7. Sappāṇakavaggo
1. Sañciccapāṇasikkhāpadavaṇṇanā
382. Sañciccapāṇasikkhāpadaṃ
M0.331 uttānatthameva .2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā
387.‘‘ Pāṇo atthī ’’ ti jānantopi ‘‘ marissantī ’’ ti avicāretvā pivatice , anāpatti .
Jale pakkhipanaṃ pupphaṃ , jalappavesanaṃ idaṃ ;
Evaṃ ubhinnaṃ nānattaṃ , ñeyyaṃ ñāṇavatā sadāti .
Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā
392. Tatiye dvādasa ukkoṭā veditabbā .
Tattha akataṃ kammaṃ , dukkaṭaṃ kammaṃ , puna kātabbaṃ
V0.299 kammanti anuvādādhikaraṇe labbhanti .Anihaṭaṃ , dunnihaṭaṃ , na puna haritabbanti vivādādhikaraṇe labbhanti , avinicchitaṃ , duvinicchitaṃ , puna vinicchitabbanti āpattādhikaraṇe labbhanti .
Avūpasantaṃ , duvūpasantaṃ , puna vūpasametabbanti kiccādhikaraṇe labbhantīti aṭṭhakathānayo , pāḷiyaṃ panettha mukhamattameva dassitaṃ .
Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā
399.‘‘ Pārājikānīti atthuddhāravasena dassitānī ’’ ti kathaṃ viññāyatīti ce ?
Parivārapāḷito .
Vuttañhi tattha ‘‘ āpattādhikaraṇapaccayā kati āpattiyo āpajjati .
Āpattādhikaraṇapaccayā catasso āpattiyo āpajjati .
Bhikkhunī jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ paṭicchādeti , āpatti pārājikassa .
Vematikā paṭicchādeti , āpatti thullaccayassa .
Bhikkhu saṅghādisesaṃ paṭicchādeti , āpatti pācittiyassa .
Ācāravipattiṃ paṭicchādeti
M0.332 , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( pari .290).Pārājikaṃ paṭicchādento bhikkhu anāpatti , no āpattiṃ āpajjati avuttattāti ce ?
Na , saṃkiliṭṭhena cittena paṭicchādane vinā āpattiyā asambhavato .
Dukkaṭavāre vattabbāpi pārājikāpattiyo paṭhamaṃ atthuddhāravasena saṅghādisesehi saha vuttattā na sakkā puna vattunti na vuttāti veditabbā .
Yāva koṭi na chijjatīti cettha yo antamaso paṭicchādanatthaṃ aññassa ārocetu vā , mā vā , paṭicchādanacitteneva āpattiṃ āpanno .
Tassa puna aññassa paṭicchādanatthaṃ anārocaneneva na koṭi chinnā hoti , kiṃ puna paṭinivattitvā vacanena payojananti na antimassa anārocanena chinnā hoti , appaṭicchādanena eva chinnā hoti , tato appaṭicchādanatthaṃ apubbassa ārocetabbaṃ , tato paṭṭhāya koṭi chinnā hoti , tadabhāvo paṭinivattitvā appaṭicchādanatthaṃ ārocetabbaṃ , evampi koṭi chinnā hotīti evaṃ no paṭibhātīti ācariyo .
Tatiyena dutiyassāti ettha ‘‘ dutiyo nāma paṭhamo ’’ ti vadantānaṃ ‘‘ vatthu puggalo na vattabbo ’’ ti vāritattā na sundaraṃ .
Aññassa catutthassa ārocanepi na sundaraṃ .
Kasmā ?
Pubbeva sutvā aññassa anārocitattā .
‘‘ Sutena aññassa ārocetabbaṃ siyā ’’ ti vadanti .
Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā
404. Punappunaṃ
V0.300 uppajjanato bahudhā .Hāyanavaḍḍhanan ti mātukucchismiṃ ce dvādasannaṃ māsānaṃ ūnatāya hāyanaṃ kataṃ .
Pasūtassa vaḍḍhanaṃ kātabbaṃ .
Mātukucchismiṃ ce vaḍḍhanaṃ kataṃ .
Pasūtassa hāyanaṃ kātabbaṃ .
Nikkhamanīyapuṇṇamāsī nāma sāvaṇamāsassa puṇṇamāsī .
‘‘ Pāṭipadadivaseti dutiye upagacchati divase ’’ ti likhitaṃ .
So hi pasūtadivasato paṭṭhāya paripuṇṇavīsativasso hoti .
Avasesānaṃ dvinnaṃ vassānaṃ adhikadivasāni honteva , tasmā nikkaṅkhā hutvā upasampādenti .
Taṃ sandhāyāti gabbhavassañca pavāretvā laddhavassañca agaṇetvā jātadivasato paṭṭhāya gaṇetvā
M0.333 ekūnavīsativassaṃ .Ekūnavīsativassoti ‘‘ gabbhavassaṃ eva pahāyā ’’ ti likhitaṃ , taṃ dullikhitaṃ .
406. Aññaṃ upasampādetīti upajjhāyo vā ācariyo vā hutvā upasampādeti .
‘‘ Opapātikassa soḷasavassuddesikabhāvato puna cattāro vasse atikkamitvā upasampadā kātabbā ’’ ti ācariyā vadantīti keci .
Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā
409. Theyyasattho ce suddhamātugāmo dve āpattiyo .
Atha bhikkhuniyo , samayo rakkhati .
Theyyasatthabhāvassa ṭhānaṃ katvā rakkhaṇīyattā sahadhammikānaṃ rakkhatiyevāti eke .
Theyyabhāve na sahadhammikatā , tasmā na rakkhati evāti eke .
Apārājikatheyyabhāve sati sahadhammikabhāvoti ce ?
Itarasmiṃ itaranti samayo anissaṭo āpajjati .
Bhikkhu theyyasattho ce , yathāvatthukameva .
Theyyasatthe theyyasatthasaññī saddhiṃ saṃvidhāyāti ca .
‘‘ Saddhin ’’ ti padaṃ kesuci natthi , taṃ ananurūpaṃ .
Tathā dutiyepi .
Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā
412.‘‘ Tena
V0.301 kho pana samayena aññatarā itthī ’’ ti ca pāṭho atthi , kesuci natthi .Natthibhāvo sundaro ‘‘ tena kho samayenā ’’ ti adhikārattāti keci .
Idha ekatoupasampannā , sikkhamānā , sāmaṇerīti imāpi tisso saṅgahaṃ gacchanti .
Imāsaṃ pana samayo rakkhati , ayamimāsaṃ , mātugāmassa ca viseso .
414. Apicettha ‘‘ viññū paṭibalā ’’ ti vacanato appaṭibalā anāpattivatthukāti eke , taṃ na yuttaṃ dukkaṭavatthukattā .
‘‘ Bhikkhu saṃvidahati , mātugāmo
M0.334 na saṃvidahati , āpatti dukkaṭassā ’’ ti hi vuttaṃ .Tathā hi upaparikkhitabbaṃ .
Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
417. Gahaṭṭhassāpi bhikkhunīdūsakakammaṃ mokkhantarāyikameva , tasmā tassa pabbajjāpi paṭikkhittā .
Vipākantarāyikā ahetukattā .
Pubbe sañcicca āpannā sammuṭṭhā suddhasaññino antarāyikā eva .
Sesāti jātikā .
Rasenāti bhāvena .
Adhikuṭṭanaṭṭhenāti adhikaraṇaṃ katvā kuṭṭanaṭṭhena chindanaṭṭhena .
Asisūnūpamā kusaladhammacchedanaṭṭhena .
Sattisūlūpamā cittavitudanaṭṭhenāti porāṇā .
Anāpattipāḷiyaṃ ‘‘ ādikammikassā ’’ ti mukhāruḷhavasena likhitaṃ .
Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā
425.‘‘ Taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissaṭṭhenāti iminā laddhinānāsaṃvāsakataṃ dīpetī ’’ ti vuttaṃ .
Ticittan ti ettha vipākābyākatacittena sahavāseyyaṃ kappeyyāti evamattho daṭṭhabbo .
Aññathā sacittakattā sikkhāpadassa kiriyābyākataṃ sandhāya na yujjati .
Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā
428. Yattha
V0.302 te na passāmāti teti taṃ .Atha vā tava rūpādiṃ na passāma .
Ayaṃ samaṇuddeso pārājiko hoti .
‘‘ Sace taṃ diṭṭhiṃ paṭinissajjati , saṅghassa ārocetvā saṅghānumatiyā pabbājetabbo ’’ ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ , taṃ na yuttaṃ , daṇḍakammanāsanā hi idhādhippetā .
Yadi
M0.335 so pārājiko , liṅganāsanā nāma siyā .Te paṭisevato nālaṃ antarāyāyāti ca diṭṭhi satthari asatthādidiṭṭhi na hoti .
Sace sā yassa uppajjati , so pārājiko hoti , tasmimpi evameva paṭipajjitabbaṃ saṃvare atiṭṭhanto liṅganāsanāyeva nāsetabboti ācariyassa takko .
Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Samatto vaṇṇanākkamena sappāṇakavaggo sattamo .