2. Andhakāravaggavaṇṇanā
1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
839.‘‘ Divāpi andhakāraṃ atthi , tappaṭisedhanatthaṃ ‘ rattandhakāre ’ ti vuttan ’’ ti vadanti porāṇā .
Santiṭṭheyyāti ettha ṭhānāpadesena catubbidhopi iriyāpatho saṅgahito , tasmā purisassa hatthapāse tena saddhiṃ caṅkamanādiṃ karontiyā pācittiyameva .
‘‘ Sallapeyya vā ’’ ti kevalaṃ nidānavasena vuttaṃ visesābhāvato .
‘‘ Sallapeyyavāti purisassa hatthapāse ṭhitā sallapati , āpatti pācittiyassā ’’ ti hi vuttaṃ , taṃ na yuttanti eke .
Kasmā ?
Yasmā tassa purisassa hatthapāse ṭhiteneva ekaṃ pācittiyaṃ .
Sallapanenapi aparampi ekaṃ āpajjatīti nāpajjati , kathaṃ paññāyatīti ?
Aṅgavasena .
Imassa hi rattandhakāratā , purisassa hatthapāse ṭhānaṃ vā sallapanaṃ vā , sahāyābhāvo , rahopekkhatāti imāni cattāri aṅgāni vuttāni .
Tattha yadi ṭhānapaccayā ekā āpatti visuṃ siyā , tassā
M0.373 cattāri aṅgāni siyuṃ .Yadi sallapanapaccayā ekā , tassāpi pañca aṅgāni siyuṃ .
Tasmā mātikāṭṭhakathāyaṃ ‘‘ cattāri vā pañca vā aṅgānī ’’ ti vattabbaṃ siyā , na ca vuttaṃ , tasmā sallapanapaccayā visuṃ natthīti .
Atthiyeva , mātikāṭṭhakathāvacanañca tadatthamevāti eke .
Kathaṃ ?
Sahuppattito dvinnaṃ āpattīnaṃ .
Kiṃ
V0.341 vuttaṃ hoti ?Sallapane sati ṭhānapaccayā āpajjitabbaṃ caturaṅgikaṃ , sallapanapaccayā āpajjitabbaṃ caturaṅgikanti dve pācittiyāni sahuppannāni ekato āpajjantīti .
Idaṃ ayuttaṃ pāḷivirodhato .
Pāḷiya ñhi ‘‘ sallapeyya vāti purisassa hatthapāse ṭhitā sallapati , āpatti pācittiyassā ’’ ti vuttaṃ .
Yadi dve siyuṃ ,‘‘ āpatti dvinnaṃ pācittiyānan ’’ ti na vattabbatā siyāti .
Ayaṃ nayo dutiyādīsupi yathāyogaṃ veditabbo .
Ettha dutiyenāpi saddhiṃ yadi bhikkhuniyā rahopekkhatā atthi , so ce puriso , na dutiyo , purisagaṇanāya āpattiyo .
Atha dutiyā bhikkhunī hoti , tassā ca tena purisena saddhiṃ rahopekkhatā atthi , sā ca bhikkhunī na dutiyā hoti .
Ubhinnampi āpajjatīti eke , vicāretvā pana gahetabbaṃ .
Porāṇagaṇṭhipade pana vuttaṃ ‘‘ hatthapāse ṭhānena dukkaṭan ’’ ti , taṃ pāḷiyā virujjhati .
‘‘ Purisassa hatthapāse tiṭṭhati , āpatti pācittiyassā ’’ ti hi pāḷi , kiṃbahunā .
Catutthasikkhāpade mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . dutiyikauyyojanasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ santiṭṭhanādīsu tīṇi pācittiyānī ’’ tiādivacanato vatthugaṇanāya āpatti veditabbā .
‘‘ Aṅgāni cettha cattāri pañca vā ’’ ti vattabbanti sanniṭṭhānaṃ .
Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2-3-4.Dutiyatatiyacatutthasikkhāpadavaṇṇanā
842-6.
Dutiyatatiyacatutthāni uttānāni .
Sabbattha ‘‘ sallapatīti yaṃ kiñci tiracchānakathaṃ kathetī ’’ ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ .
852. Catutthe panāyaṃ viseso –
‘‘ ekenekā ’’ ti paṭhamaṃ vuttattā dutiyikaṃ vā bhikkhunīnaṃ uyyojeyya , pācittiyaṃ na sambhavatīti ce ?
Sambhavati .
Kasmā ?
Santiṭṭhanādittayamattāpekkhattā , tassa vacanassāpi vā aññāyapi rahopekkhanassādasambhave sati ubhinnaṃ ekatthasambhavato ca sādhitametaṃ .
‘‘ Hatthapāsaṃ
M0.374 vijahitvā santiṭṭhati vā sallapati vā ’’ ti ettakameva vuttaṃ .Kasmā ‘‘ nikaṇṇikaṃ vā jappetī ’’ ti na vuttaṃ ?
Hatthapāsātikkame asambhavato .
Tassa tatiyassa padassa pacchinnattā sambhavantampi ‘‘ dutiyikaṃ vā uyyojetī ’’ ti na vuttaṃ , tasmā atthato hatthapāsaṃ vijahitvā santiṭṭhati vā sallapati vā dutiyikaṃ vā uyyojeti , āpatti dukkaṭassāti vuttaṃ hoti .
Esa nayo yakkhena vātiādīsupi .
Tattha ‘‘ hatthapāse ’’ ti vā ‘‘ hatthapāsaṃ vijahitvā ’’ ti vā na vuttaṃ ubhayattha dukkaṭattā .
Anāpattivārepi
V0.342 asambhavato ‘‘ nikaṇṇikaṃ vā jappetī ’’ ti na vuttanti ce ?Sambhavati sati karaṇīye nikaṇṇikaṃ vā jappetīti sambhavato .
Atha kasmā evaṃ na vuttanti ce ?
Anavajjakathāyaṃ nikaṇṇikajappane payojanābhāvā , dhammakathāyampi udāyiṃ ārabbha paṭisiddhattā ca .
Dutiyatatiyacatutthasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
856.‘‘ Kulaṃ nāma cattāri kulānī ’’ ti vuttattā titthiyārāme kappati tassa kulavohārābhāvatoti eke .
Titthiyānaṃ khattiyādipariyāpannattā na kappatīti eke .
Tassa kappiyabhūmittā na yuttanti ce ?
Na , yathāvuttakhattiyādīnaṃ sambhavato .
Tathāpi gocarakulaṃ idhādhippetaṃ .
‘‘ Upacāro dvādasahattho ’’ ti likhitaṃ .
Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
860.‘‘ Nisīdantiyā ekā , nipajjantiyā ekā ’’ ti avatvā ‘‘ nisīditvā gacchantiyā ’’ tiādi na vattabbaṃ .
Na hi gamanapaccayā esā āpattīti ?
Na , pariyosānādhippāyavasena vuttattā .
‘‘ Nisīditvā nipajjantiyā dve ’’ ti vacanenapi gamanaṃ idha nādhippetanti dassitaṃ hoti , tathā ‘‘ nipajjitvā nisīdantiyā dve ’’ tipi vattabbaṃ .
Yadi evaṃ ‘‘ tasmiṃ abhinipajjati , āpatti dvinnaṃ pācittiyānan ’’ ti kasmā na vuttanti ce ?
Anisīditvāpi nipajjanasambhavato .
Nipajjanatthāya
M0.375 nisīditvā nipajjantiyā nipajjanakapayogattā ekā āpattīti keci .Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
867. Anāpattivāre ‘‘ dhuvapaññatte ’’ ti na vuttaṃ ‘‘ santharitvā vā santharāpetvā vā ’’ ti vuttattā
V0.343 .Idha chaṭṭhe vuttanayena pakatiyā paññatte abhinisīdati vā abhinipajjati vā , pācittiyameva .
Aññattha dhuvapaññattaṃ .
Idha vuttanayena santharitvā vā santharāpetvā vā abhinisīdati vā abhinipajjati vā , pācittiyameva .
Ubhayatthāpi pañcame vuttanayena anāpucchā pakkameyya , pācittiyameva , anāpattivāre mātikāyaṃ vuttakālato aññakālassa aparāmaṭṭhattāti no takkoti ācariyo .
Apica atthāpattikāle āpajjati , no vikāletiādittike , atthāpatti rattiṃ āpajjati , no divātiādittike ca aṭṭhakathāyaṃ idha pañcamachaṭṭhasattamasikkhāpadehi saṅgahitāpattīnaṃ aparāmaṭṭhattā yathāsambhavaṃ tividhakāle tividhametaṃ yojetvā dassetuṃ vaṭṭati eva mahāpadesanayānulomato .
Sattamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
869. Aṭṭhame bhikkhussa dukkaṭaṃ sambhavati .
Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
875-7.
Duggāhavasena vā suggāhavasena vā yathāvuttanayena sapathakaraṇe āpattīti veditabbaṃ .
Yasmā mātikāyaṃ ‘‘ attānaṃ vā paraṃ vā ’’ ti vuttaṃ , tasmā yā attānameva ārabbha sapathaṃ kareyya , tassā ekā
M0.376 .Paramevārabbha tassā ekā .
Ubhopi ārabbha tassā dve āpattiyo sambhavanti .
Tikacchedo panettha paramevārabbha sapathakaraṇaṃ sandhāya pavatto .
Navamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
882. Dasame
V0.344 anāpattivāro rodanasseva , na vadhassa , tasmā ñātibyasanādīhi phuṭṭhāpi attānaṃ vadhati eva , na rodati , dukkaṭameva .Dasamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Andhakāravaggavaṇṇanā niṭṭhitā .