Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

8. Siṅgālapituttheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Siṅgālapituttheragāthāvaṇṇanā

Ahu buddhassa dāyādoti siṅgālakapituttherassa gāthā .
Kā uppatti ?
So kira ito catunavute kappe sataraṃsiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso vanditvā attano hatthagataṃ tālaphalaṃ adāsi .
Tena puññakammena devaloke nibbatto aparāparaṃM1.87 puññāni katvāV1.72 sugatīsuyeva saṃsaranto kassapassa bhagavato kāle manussayoniyaṃ nibbatto sāsane paṭiladdhasaddho hutvā pabbajitvā aṭṭhikasaññaṃ bhāvesi .
Puna imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbattitvā vayappatto dārapariggahaṃ katvā ekaṃ puttaṃ labhitvā tassa ‘‘ siṅgālako ’’ ti nāmaṃ akāsi .
TenaP1.75 naṃ siṅgālakapitāti voharanti .
So aparabhāge gharabandhanaṃ pahāya sāsane pabbaji .
Tassa bhagavā ajjhāsayaṃ olokento aṭṭhikasaññākammaṭṭhānaṃ adāsi .
So taṃ gahetvā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane , athassa tasmiṃ vane adhivatthā devatā ussāhajananatthaṃ ‘‘ bhāvanāphalaṃ nacirasseva hatthagataṃ karissatī ’’ ti imamatthaṃ aññāpadesena vibhāventī ‘‘ ahu buddhassa dāyādo ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
18. Tattha ahūti hoti , vattamānatthe hi idaṃ atītakālavacanaṃ .
Buddhassāti sabbaññubuddhassa .
Dāyādoti dhammadāyādo navavidhassa lokuttaradhammadāyassa attano sammāpaṭipattiyā ādāyako gaṇhanako .
Atha vā ahūti ahosi .
Evaṃnāmassa buddhassa dāyādabhāve koci vibandho idāneva bhavissatīti adhippāyo .
Tenāha ‘‘ maññehaṃ kāmarāgaṃ so , khippameva vahissatī ’’ ti .
Bhesakaḷāvaneti bhesakena nāma yakkhena labhitattā pariggahitattā , bhesakaḷānaṃ vā kaṭṭhādīnaṃ bahulatāya ‘‘ bhesakaḷāvanan ’’ ti laddhanāme araññe .
Tassa bhikkhuno buddhassa dāyādabhāve kāraṇaṃ vadanto ‘‘ kevalaṃ aṭṭhisaññāya , apharī pathaviṃ iman ’’ ti āha .
Tattha kevalan ti sakalaṃ anavasesaṃ .
Aṭṭhisaññāyāti aṭṭhikabhāvanāya .
Apharīti ‘‘ aṭṭhī ’’ ti adhimuccanavasena patthari .
Pathavin ti attabhāvapathaviṃ .
Attabhāvo hi idha ‘‘ pathavī ’’ ti vutto ‘‘ ko imaṃ pathaviṃ viccessatī ’’ tiādīsu viya .
Maññehan ti maññe ahaṃ .
‘‘ Maññāhan ’’ tipi pāṭho .
Soti so bhikkhu .
Khippameva nacirasseva kāmarāgaṃ pahissati pajahissatīti maññe .
Kasmā ?
Aṭṭhikasaññāya kāmarāgassa ujupaṭipakkhabhāvato .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yo ekasmiṃ padese laddhāya atthikasaññāya sakalaṃ attano sabbesaṃ vā attabhāvaṃM1.88 ‘‘ aṭṭhī ’’ tveva pharitvā ṭhito , so bhikkhu taṃ aṭṭhikajhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanto nacireneva anāgāmimaggena kāmarāgaṃP1.76 , sabbaṃ vā kāmanaṭṭhena ‘‘ kāmo ’’, rañjanaṭṭhena ‘‘ rāgo ’’ ti ca laddhanāmaṃ taṇhaṃ aggamaggena pajahissatīti .
Imaṃ gāthaṃ sutvā so thero ‘‘ ayaṃ devatā mayhaṃ ussāhajananatthaṃ evamāhā ’’ ti appaṭivānavīriyaṃ adhiṭṭhāya vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.51.85-90)–
‘‘ Sataraṃsī nāma bhagavā , sayambhū aparājito ;
Vivekā uṭṭhahitvāna , gocarāyābhinikkhami .
‘‘ PhalahatthoV1.73 ahaṃ disvā , upagacchiṃ narāsabhaṃ ;
Pasannacitto sumano , tālaphalamadāsahaṃ .
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā tāya devatāya vuttavacanaṃ patimānento tameva gāthaṃ udānavasena abhāsi .
Tadevassa therassa aññābyākaraṇaṃ ahosīti .
Siṅgālapituttheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .