4. Sānuttheragāthāvaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Sānuttheragāthāvaṇṇanā

MataṃM1.142 vā amma rodantīti āyasmato sānuttherassa gāthā .

Kā uppatti ?

Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito catunavute kappe siddhatthassa bhagavato hatthapādadhovanamukhavikkhālanānaṃ atthāya udakaṃ upanesi .

Satthā hi bhojanakāle hatthapāde dhovitukāmo ahosi .

So satthu ākāraṃ sallakkhetvā udakaṃ upanesi .

Bhagavā hatthapāde dhovitvā bhuñjitvā mukhaṃ vikkhāletukāmo ahosi .

So tampiP1.121 ñatvā mukhodakaṃ upanesi .

Satthā mukhaṃ vikkhāletvā mukhadhovanakiccaṃ niṭṭhāpesi .

Evaṃ bhagavā anukampaṃ upādāya tena karīyamānaṃ veyyāvaccaṃ sādiyi .

So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa upāsakassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi .

Tasmiṃ gabbhagateyeva pitā pavāsaṃ gato , upāsikā dasamāsaccayena puttaṃ vijāyitvā sānū tissa nāmaṃ akāsi .

Tasmiṃ anukkamena vaḍḍhante sattavassikaṃyeva naṃ bhikkhūnaṃ santike pabbājesi ,‘‘ evamayaṃ anantarāyo vaḍḍhitvā accantasukhabhāgī bhavissatī ’’ ti .

‘‘ So sānusāmaṇero ’’ ti paññāto paññavā vattasampanno bahussutoV1.120 dhammakathiko sattesu mettajjhāsayo hutvā devamanussānaṃ piyo ahosi manāpoti sabbaṃ sānusutte āgatanayena veditabbaṃ .

Tassa atītajātiyaṃ mātā yakkhayoniyaṃ nibbatti .

Taṃ yakkhā ‘‘ sānuttherassa ayaṃ mātā ’’ ti garucittikārabahulā hutvā mānenti .

Evaṃ gacchante kāle puthujjanabhāvassa ādīnavaṃ vibhāventaṃ viya ekadivasaṃ sānussa yoniso manasikārābhāvā ayoniso ummujjantassa vibbhamitukāmatācittaṃ uppajji .

Taṃ tassa yakkhinimātā ñatvā manussamātuyā ārocesi –

‘‘ tava putto , sānu ,‘ vibbhamissāmī ’ ti cittaṃ uppādesi , tasmā tvaṃ –

‘‘ Sānuṃ pabuddhaṃ vajjāsi , yakkhānaṃ vacanaṃ idaṃ ;

Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ , āvi vā yadi vā raho .

‘‘ SaceM1.143 tvaṃ pāpakaṃ kammaṃ , karissasi karosi vā ;

Na te dukkhā pamutyatthi , uppaccāpi palāyato ’’ ti .( saṃ . ni .1.239; dha . pa . aṭṭha .2.325 sānusāmaṇeravatthu )–

Evaṃ bhaṇāhī ’’ ti .

Evañca pana vatvā yakkhinimātā tatthevantaradhāyi .

Manussamātā pana taṃ sutvā paridevasokasamāpannā cetodukkhasamappitā ahosi .

Atha sānusāmaṇero pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvāP1.122 pattacīvaramādāya mātu santikaṃ upagato mātaraṃ rodamānaṃ disvā ‘‘ amma , kiṃ nissāya rodasī ’’ ti vatvā ‘‘ taṃ nissāyā ’’ ti ca vutto mātu ‘‘ mataṃ vā , amma , rodanti , yo vā jīvaṃ na dissatī ’’ ti gāthaṃ abhāsi .

44. Tassattho –

‘‘ amma , rodantā nāma ñātakā mittā vā attano ñātakaṃ mittaṃ vā mataṃ uddissa rodanti paralokaṃ gatattā , yo vā ñātako mitto vā jīvaṃ jīvanto desantaraṃ pakkantatāya ca na dissati , taṃ vā uddissa rodanti , ubhayampetaṃ mayi na vijjati , evaṃ sante jīvantaṃ dharamānaṃ maṃ purato ṭhitaṃ passantī ;

kasmā , amma , rodasi ?

Maṃ uddissa tava rodanassa kāraṇameva natthī ’’ ti .

Taṃ sutvā tassa mātā ‘‘ maraṇañhetaṃ , bhikkhave , yo sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattatī ’’ ti ( ma . ni .3.63) suttapadānusārena uppabbajanaṃ ariyassa vinaye maraṇanti dassentī –

‘‘ MataṃV1.121 vā putta rodanti , yo vā jīvaṃ na dissati ;

Yo ca kāme cajitvāna , punarāgacchate idha .

‘‘ Taṃ vāpi putta rodanti , puna jīvaṃ mato hi so ;

Kukkuḷā ubbhato tāta , kukkuḷaṃ patitumicchasī ’’ ti .( saṃ . ni .1.239; dha . pa . aṭṭha .2. sānusāmaṇeravatthu )–

Gāthādvayaṃ abhāsi .

Tattha kāme cajitvānāti nekkhammajjhāsayena vatthukāme pahāya , tañca kilesakāmassa tadaṅgappahānavasena veditabbaṃ .

Pabbajjā hettha kāmapariccāgo adhippeto .

Punarāgacchate idhāti idha gehe punadeva āgacchati , hīnāyāvattanaṃ sandhāya vadati .

Taṃ vāpīti yo pabbajitvā vibbhamatiM1.144 , taṃ vāpi puggalaṃ mataṃ viyamādisiyo rodanti .

Kasmāti ce ?

Puna jīvaṃ mato hi soti vibbhamanato pacchā yo jīvanto , so guṇamaraṇena atthato matoyeva .

Idānissa savisesasaṃvegaṃ janetuṃ ‘‘ kukkuḷā ’’ tiādi vuttaṃ .

Tassattho –

‘‘ ahorattaṃ ādittaṃ viya hutvā ḍahanaṭṭhena kukkuḷanirayasadisattā kukkuḷāP1.123 gihibhāvā anukampantiyā mayā ubbhato uddhato , tāta sānu , kukkuḷaṃ patituṃ icchasi patitukāmosī ’’ ti .

Taṃ sutvā sānusāmaṇero saṃvegajāto hutvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .

Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.21.25-29)–

‘‘ Bhuñjantaṃ samaṇaṃ disvā , vippasannamanāvilaṃ ;

Ghaṭenodakamādāya , siddhatthassa adāsahaṃ .

‘‘ Nimmalo homahaṃ ajja , vimalo khīṇasaṃsayo ;

Bhave nibbattamānassa , phalaṃ nibbattate subhaṃ .

‘‘ Catunnavutito kappe , udakaṃ yamadāsahaṃ ;

Duggatiṃ nābhijānāmi , dakadānassidaṃ phalaṃ .

‘‘ Ekasaṭṭhimhito kappe , ekova vimalo ahu ;

Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .

‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .

ArahattaṃV1.122 pana patvā thero imissā gāthāya vasena ‘‘ mayhaṃ vipassanārambho arahattappatti ca jātā ’’ ti udānavasena tameva gāthaṃ paccudāhāsi .

Sānuttheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Theragāthā-aṭṭhakathā

Theragāthā-aṭṭhakathā