti mūlāya paṭikassanaṃ akatvā visuṃ kammavācāyā ’’ ti ca likhitaṃ .
‘‘ Saṅghādisesāpattī ’’ ti vuttattā ekova , ekavatthumhi āpannā saṅghādisesā thullaccayadukkaṭamissakā nāma .
Makkhadhammo nāma chādetukāmatā .
143. Dhammatāti dhammatāya , tathātāyāti attho ‘‘ alajjitā ’’ ti ettha viya .
148. Purimaṃ upādāya dve māsā parivasitabbāti ettha ‘‘ parivasitadivasāpi gaṇanūpagā hontī ’’ ti likhitaṃ .
184. Tasmiṃ bhūmiyan ti tassaṃ bhūmiyaṃ .
Sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajjati parimāṇampītiādi jātivasenekavacanaṃ .
Samuccayakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .