Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

7. Dāsakattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Dāsakattheragāthāvaṇṇanā

MiddhīM1.85 yadāti āyasmato dāsakattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
So kira ito ekanavute kappe anuppanne tathāgate ajitassa nāma paccekabuddhassa gandhamādanato manussapathaṃ otaritvā aññatarasmiṃ gāme piṇḍāya carantassa manoramāni ambaphalāni adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto kassapassa bhagavato kāle sāsane pabbajitvā vivaṭṭūpanissayaṃ bahuṃ puññaṃ akāsi .
Evaṃ kusalakammappasuto hutvā sugatitoP1.73 sugatiṃ upagacchanto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatti .
Dāsako tissa nāmaṃ ahosi .
So anāthapiṇḍikena gahapatinā vihārapaṭijagganakamme ṭhapito sakkaccaṃ vihāraṃ paṭijagganto abhiṇhaṃ buddhadassanena dhammassavanena ca paṭiladdhasaddho pabbaji .
Keci pana bhaṇanti –
‘‘ ayaṃ kassapassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā vayappatto aññataraṃ khīṇāsavattheraṃ upaṭṭhahanto kiñci kammaṃ kārāpetukāmo theraṃ āṇāpesi .
So tena kammena amhākaṃ bhagavato kāle sāvatthiyaṃ anāthapiṇḍikassa dāsiyā kucchimhi nibbatto vayappatto seṭṭhinā vihārapaṭijaggane ṭhapito vuttanayeneva paṭiladdhasaddho ahosi .
Mahāseṭṭhi tassa sīlācāraṃ ajjhāsayañca ñatvā bhujissaṃ katvā ‘ yathāsukhaṃ pabbajā ’ ti āha .
Taṃ bhikkhū pabbājesun ’’ ti .
So pabbajitakālato paṭṭhāya kusīto hīnavīriyo hutvā na kiñci vattapaṭivattaṃ karoti , kuto samaṇadhammaṃ , kevalaṃ yāvadatthaṃ bhuñjitvā niddābahulo viharati .
Dhammassavanakālepi ekaṃ koṇaṃ pavisitvā parisapariyante nisinno ghurughurupassāsī niddāyateva .
Athassa bhagavā pubbūpanissayaṃ oloketvā saṃvegajananatthaṃ ‘‘ middhī yadā hoti mahagghaso cā ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
17. Tattha middhīti thinamiddhābhibhūto , yañhi middhaṃ abhibhavati , taṃ thinampi abhibhavateva .
Yadāti yasmiṃ kāle .
Mahagghasoti mahābhojano , āharahatthakaalaṃsāṭakatatthavaṭṭakakākamāsakabhuttavamitakānaṃV1.71 aññataro viya .
Niddāyitāti supanasīlo .
Samparivattasāyīti samparivattakaṃ samparivattakaṃ nipajjitvā ubhayenapi seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃM1.86 anuyuttoti dasseti .
Nivāpapuṭṭhoti kuṇḍakādinā sūkarabhattena puṭṭho bharito .
Gharasūkaro hi bālakālato paṭṭhāya posiyamāno thūlasarīrakāle gehā bahi nikkhamituṃ alabhanto heṭṭhāmañcādīsuP1.74 samparivattetvā samparivattetvā sayateva .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yadā puriso middhī ca hoti mahagghaso ca nivāpapuṭṭho mahāvarāho viya aññena iriyāpathena yāpetuṃ asakkonto niddāyanasīlo samparivattasāyī , tadā so ‘‘ aniccaṃ dukkhaṃ anattā ’’ ti tīṇi lakkhaṇāni manasikātuṃ na sakkoti .
Tesaṃ amanasikārā mandapañño punappunaṃ gabbhaṃ upeti , gabbhāvāsato na parimuccatevāti .
Taṃ sutvā dāsakatthero saṃvegajāto vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ sacchākāsi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.51.74,80-84)–
‘‘ Ajito nāma sambuddho , himavante vasī tadā ;
Caraṇena ca sampanno , samādhikusalo muni .
‘‘ Suvaṇṇavaṇṇe sambuddhe , āhutīnaṃ paṭiggahe ;
Rathiyaṃ paṭipajjante , ambaphalamadāsahaṃ .
‘‘ Ekanavute ito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā thero imāya gāthāya maṃ bhagavā ovadi ,‘‘ ayaṃ gāthā mayhaṃ aṅkusabhūtā ’’ ti tameva gāthaṃ paccudāhāsi .
Tayidaṃ therassa parivattāhāranayena aññābyākaraṇaṃ jātaṃ .
Dāsakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .