Issues
Select Version
Vajirabuddhi-ṭīkā
Vajirabuddhi-ṭīkā

3. Nissaggiyakaṇḍavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Nissaggiyakaṇḍavaṇṇanā

1. Paṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

733. PaṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃV0.331M0.363 uttānameva .

2. Dutiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

740. Vatthusampattattā vā na tassā anāpannakāmatāya vā anāṇattikatāya vā akālacīvaramadaṃsu .
Yathādāne eva upanetabbaṃ , na bhājetabbaṃ puggalikattāti adhippāyo .
Atthato hi itarampi yathādāne eva upanetabbameva .
Gaṇṭhipade pana ‘‘ ayyāya dammīti evaṃ paṭiladdhanti nissaṭṭhapaṭiladdhaṃ .
Yathādāneti dāyakehi pariccattavidhānena .
Upanetabban ti akālacīvarabhāvena bhājetabbanti adhippāyo .
Idha bhājāpitāya laddhacīvarameva nissaggiyaṃ hoti , taṃ vinayakammaṃ katvāpi attanā na labhatī ’’ ti likhitaṃ .
Yadi nissaṭṭhapaṭiladdhaṃ sandhāya idaṃ vuttaṃ siyā ,‘‘ nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā dadeyya , dadeyyuṃ , ayyāya dammī ’’ ti vuttattā tīṇipetāni padāni vattabbāni siyuṃ , tasmā na kevalaṃ nissaṭṭhapaṭiladdhameva yathādāne upanetabbaṃ , aññāhi bhikkhunīhi laddhakoṭṭhāsampi yathādāneyeva upanetabbaṃ .
741.‘‘ Akālacīvare kālacīvarasaññāya anāpattī ’’ ti pana bhājanapaccayā āpajjitabbāpattiṃ nāpajjatīti ettakameva dīpeti , na paṭiladdhaṃ , na yathādāne dātabbanti imamatthaṃ dīpeti .
Lesena pana gaṇhāti ce , bhaṇḍagghena kāretabbā .
Dutiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

3. Tatiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

744. SakasaññāyaV0.332 gahitattā pācittiyaṃ , dukkaṭañca vuttaṃ .
Itarathā bhaṇḍagghena kāretabbaṃ .
Tatiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

4. Catutthanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

752. LesenaM0.364 gahetukāmatā , aññassa viññussa viññāpanaṃ , paṭilābhoti tīṇi aṅgāni , tasmā paṭhamaṃ viññattaṃ alabhitvā aññaṃ tato ūnatarampi labheyya , nissaggiyameva aṅgasampattito .
Esa nayo aññatthāpi .
Catutthanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

5. Pañcamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

753.‘‘ Telaṃ gopetvā sappimpi me attano kulagharā ’’ ti kira pāṭho .
Pañcamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

6. Chaṭṭhanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

758-762.
Pāvārikassāti dussavāṇijakassa .
Yāya cetāpitaṃ , tassā nissaggiyaṃ , nissaṭṭhapaṭilābho ca .
‘‘ Itarāsaṃ pana jānitvā vassaggena pattakoṭṭhāsaṃ sādiyantīnampi na nissaggiyaṃ , kevalaṃ yathādāne eva tāhipi upanetabban ’’ ti vadanti .
‘‘ Nissaṭṭhaṃ paṭilabhitvāpi yathādāne upanetabban ’ ti vuttattā sesāhi gahitaṃ suggahitan ’’ ti vadanti .
Ettha gilānāyapi na mokkho .
Chaṭṭhanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

7. Sattamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

764. SattameV0.333 ‘‘ sayaṃ yācitakenā ’’ ti kiñcāpi avisesena vuttaṃ .
Tathāpi aññadatthikena attuddesikena saññācikenāti attho veditabbo .
Ayamattho ‘‘ bhikkhuniyo tena ca parikkhārena sayampi yācitvāM0.365 bhesajjaṃ cetāpetvā paribhuñjiṃsū ’’ ti imissā pāḷiyā atthena saṃsanditvā veditabbo .
Tassāyamattho – tena parikkhārena bhesajjaṃ cetāpetvā ca-saddena saññācikena ca bhesajjaṃ cetāpetvāti imamatthaṃ dīpento ‘‘ sayampi yācitvā bhesajjaṃ cetāpetvā ’’ ti āha .
Aññathā ‘‘ tena parikkhārena bhesajjaṃ cetāpetvā sayampi yācitvā paribhuñjiṃsū ’’ ti iminā anukkamena pāḷi vattabbā siyā .
Padabhājane pana ‘‘ saṃyācikenāti sayaṃ yācitvā ’’ ti tasseva padassa adhippāyamattaṃ vuttaṃ .
Sā hi padabhājanadhammatā .
‘‘ Saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇatan ’’ tiādipadānaṃ bhājane pana sā pākaṭā .
Aññathā saṃyācikapadena ko añño atirekattho saṅgahito siyā , so na dissatīti tadeva padaṃ nippayojanaṃ , idañca sikkhāpadaṃ purimena ninnānākaraṇaṃ siyā .
Attano hi santakaṃ yathākāmaṃ karaṇīyanti .
Ettha ca saṅghassa yācanāya vasena ekato hutvā yācanāya laddhaṃ saṃyācikanti veditabbaṃ .
Aññathā ito parena saṃyācika-saddena idaṃ nibbisesaṃ āpajjatīti ‘‘ puggalikena saṃyācikenā ’’ ti idañca sikkhāpadaṃ visuṃ na vattabbaṃ siyā idheva tena āpajjitabbāpattiyā saṅgahitattā , na ca saṅgahitā āpattidvayabhāvato .
Missetvā cetāpitattā hi ekameva āpattīti ce ?
Na , saṃyācikapadassa nippayojanabhāvappasaṅgato , evaṃ saṅghikamahājanikapuggalikāni missitvā cetāpane ekāpattibhāvappasaṅgato ca .
Sattamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

8. Aṭṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

769. Gaṇassāti ābhidhammikādigaṇassa , ūnacatuvaggassa ca .
Aṭṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

9. Navamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

774. SaññācikenātiV0.334 gaṇayācanāya laddheneva , na aññena .
Navamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

10. Dasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

779. DasameM0.366 pana ‘‘ yā pana bhikkhunī aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena puggalikena aññaṃ cetāpeyya , nissaggiyaṃ pācittiyan ’’ ti evaṃvidhena bhavitabbaṃ ,‘‘ puggalikena saṃyācikenā ’’ ti iminā ekādasamena bhavitabbaṃ siyā yathākkamena sambhavato .
Kāmameva cetaṃ aṭṭhuppattiyā abhāvato na vuttaṃ , atthato pana gahetabbameva .
Ettha pana saṅghagaṇapuggalānaṃ pavāritaṭṭhāne , puggalasseva ñātakaṭṭhāne ca anāpattichāyā dissati , idaṃ sabbaṃ amhākaṃ takkānusāravaseneva vuttanti katvā na sārato daṭṭhabbaṃ .
Vicāretvā yathā niccalakāraṇaṃ disvā yaṃ vā vinayakkamakovidā anujānanti , taṃ tadeva gahetabbaṃ .
Porāṇagaṇṭhipade pana ‘‘ āpadāsupi aññaṃ garubhaṇḍameva cetāpetabbaṃ , itaraṃ na vaṭṭati , bhikkhussa pana vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Dasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

11. Ekādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā

784.‘‘ Dutiyavaggassa paṭhame ’’ ti avatvā ‘‘ ekādasame ’’ ti idha vuttaṃ .
Kasmā ?
Bhikkhunivibhaṅge tiṃsakakaṇḍaṃ patvā vaggakkamassa avuttattā .
Yasmā pavāritaṭṭhāne viññatti nāma na paṭisedhetabbā , tasmā bhagavā aññātikaappavāritaṭṭhāne dhammanimantanavasena vadeyya ‘‘ yenattho ’’ ti vuttāya ‘‘ catukkaṃsaparamaṃ viññāpetabban ’’ ti paricchedaṃ dassetīti veditabbaṃ .
Aññathā ‘‘ nidānena sikkhāpadaṃ na sameti , sikkhāpadena ca anāpattivāro ’’ ti ca ‘‘ akataviññattiyā catukkaṃsaparamaṃ viññāpetabban ’’ ti ca aniṭṭhaṃ āpajjati , tasmā mātikāṭṭhakathāyaṃ cetāpetabbanti ṭhapetvā sahadhammike ca ñātakapavārite ca aññena kismiñcideva guṇena , parituṭṭhena ca vadeyya ‘‘ yenattho ’’ ti vuttassa ‘‘ viññāpetabban ’’ ti vuttanayenaV0.335 attho daṭṭhabbo .
Porāṇagaṇṭhipade pana ‘‘ idaṃ paricchinnapavāraṇaṃ sandhāya vuttaṃ .
Anāpatti ñātakānaṃ pavāritānanti pana sabbappakārena pavattaṃ niccapavāraṇaṃ sandhāya vuttaṃ .
Niccapavāraṇā nāma yadā yenattho , tadā taṃ vadeyyāthāti evaṃ pavattāM0.367 .
‘ Handa sītapāvuraṇan ’ ti dentānaṃ pana atirekacatukkaṃsampi gahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Ayameva nayo dasamepīti .
Ekādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Bhikkhunīvibhaṅge tiṃsakavaṇṇanā niṭṭhitā .
Nissaggiyakaṇḍavaṇṇanā niṭṭhitā .