5. Sañcarittasikkhāpadavaṇṇanā
297. Ahamhi duggatāti ahaṃ amhi duggatā .Ahaṃ khvayyoti ettha ayyoti bahuvacanaṃ hoti .
298. Oyācantīti nīcaṃ katvā deve yācanti .
Āyācantīti uccaṃ katvā ādarena yācanti .
Alaṅkārādīhi maṇḍito kesasaṃvidhānādīhi pasādhito .
‘‘ Maṇḍitakaraṇe dukkaṭan ’’ ti vadanti .
Padabhājanīyavaṇṇanā
303. Saha paridaṇḍena vattamānāti attho .
Chandavāsinī nāma ‘‘ piyā piyaṃ vasetī ’’ ti pāḷi , purisaṃ vāsetīti adhippāyo .
‘‘ Piyo piyaṃ vāsetī ’’ ti aṭṭhakathā .
Taṃ kiriyaṃ sampādessatīti avassaṃ ārocentiyā ce ārocetīti attho .
Dvinnaṃ mātāpitūnaṃ ce āroceti , saṅghādisesoti vinayavinicchaye ‘‘ vatthu oloketabban ’’ ti vuttaṃ .
Vatthumhi ca ‘‘ udāyitthero gaṇikāya ārocesī ’’ ti vuttaṃ .
Taṃ ‘‘ mātādīnampi vadato visaṅketo natthī ’’ ti aṭṭhakathāvacanato nippayojanaṃ .
Taṃ panetan ti ācariyassa vacanaṃ .
Māturakkhitaṃ brūhīti pesitassa gantvā mātāpiturakkhitaṃ vadato tassa tassā māturakkhitabhāvepi sati visaṅketameva , kasmā ?
‘‘ Piturakkhitādīsu aññataraṃ vadantassa visaṅketan ’’ ti vuttattā itarathā ādi -saddo niratthako siyā .
Ekaṃ dasakaṃ itarena dasakena yojetvā pubbe sukkavissaṭṭhiyaṃ vuttanayattā māturakkhitāya mātā attano dhītusantikaṃ pahiṇatīti gahetabbaṃ .
338. Anabhinanditvāti
V0.170 vacanamattameva , yadipi abhinandati , yāva sāsanaṃ nāroceti , tāva ‘‘ vīmaṃsito ’’ ti na vuccati .Sāsanārocanakāleti āṇāpakassa
M0.191 sāsanavacanakkhaṇe .Tatiyapade vuttanayenāti ekaṅgasampattiyā dukkaṭanti attho .
Vatthugaṇanāya saṅghādisesoti ubhayavatthugaṇanāya kira .
339. Catutthe anāpattīti ettha pana ‘‘ paṭiggaṇhāti na vīmaṃsati na paccāharati , anāpattīti ettha viya ‘ gacchanto na sampādeti , āgacchanto visaṃvādetī ’ ti anāpattipāḷiyāpi bhavitabbanti dassanatthaṃ vuttan ’’ ti vadanti , ekaccesu potthakesu ‘‘ atthī ’’ tipi .
Vinītavatthuvaṇṇanā
341. Alaṃvacanīyāti na vacanīyā , nivāraṇe alaṃ -saddo .
Therapitā vadatīti jiṇṇapitā vadatīti attho .
Kiñcāpi ettha ‘‘ itthī nāma manussitthī na yakkhī na petī na tiracchānagatā , puriso nāma manussapuriso na yakkho ’’ tiādi natthi , tathāpi kāyasaṃsaggādīsu ‘‘ manussitthī ’’ ti itthīvavatthānassa katattā idhāpi manussitthī evāti paññāyati .
Methunapubbabhāgattā manussaubhatobyañjanako ca thullaccayavatthukova hoti , sesā manussapaṇḍakaubhatobyañjanakatiracchānagatapurisādayo dukkaṭavatthukāva micchācārasāsanaṅgasambhavatoti veditabbaṃ .
Yathāsambhavaṃ pana vārā uddharitabbā .
Paññattiajānane viya alaṃvacanīyabhāvājānanepi acittakatā veditabbā .
Duṭṭhullādīsupīti ‘‘ imasmimpī ’’ ti vuttameva hoti .
‘‘ Lekhaṃ netvā paṭilekhaṃ ārocitassāpi sañcarittaṃ natthi sañcarittabhāvamajānantassā ’’ ti vadanti , vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .
Sañcarittasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .