7. Sekhiyakaṇḍo
1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
576.‘‘ Sikkhitasikkhenāti
V0.313M0.345 catūhi maggehī ’’ ti vuttaṃ .Yasmā aṭṭhaṅgulamattaṃ otāretvā nivatthameva nisinnassa caturaṅgulamattaṃ hoti , tasmā ubhopete aṭṭhakathāvādā ekaparicchedā ,‘‘ aḍḍhateyyahatthan ’’ ti sukhumaṃ , ekapattaṃ vā sandhāya vuttaṃ .
Tañhi yathāṭhānena tiṭṭhati .
Dupaṭṭaṃ sandhāya ‘‘ dvihatthappamāṇampī ’’ ti vuttanti upatissatthero .
Ekapaṭṭaṃ , dvipaṭṭaṃ vā heṭṭhimaparicchedena ‘‘ dvihatthappamāṇan ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Vuttañhi nissaggiyaaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ tiriyaṃ dvihatthopi vaṭṭatī ’’ ti , tañca kho alābhe eva ‘‘ alābhe tiriyaṃ dvihatthappamāṇampi vaṭṭatī ’’ ti vuttattā .
Idaṃ sabbaṃ adhiṭṭhānupagaṃ sandhāya vuttaṃ .
Viruddhaṃ disvā sajjetabbaṃ .
No ce sajjeti , dukkaṭaṃ .
Sacittakaṃ paṇṇattivijānanacitteneva ‘‘ anādariyaṃ paṭiccā ’’ ti vuttattā , na vatthuvijānanacittena ‘‘ idamevaṃ katan ’’ ti jānatopi āpattiyā abhāvato .
Phussadevattheravādopi ekena pariyāyena yujjati .
Tathā upatissattheravādopi .
Paññattepi sikkhāpade apaññattepi yaṃ pakatiyā vajjaṃ , taṃ lokavajjaṃ .
Idaṃ pana paññatteyeva vajjaṃ , nāpaññatte , tasmā itaralokavajjena asadisattā na lokavajjaṃ .
Paṇṇattito paṭṭhāya vajjato paṇṇattivajjaṃ .
Anādariyacitteneva āpajjitabbattā sacittakaṃ , tassa cittassa tivedanattā tivedanaṃ .
Yasmā anādariyacittatā nāma kevalaṃ akusalameva , tañca pakatiyā vajjaṃ , tasmā idaṃ lokavajjaṃ .
Sañcicca vītikkamanaṃ nāma domanassikasseva hotīti dukkhavedanaṃ .
Gaṇṭhipade pana ‘‘ pāṇātipātādi viya nivāsanādidoso lokagarahito na hotīti paṇṇattivajjanti phussadevatthero ’’ ti likhitaṃ .
577. Vihārepīti buddhupaṭṭhānādikāle , tasmā ‘‘ pārupitabban ’’ ti uttarāsaṅgakiccavasena vuttaṃ .
Paṭhamadutiyasikkhāpadesu pariḷāhādipaccayā kappati , na antaragharapaṭisaṃyuttesu .
582.‘‘ Ekasmiṃ
V0.314M0.346 pana ṭhāne ṭhatvā ’’ ti ettha ‘‘ gacchantopi parissayābhāvaṃ oloketuṃ labhatiyeva .Tathā gāme pūjan ’’ ti likhitaṃ , taṃ pana ‘‘ ekasmiṃ ṭhāne ṭhatvā ’’ ti vuttattā tādisaṃ antarāyaṃ sandhāya vuttanti veditabbaṃ .
Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Ujjagghikavaggavaṇṇanā
586. Hasanīyasmin ti hetvatthe bhummaṃ , hasitabbavatthukāraṇāti attho .
Antaraghare uccāsaddena anumodanādiṃ karontassa anāpatti kira .
Tathā hi mahindatthero pi hatthisālādīsu mahājanassa kathesi .
591. Keci bhikkhū ‘‘ parikkhāraṭṭhapanamattena vāsūpagato hotī ’’ ti vadanti , taṃ tesaṃ matimattameva .
Bhikkhuniyo ce vāsūpagā honti , bhikkhunupassayova kappiyabhūmi .
‘‘ Yattha bhikkhuniyo ekarattampi vasanti , ayaṃ bhikkhunupassayo ’’ ti ( pāci .161) vacanato tāsaṃ samīpaṃ vā tāhi gahitavāsāgāraṃ vā ‘‘ gacchāmī ’’ ti gacchato yathāsukhaṃ gantuṃ vaṭṭati .
Na hi tāvatā taṃ gharaṃ antaragharasaṅkhyaṃ gacchatīti no takkoti ācariyo .
Ujjagghikavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Khambhakatavaggavaṇṇanā
604. Sūpo pattappamāṇavaṇṇanāyaṃ vuttākāro .
Oloṇī vuccati kudhitaṃ , gorasato pūrā thūpitoti attho .
605. Heṭṭhā orohatīti ettha ‘‘ orohanappamāṇe sati ekadese thūpīkatepi anāpattī ’’ ti vadanti .
‘‘ Pattassa pana heṭṭhā ca upari ca paduminipaṇṇādīhi paṭicchādetvā odahantiyā laddhaṃ nāma vaṭṭatī ’’ ti ca vadanti .
Ettha ‘‘ yasmā ‘ samatittiko piṇḍapāto paṭiggahetabbo ’ ti vacanaṃ piṇḍapāto samapuṇṇo
M0.347 paṭiggahetabboti dīpeti , tasmā attano hatthagate patte piṇḍapāto diyyamāno thūpīkatopi ce hoti , vaṭṭatīti dīpeti .‘ Thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ
V0.315 paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassā ’ ti hi vacanaṃ paṭhamaṃ thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ pacchā paṭiggaṇhato , āpattīti dīpeti .Pattena paṭiggaṇhato cepi thūpīkataṃ hoti , vaṭṭati athūpīkatassa paṭiggahitattā .
Payogo pana natthi aññatra pubbadesā ’’ ti ca ‘‘ samatittikanti vā bhāvanapuṃsakan ’’ ti ca vadanti , tasmā vicāretvā gahetabbaṃ .
Khambhakatavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Sakkaccavaggavaṇṇanā
609. Sūpodanaviññattisikkhāpade ‘‘ sūpo nāma dve sūpā ’’ ti na vuttaṃ sūpaggahaṇena paṇītabhojanehi avasesānaṃ sabbabhojanānaṃ saṅgaṇhanatthaṃ .
Anāpattivāre cassa ‘‘ ñātakānaṃ pavāritānaṃ aññassatthāya attano dhanenā ’’ ti idaṃ adhikaṃ .
Katthaci potthake ‘‘ anāpatti asañcicca asatiyā ajānantassa gilānassa āpadāsū ’’ ti ettakameva vuttaṃ , taṃ na ,‘‘ samasūpakaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissāmī ’’ ti imassa anāpattivāre ‘‘ aññassatthāyā ’’ ti katthaci likhitaṃ , tañca pamādavasena likhitaṃ .
‘‘ Mukhe pakkhipitvā puna vippaṭisārī hutvā ogilitukāmassapi sahasā ce pavisati , ettha ‘ asañciccā ’ ti vuccati .
Viññattampi aviññattampi ekasmiṃ ṭhāne ṭhitaṃ sahasā anupadhāretvā gahetvā bhuñjanto ‘ asatiyā ’ ti vuccatī ’’ ti likhitaṃ , anāpattivāre ekaccesu potthakesu ‘‘ rasaraseti likhitaṃ , taṃ gahetabban ’’ ti vuttaṃ .
Sakkaccavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Kabaḷavaggavaṇṇanā
618.‘‘ Sabbaṃ hatthan ’’ ti vacanato ekadesaṃ mukhe pakkhipantassa anāpattīti ekacce .
‘‘ Sabbanti vacanato ekadesampi na vaṭṭatī ’’ ti vadanti , taṃ yuttaṃ anāpattivāre avisesitattā .
624. Sitthāvakārake
M0.348 ‘‘ kacavaraṃ chaḍḍentaṃ sitthaṃ chaḍḍiyyatī ’’ ti ca ‘‘ kacavaraṃ chaḍḍento ’’ ti ca pāṭho .Kabaḷavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Surusuruvaggavaṇṇanā
627.‘‘ Surusurun ’’ ti
V0.316 ca ‘‘ surosuro ’’ ti ca pāṭho .Sītīkatoti sītaṅko .
‘‘ Silakabuddhoti ariyānaṃ parihāsavacanamevetan ’’ ti likhitaṃ .
631. Paṭikkūlavasenāti ettha yadi paṭikkūlavasena paṭikkhittaṃ ,‘‘ seyyathāpi kāmabhogino ’’ ti na vattabbaṃ .
Na hi te paṭikkūlaṃ karontīti ce ?
Na , issariyaliṅgavasena gahaṇasambhavato .
Te hi anādarā honti .
Pattadhovanan ti pattadhovanodakaṃ bhojanapaṭisaṃyuttaṃ .
634.‘‘ Chattapādukāyan ’’ ti ca ‘‘ chattapāde ’’ ti ca pāṭho .
637. Cāpoti sattakhādanavadho .
‘‘ Sesā sabbā dhanuvikati kodaṇḍe paviṭṭhā ’’ ti ca likhitaṃ , paṭimukkan ti pavesitaṃ , laggitaṃ hotīti attho .
Surusuruvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Pādukavaggavaṇṇanā
640. Sayaṃ yānagato hutvā , yathā yānagatassa ve .
Alaṃ vattuṃ tathā nālaṃ , sachatto chattapāṇino .
Yathā ettha , evaṃ aññatrāpi .
647. Chapakavatthusmiṃ ‘‘ sacāhaṃ na labhissāmī ’’ ti pāṭho ,‘‘ dasa ce na labhissāmī ’’ ti ca atthi ,‘‘ vatthusmiṃ agilānassā ’’ ti ca āgacchati , taṃ na sundaraṃ , sikkhāpadeyeva sundaraṃ .
Thomitoti ahampi jānāmīti sambandho
M0.349 .Yā dhanayasalābhasaṅkhātā vutti vinipātena hoti samparāye apāyesu vinipātahetu hutvā pavattati .
Atha vā vinipātenāti hetvatthe karaṇavacanaṃ , vinipātanāya pavattatīti adhippāyo .
Adhammacaraṇena adhammacaraṇāya .
‘‘ Asmā kumbhimivā ’’ ti ca paṭhanti .
Pādukavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Pakiṇṇakavaṇṇanā
Kāyavācācittato
V0.317 samuṭṭhahantīti katvā ‘‘ samanubhāsanasamuṭṭhānānī ’’ ti vuttāni .Samanubhāsanaṃ kiriyaṃ .
Imāni kiriyāni .
Dhammadesanasamuṭṭhānāni vācācittatoti ettha kāyavacīviññattibhāvato ujjagghikauccāsaddādīsu viya ‘‘ kāyavācācittato ’’ ti vattabbānīti ce ?
Na vattabbāni .
Nisīdanagamanāhārapakkhipanādikāyaviññattiyā sabbhāvā tattha yuttaṃ , na dhammadesane tādisassābhāvā .
Pakiṇṇakavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sekhiyakaṇḍavaṇṇanā niṭṭhitā .