2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
13.‘‘ Puna are patteti puna taṃ ṭhānaṃ parivaṭṭetvā āgate aññasmiṃ are ’’ ti likhitaṃ .
Patiṭṭhitārappadesan ti bhūmiṃ .
Puna areti puna tasmiṃyeva are bhūmiṃ patteti atthoti keci , taṃ na sundaraṃ viya .
Jāpitoti parājito ,‘‘ parājito ’’ ti vā pāṭho .
Pāpesīti abhibhavasi .
Manāpaṃ bhāsamānassa brāhmaṇassa garuṃ bhāraṃ .
Udabbahīti ākaḍḍhīti attho , anādaratthe vā sāmivacanaṃ .
Dhanañca naṃ alābhesīti yathā so dhanaṃ alabhi , tathā akāsīti adhippāyo .
15. Pubbeti nidāne .
Avakaṇṇakan ti chinnakaṇṇakanāmaṃ .
Javakaṇṇakan ti vaṅkakaṇṇakanāmaṃ .
Dhaniṭṭhakaṃ dhanavaḍḍhakanāmaṃ , sirivaḍḍhakanāmaṃ kulavaḍḍha kasseva nāmaṃ .
Tacchakakamman ti khaṇanakammakārā koṭṭhakā , pāsāṇakammakārāti keci .
‘‘ Muddāti pabbagaṇanā .
Gaṇanāti mahāgaṇanā ’’ ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ .
‘‘ Madhumehaṃ omehan ’’ ti likhitaṃ .
Thūlakāyassa maṃsūpacayoti eke .
Yabha methune .
Vītarāgatādīhi akkosantopi kileseheva kira akkosati nāma , tathā ‘‘ sotāpanno ’’ ti akkosanto āpattiyā akkosati nāmāti eke .
Liṅgāyattattā accodātādipi liṅgameva jātaṃ .
16. Sabbattha
V0.258 vadetīti uddeso .Bhaṇatīti vitthāro .
Vadetīti vā iminā paraviññāpanaṃ dīpeti .
26. Aññāpadesavāresu
M0.289 pana ‘‘ evaṃ vadetī ’’ ti vuttaṃ .Kasmā ?
Pubbe dassitauddesakkamanidassanatthaṃ .
Pubbepi ‘‘ hīnena hīnaṃ , hīnena ukkaṭṭhaṃ , ukkaṭṭhena hīnaṃ , ukkaṭṭhena ukkaṭṭhan ’’ ti jātyādīsu ekekasmiṃ catudhā catudhā dassitauddesakkamassa nidassanaṃ ‘‘ evan ’’ ti iminā karoti .
‘‘ Hīnena hīnaṃ vadetī ’’ ti vuttaṭṭhāneyeva hi ‘‘ evaṃ vadetī ’’ ti vutte so ākāro nidassito hotīti adhippāyo .
Aññathā aññāpadesena so ākāro na sambhavatīti āpajjati .
Na sambhavati evāti ce ?
Na , visesakāraṇābhāvā , tattha anāpattippasaṅgato , aniyamaniddesena aniyamatthasambhavato ca .
‘‘ Santi idhekacce caṇḍālā ’’ tiādinā hi aniyamaniddesena caṇḍālaṃ vā acaṇḍālaṃ vā sandhāya bhaṇantassa āpattīti aniyamattho sambhavatīti adhippāyo .
Yadi evaṃ ettakameva vattabbaṃ tāvatā pubbe dassitauddesakkamanidassanasiddhitoti ?
Na ,‘‘ vadetī ’’ ti iminā ayojite ‘‘ evan ’’ ti pade imaṃ nāma ākāraṃ dassetīti anavabodhato .
Aññāpadesanayepi paraviññāpaneyeva dukkaṭapācittiyaṃ viyāti niyamanapayojanaṃ vā ‘‘ vadetī ’’ ti padanti veditabbaṃ .
Atha vā attano samīpe ṭhatvā aññaṃ bhikkhuṃ āṇāpento hīnena hīnaṃ vadeti bhaṇati , āpatti pācittiyassa .
Sace sayaṃ hīno hīnena hīnaṃ caṇḍālaṃ … pe … pukkusaṃ ‘‘ pukkuso ’’ ti bhaṇati āpatti vācāya vācāya pācittiyassa , esa nayo aññāpadesavāresupīti yojanā veditabbā .
Ayamattho duṭṭhadosesu pariyesitabbo .
Aññathā ‘‘ vadeti bhaṇatī ’’ ti etesaṃ aññataraṃ ubhayattha anaññāpadesavāraaññāpadesavāresu , visesena vā aññāpadesavāresu niratthakaṃ āpajjati vināyeva tena vacanasiliṭṭhatāsambhavato .
Attato pāḷiyaṃ avuttattā panettha ‘‘ sāṇattikan ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Tatrāyaṃ padasandhi vadetīti vada itīti .
Asammukhā vadantassa dukkaṭaṃ ‘‘ sammukhā pana sattahipi āpattikkhandhehi vadantassa dukkaṭan ’’ ti andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttattā .
Davakamyatā nāma keḷi , taṃ dassetuṃ ‘‘ hasādhippāyatā ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Asammukhāpi davakamyatāya vadantassa dubbhāsitamevā ’’ ti ācariyā vadanti .
Pāpagarahitāya kujjhitvāpi vadantassa dukkaṭaṃ , asammukhā anāpattīti .
Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .