Rāhulavatthukathāvaṇṇanā
105.‘‘ Aṅgārino dāni dumā bhadante ’’ tiādīhi ( theragā .527) saṭṭhimattāhi .
Dassehi iti maṃ āṇāpesi .
Ettha iti-saddo āharitabbo .
Pokkharavassan ti pokkharapattavaṇṇaṃ udakaṃ , tamhi vassante temitukāmāva tementi .
Uṇhīsato paṭṭhāyāti muddhato paṭṭhāya .
‘‘ Siniddhanīlamudukuñcitakeso
V0.389 ,Sūriyanimmalatalābhinalāṭo ;
Yuttatuṅgamudukāyatanāso ,
Raṃsijālavitato narasīho ’’ ti .( apa . aṭṭha .1. santikenidānakathā ; jā . aṭṭha .1. santikenidānakathā )–
Ādigāthāhi .
Atha vā –
‘‘ Cakkavaraṅkitarattasupādo ,
Lakkhaṇamaṇḍitaāyatapaṇhi ;
Cāmarachattavibhūsitapādo ,
Esa hi tuyha pitā narasīho .
‘‘ Sakyakumāravaro sukhumālo ,
Lakkhaṇacittikapuṇṇasarīro ;
Lokahitāya gato naravīro ,
Esa hi tuyha pitā narasīho .
‘‘ Puṇṇasasaṅkanibho mukhavaṇṇo ,
Devanarāna piyo naranāgo ;
Mattagajindavilāsitagāmī ,
Esa hi tuyha pitā narasīho .
‘‘ Khattiyasambhavaaggakulīno
M0.426 ,Devamanussanamassitapādo ;
Sīlasamādhipatiṭṭhitacitto ,
Esa hi tuyha pitā narasīho .
‘‘ Āyatayuttasusaṇṭhitanāso ,
Gopakhumo abhinīlasunetto ;
Indadhanū
V0.390 abhinīlabhamūko ,Esa hi tuyha pitā narasīho .
‘‘ Vaṭṭasuvaṭṭasusaṇṭhitagīvo ,
Sīhahanū migarājasarīro ;
Kañcanasucchaviuttamavaṇṇo ,
Esa hi tuyha pitā narasīho .
‘‘ Suddhasugambhīramañjusaghoso ,
Hiṅgulabaddhasurattasujivho ;
Vīsati vīsati setasudanto ,
Esa hi tuyha pitā narasīho .
‘‘ Añjanavaṇṇasunīlasukeso ,
Kañcanapaṭṭavisuddhanalāṭo ;
Osadhipaṇḍarasuddhasuuṇṇo ,
Esa hi tuyha pitā narasīho .
‘‘ Gacchatinīlapathe viya cando ,
Tāragaṇāpariveṭhitarūpo ;
Sāvakamajjhagato samaṇindo ,
Esa hi tuyha pitā narasīho ’’ ti .( jā . aṭṭha .1. santikenidānakathā )–
Imāhi .
Uddiṭṭheti evaṃ caritabbanti attano ,‘‘ uttiṭṭhe ’’ ti dhammapadapāṭho .
Dhamman ti sapadānacārikavattaṃ .
Anesanaṃ vajjetvā sucaritaṃ care .
Kesavissajjanan ti
M0.427 pañcasikhākāraṃ vajjetvā ekasikhākāraṃ .Paṭṭabandhoti ettha paṭṭoti tasmiṃ
V0.391 kule āciṇṇo alaṅkāraviseso .Gharamaṅgalan ti gharamaho .
Chattamaṅgalan ti yuvarājachattapaṭṭi .
Vaṭṭānugatan ti kilesavaṭṭānugataṃ .
Vighātapaccayattā savighātakaṃ .
Thero rādhaṃ brāhmaṇaṃ pubbe pabbajitvā kasmā idāni ‘‘ kathāhaṃ , bhante , rāhulaṃ pabbājemī ’’ ti āhāti ce ?
Tattha upasampadāpaṭikkhepo adhippeto , tasmā ‘‘ bhagavā upasampadameva paṭikkhipi , idāni anāgate saṃsayāpanayanādhippāyo bhagavā ’’ ti ñatvā āha .
Cittasamuṭṭhānarūpavasena ‘‘ aṭṭhimiñjaṃ āhaccā ’’ ti vuttaṃ kira .
Buddhānaṃ , cakkavattīnañca byattādivasena nānattaṃ veditabbaṃ , aññathā nandādayopi pabbajitvā buddhā siyuṃ ‘‘ sace pabbajati , buddho hotī ’’ ti vacanato .
Pesetvā dassetuṃ vaṭṭati , āpucchissāmāti pabbājetuṃ vaṭṭatīti ca idaṃ yasmā videsappatto nāma lokasaṅketenāpi mātāpituvāsato mutto serivihārīti vuccati , tasmāssa te asantapakkhe ṭhitā viya hontīti katvā ‘‘ na tassa pabbajjācariye vā appasādaṃ karontī ’’ ti evaṃ vuttaṃ naṭṭhameva .
Pabbajitā samagatikāti lokavohāro .
Teneva cettha dukkhappattādinā desantaragamanañca samagatikaṃ kataṃ .
Videsaṃ gantvāti cettha videso nāma mātāpituvāsato añño deso , na uppattidesato .
Byañjanattho eva ce pamāṇaṃ , na yutti .
Matamātāpitikopi na pabbājetabboti āpajjati , tasmā anuppattabbaṭṭhāne ṭhitehiyeva mātāpitūhi ananuññāto putto na pabbājetabboti evamidhādhippāyo veditabbo , aññathā pāḷiyā virujjheyya , āpattiṭṭhānassa ca sithilakaraṇaṃ aṭṭhakathāya na yujjati .
Idaṃ tāva evaṃ hotu ,‘‘ vihāraṃ vā jhāpemī ’’ tiādinayo kathaṃ na virujjhatīti ce ?
Attaparūpaddavappasaṅgabhayena avasena pabbajitattā , puttarakkhaṇatthaṃ pabbajitattā ca .
Evañhi sati sayameva so attanā pabbajito hoti , na kenaci upalāpetvā pabbajito .
‘‘ Puttapemaṃ vā puttarakkhe piyo hotī ’’ ti nidānānulomato na virujjhati .
Rāhulavatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā .