3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
221. Adhiṭṭhitāti niccappavattā .
Badaracuṇṇasakkarādīhi yojitaṃ badarasāḷavaṃ .
Kirakammakārenāti kirassa kammakārena .
226.‘‘ Vikappetvā gaṇhāhī ’’ ti etthāhu porāṇattherā ‘‘ bhagavato sammukhā avikappetvā gehato nikkhamitvā rathikāya aññatarassa bhikkhuno santike vikappesi , vikappentena pana ‘ mayhaṃ bhattapaccāsaṃ itthannāmassa dammī ’ ti vattabbaṃ , itarena vattabbaṃ ‘ tassa santakaṃ paribhuñja vā
V0.281 yathāpaccayaṃ vā karohī ’’’ ti .Pañcasusahadhammikesūti sammukhā ṭhitassa sahadhammikassa yassa vikappetukāmo , taṃ sahadhammikaṃ adisvā gahaṭṭhassa vā santike , sayameva vā ‘‘ pañcasu sahadhammikesu itthannāmassa vikappemī ’’ ti vatvā bhuñjitabbanti eke , evaṃ sati thero tasmiṃyeva nisinnova tathā vācaṃ nicchāretvā paṭiggaṇhātīti takko dissati .
Mahāpaccariyā dīsu pana parammukhā vikappanāva vuttā , sā ‘‘ tena hānanda , vikappetvā gaṇhāhī ’’ ti iminā sameti , tathāpi mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ tasmā yo bhikkhu pañcasu sahadhammikesu
M0.314 aññatarassa ‘ mayhaṃ bhattapaccāsaṃ tuyhaṃ dammī ’ ti vā ‘ vikappemī ’ ti vā evaṃ sammukhā vā ‘ itthannāmassa dammī ’ ti vā ‘ vikappemī ’ ti vā evaṃ parammukhā vā ’’ ti vacanato sahadhammikassa santike eva vattabbaṃ , na sayamevāti dissati .Yasmā ayaṃ pacchimanayo porāṇagaṇṭhipadena pi sameti , tasmā idha mātikāṭṭhakathānusārena attho veditabbo .
Ettha kiñcāpi ‘‘ te manussā … pe … bhojanamadaṃsū ’’ ti vacanato akappiyanimantanaṃ paññāyati , tathāpi therassa kukkuccuppattikāraṇena bhattena so nimantitoti veditabbo .
Aññathā parato ‘‘ dve tayo nimantane ekato bhuñjatī ’’ ti vacanena , anāpattivārena ca virujjhati .
229. Etthāyaṃ vicāraṇā –
‘‘ añño manusso pattaṃ gaṇhāti , na dātabban ’’ ti vacanato aparabhāge akappiyanimantanena natthi payojanaṃ , pubbabhāgeyeva akappiyanimantanena payojananti svepi bhante āgaccheyyāthāti ettha kataraṃ akappiyanimantanaṃ , tasmā adhippāyo cettha pamāṇanti .
Na ,‘‘ piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati , āpattī ’’ ti vacanatoti .
Tattha ‘‘ svepi bhante ’’ ti ettha yathā vacanamattaṃ aggahetvā akappiyanimantanakkamena attho gahito , tathā ‘‘ piṇḍāya caritvā ’’ ti etthāpi antarā akappiyanimantanena laddhabhattaṃ sandhāya vuttanti attho gahetabbo .
Piṇḍāya hi carantaṃ disvā ‘‘ ettha , bhante , bhattaṃ gaṇhathā ’’ ti dinnampi akappiyanimantanena laddhaṃ nāma hoti .
Vohārena pana ‘‘ piṇḍāya caritvā laddhabhattan ’’ ti vuccati , evaṃsampadamidaṃ daṭṭhabbaṃ .
Aññathā mātikāṭṭhakathāyaṃ ‘‘ gaṇabhojane vuttanayeneva pañcahi bhojanehi nimantitassa … pe … parassa parassa bhojane ’’ ti vuttavacanavirodho .
Idañhi vacanaṃ yena paṭhamaṃ nimantito , tato paṭhamanimantitaṃ ādāya gato parassa parassa nimantanakadāyakassa bhojaneti atthaparidīpanato nimantanato laddhabhattassa bhojaneyeva āpattīti dīpeti .
‘‘ Dve tayo nimantane ekato ’’ ti vacanenapi sameti , aññathā ‘‘ yena nimantito , tassa bhojanato parassa bhojane ’’ ti ettakaṃ vattabbaṃ siyā , pāḷiyaṃ vā ‘‘ nimantanena ekatobhuñjatī ’’ ti ettakaṃ vattabbaṃ siyā .
Dutiyanimantanassa paṭhamabhojane āpattippasaṅganivāraṇatthaṃ
V0.282 ‘‘ yena yenā ’’ tiādi vuttaṃ .Nimantanapaṭipāṭiyā bhuñjatīti pāḷīti ce ?
Na ,‘‘ anāpatti niccabhatte ’’ tiādipāḷivirodhato .
Gaṇṭhipade
M0.315 pana ‘‘ piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ kasmā bhuñjituṃ na labhatīti ce ?‘ Paramparabhojanaṃ nāma pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena bhojanena nimantito , taṃ ṭhapetvā pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ bhuñjati , etaṃ paramparabhojanaṃ nāmā ’ ti vuttattā ’’ ti likhitaṃ .
Yadi evaṃ niccabhattādikampi na vaṭṭatīti āpajjatīti niccabhattādi odissakanti ce ?
Taṃ na , tadaññassa attano dhanena nipphannassa , saṅghato laddhassa vā pāto pacanakayāgu ce ghanā hoti , tassāpi , ekakuṭikaṃ gāmaṃ upanissāya viharato bhikkhācariyavasena labhitabbaniccabhattassa ca akappiyabhāvappasaṅgato .
Tattha bhikkhācariyavasena laddhaṃ na kappati nimantanakānaṃ appasādāvahanatoti ce ?
Na ,‘‘ pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha anāpattī ’’ ti vacanavirodhato .
Khādanīyampi hi parassa khāditvā bhuttattā nimantanabhojanaṃ abhuñjanto appasādaṃ karoti eva , tasmā appasādāvahaṃ appamāṇaṃ , tasmā niccabhattādi odissakaṃ na sambhavati .
Apica heṭṭhā vuttanayena saddhiṃ idha vuttanayena saṃsanditvā yaṃ yaṃ khamati , taṃ taṃ gahetabbanti sabbopi kesañci ācariyānaṃ vinicchayo .
Ācariyassa pana vinicchayo ante āvi bhavissati .
‘‘ Khīraṃ vā rasaṃ vā pivato amissampīti adhippāyo ’’ ti vuttaṃ .
Gaṇṭhipade ‘‘ heṭṭhā odanenāmissetvā upari tiṭṭhatī ’’ ti likhitaṃ .
Mahāupāsakoti gehasāmiko .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ āpattī ’’ ti vacanena kurundiyaṃ ‘‘ vaṭṭatī ’’ ti vacanaṃ viruddhaṃ viya dissati .
‘‘ Dvinnampi adhippāyo mahāpaccariyaṃ vicārito ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Cārittatoti ‘ santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā ’ ti parato vattabbato ’’ ti vuttaṃ .
Vacīkammaṃ avikappanaṃ .
Ettha ‘‘ mahāupāsako bhikkhū nimanteti … pe … pacchā laddhaṃ bhattaṃ bhuñjantassa āpatti .
Piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati , āpattī ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ vacanato ,‘‘ kālasseva piṇḍāya caritvā bhuñjimhā ’’ ti pāḷito , khandhake ‘‘ na ca , bhikkhave , aññatra nimantane aññassa bhojjayāgu paribhuñjitabbā , yo paribhuñjeyya , yathādhammo kāretabbo ’’ ti ( mahāva .283) vacanato ca nimantetvā vā pavedetu animantetvā vā , paṭhamagahitanimantanassa bhikkhuno paṭhamanimantanabhojanato aññaṃ yaṃ kiñci parasantakaṃ bhojanaṃ paramparabhojanāpattiṃ karoti .
Attano santakaṃ , saṅghagaṇato laddhaṃ vā agahaṭṭhasantakaṃ vaṭṭati , nimantanato paṭhamaṃ nibaddhattā pana niccabhattādi parasantakampi vaṭṭati .
Khandhake
M0.316 ‘‘ na caV0.283 , bhikkhave … pe … yathādhammo kāretabbo ’’ ti ( mahāva .283) vacanaṃ parasantakabhojanavuttaniyamanaṃ .Tato hatthakova no takkoti ācariyo .
Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .