10. Paṭhamasaṅghabhedasikkhāpadavaṇṇanā
409.‘‘ Vajjaṃ
V0.182 na phuseyyā ’’ ti ca pāṭho . 410. Tesaṃ anurūpājānanato asabbaññū assa .
‘‘ Na , bhikkhave , asenāsanikena vassaṃ upagantabban ’’ ti ( mahāva .204) vuttattā paṭikkhittameva .
Tikoṭiparisuddhan ti parassa pāpapasaṅganivāraṇatthaṃ vuttaṃ , na paṭiccakammanivāraṇatthaṃ koṭīhīti ākārehi .
Parisuddhan ti vimuttaṃ .
Dasahi lesehi uddissa kataṃ samaṇā paribhuñjanti , assamaṇā imeti sāsanassa garahabhāvo āgaccheyya
M0.205 , garahapaccayā loko vā apuññaṃ ariyūpavādaṃ pasaveyya , tehi vimuttanti attho .Vāguran ti migajālaṃ .
Attano atthāya vātiādinā paresaṃ atthāya kate kappiyabhāvaṃ dassetvā bhikkhūnañca aññesañca atthāya kate taṃ dassetuṃ ‘‘ matānaṃ petakiccatthāyā ’’ tiādimāha .
Yaṃ yaṃ hītiādi tassa kāraṇassa dassanatthaṃ vuttaṃ .
Puna pañcannaṃ sahadhammikānaṃ atthāya kataṃ na kappatīti vuttanti kira dhammasiritthero .
Gaṇṭhipade ‘‘ bhikkhūnameva suddhānaṃ atthāya kataṃ na vaṭṭatī ’’ ti likhitaṃ .
Aparehi pana ‘‘ matānaṃ petakiccatthāyātiādinā vuttepi kappati , bhikkhūnaṃyeva atthāyāti iminā ‘ bhikkhūnampi datvā mayaṃ bhuñjissāmā ’ ti katampi vuttaṃ .
Puna ‘ pañcasu ekaṃ uddissakataṃ itaresaṃ na kappatī ’ ti dassanatthaṃ ‘ pañcasu hi sahadhammikesūtiādi vuttan ’ ti vadantī ’’ ti vuttaṃ .
Aññatarasmiṃ pana gaṇṭhipade ‘‘ amhākanti ca rājayuttādīnanti ca vutte vaṭṭatīti vatvā ‘ tumhākan ’ ti avatvā ‘ petakiccatthāyāti vuttepi vaṭṭatī ’ ti ca dassetvā sabbattha vuttānaṃ , ādisaddena saṅgahitānañca lakkhaṇaṃ ṭhapentena ‘ bhikkhūnaṃyevā ’ tiādi vuttaṃ .
Tattha ‘ bhikkhūnaṃ uddiṭṭhe evāti adhippāyenā ’ ti vuttaṃ .
Na ‘ tumhākaṃ , amhākañcāti vutte anāpattī ’ ti dassanatthaṃ .
Kasmā ?
Missakavārassa abhāvā .
Lakkhaṇaṃ nāma vuttānaṃ , vuttasadisānañca hoti .
‘ Sace petakiccatthāyāti vuttaṭṭhāne bhikkhūnaṃ bhojanaṃ sandhāya karontī ’ ti vadanti mahāaṭṭhakathāyañca ‘ tasmiṃ vāre ca na tumhākanti vutte vaṭṭatī ’ ti vuttattā .
Teneva idhāpi ‘ petakiccatthāya , maṅgalādīnaṃ vā atthāya katepi eseva nayo ’ ti pubbe vuttatthavasena vuttaṃ .
‘ Avadhāraṇatthena missake vaṭṭatī ’ ti ce ?
‘ Kappiyamaṃsassa hi paṭiggahaṇe āpatti natthī ’ ti vacanena akappiyapaṭiggahaṇe āpattīti āpannaṃ ,‘ tañca gahetabbaṃ siyā ’ ti paṭikkhipitabbā ’’ ti vuttaṃ , taṃ sundaraṃ viya dissati , vicāretvā gahetabbaṃ .
Yattha cāti bhikkhūnaṃ atthāya katepi .
Tamatthaṃ āvi kātuṃ ‘‘ sace panā ’’ tiādi vuttaṃ
V0.183 .Ettha pana ‘‘ bhikkhunīnaṃ dukkaṭaṃ , itaresaṃ daṇḍakammavatthū ’’ ti vadanti .
Kappaṃ nirayamhīti asaṅkhyeyyakappaṃ .
Vivaṭṭaṭṭhāyikāleyeva saṅghabhedo hotīti .
Kappan ti āyukappaṃ .
411. Kusalan ti khemaṃ .
Āpattibhayā katā lajjīhīti ettha āpattibhayena avassaṃ ārocentīti dassanatthaṃ ‘‘ lajjī rakkhissatī ’’ ti ( visuddhi .1.42; pārā . aṭṭha .1.45) porāṇavacanassānurūpato
M0.206 ‘‘ aññehi lajjīhī ’’ ti vuttaṃ .Alajjissapi anārocentassa āpattiyeva ‘‘ ye passanti ye suṇantī ’’ ti vacanato .
416. Asamanubhāsantassāti kammakārake kattuniddeso , samanubhāsanakammaṃ akariyamānassāti attho .
Odissa anuññāto nāma ummattakakhittacittavedanaṭṭādiko ‘‘ anāpatti ādikammikassā ’’ ti ariṭṭhasikkhāpade āgatattā atthīti ce ?
Yampītiādi .
Sā panesā anāpatti .
So vuccatīti tattha āgatopi sakammabyāvaṭopi evaṃ vuccati .
Etenupāyenāti asamanubhāsantassa ca ādikammikassa ca vuttatthavasena .
Ṭhapetvā ariṭṭhasikkhāpadan ti tattha ādikammikapadābhāvā .
Tivaṅgikan ti ettha vācāya eva paṭinissajjantassa oṭṭhacalanādikāyaviññatti hoti , tasmā duvidhampi viññattiṃ kathentassa hoti .
Vacībhedaṃ kātuṃ asakkontassa kāyavikāraṃ karontassa anāpattiyā bhavitabbaṃ .
Kasmā ?
Tivaṅgesu ekassa parihīnattā , tasmā tivaṅgabhāvo āpattiyā , aṅgahānibhāvo anāpattiyāti gahetabbaṃ .
Ettha siyā – yadi aṅgahānibhāvena anāpatti , evaṃ santepi vikāraṃ akatvā citteneva vissajjentassa anāpattiyā bhavitabbanti ?
Taṃ na , kasmā ?
Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ kāyavikāraṃ vā vacībhedaṃ vā akarontasseva pana āpajjanato akiriyan ’’ ti hi vuttaṃ ,‘‘ cittaṃ vā anuppādentassa vā ’’ ti na vuttaṃ , tasmā cittañca nāma viññattipaṭibaddhaṃ evāti visuṃ aṅgabhāveneva vuttattā jānitabbanti ce ?
Taṃ na , dvinnaṃyeva akiriyāti , tasmā cittena vissajjentassāpi āpatti viya dissati , upaparikkhitvā gahetabbaṃ .
Tattha ‘‘ akusalacittan ’’ ti vuttanti ce ?
‘‘ Cittabāhullato vuttan ’’ ti vadanti .
Tepi kira bāhullato vadanti .
Paṭhamasaṅghabhedasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .