Saṃsaṭṭhavārādivaṇṇanā
306. Adhikaraṇānaṃ vūpasamova samatho nāma , so adhikaraṇaṃ vinā natthi , tasmā na ca labbhā vinibhujjitvā nānākaraṇaṃ kātuṃ .
309-310.
Samathā samathehi sammantīti ettha sammantīti sampajjanti .
Adhikaraṇā vā pana sammanti vūpasammantīti attho , tasmā ‘‘ yebhuyyasikā sammukhāvinayena sammatī ’’ ti imāya sammukhāvinayena saddhiṃ sampajjati , na sativinayādīhi tesaṃ tassā anupakārattāti attho .
Samathā adhikaraṇehi sammantīti ettha samathā abhāvaṃ gacchantīti attho .
311.‘‘ Sammukhāvinayo vivādādhikaraṇena na sammatī ’’ ti pāṭho .
Yebhuyyasikāya samānabhāvato ca avasāne ‘‘ sammukhāvinayo na kenaci sammatī ’’ ti ( pari .313) vuttattā ca sammukhāvinayo sayaṃ samathena vā adhikaraṇena vā sametabbo na hotīti katvā vutto .
Sativinayo kiccādhikaraṇena sammati .
Amūḷhavinayatassapāpiyasikatiṇavatthārakāpi kiccādhikaraṇena sammanti .
313. Vivādādhikaraṇaṃ kiccādhikaraṇena sammatīti ‘‘ suṇātu me , bhante … pe … paṭhamaṃ salākaṃ nikkhipāmī ’’ ti evaṃ vivādādhikaraṇaṃ kiccādhikaraṇena sammati .
Anuvādādhikaraṇaāpattādhikaraṇāpi kiccādhikaraṇena sammanti .
‘‘‘ Akataṃ kammaṃ dukkaṭaṃ kamman ’ ti evaṃ kiccādhikaraṇampi kiccādhikaraṇena sammatīti
M0.551 evaṃ pāṭho veditabbo ’’ ti likhitaṃ .Aññatarasmiṃ pana gaṇṭhipade ‘‘‘ samathā adhikaraṇehi sammantī ’ ti ettha yasmā sabbe samathā kiccādhikaraṇena sammanti , tasmā ‘ samathā kiccādhikaraṇena sammantī ’ ti pāṭho gahetabbo ’’ ti vuttaṃ .
314. Vivādādhikaraṇaṃ
V0.504 katamaṃ adhikaraṇaṃ samuṭṭhāpetīti ‘‘ nāyaṃ dhammo ’’ ti vuttamattena kiñci adhikaraṇaṃ na samuṭṭhāpeti . 318-9.
‘‘ Katamādhikaraṇapariyāpannan ’’ ti pāṭho .
Vivādādhikaraṇaṃ vivādādhikaraṇaṃ bhajatīti paṭhamuppannavivādaṃ pacchā uppanno bhajati .
Vivādādhikaraṇaṃ dve samathe bhajatīti ‘‘ imaṃ vūpasametuṃ samatthā tumhe ’’ ti vadantaṃ viya bhajati ‘‘ mayaṃ taṃ vūpasamessāmā ’’ ti vadantehi viya dvīhi samathehi saṅgahitaṃ .
Samathabhedavaṇṇanā niṭṭhitā .