Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

7. Soṇapoṭiriyaputtattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Soṇapoṭiriyaputtattheragāthāvaṇṇanā

Na tāva supituṃ hotīti āyasmato soṇassa poṭiriyaputtassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro sikhissa bhagavato kāle vanacaro hutvā jīvanto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannacitto kurañjiyaphalaṃP2.62 satthuno adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ poṭiriyassa nāma gāmabhojakassa putto hutvā nibbatti , soṇo tissa nāmaṃ ahosi .
So vayappatto bhaddiyassa sākiyarañño senāpati ahosi .
Atha bhaddiyarāje heṭṭhā vuttanayena pabbajite , senāpatiM1.405 ‘‘ rājāpi nāma pabbaji , kiṃ mayhaṃ gharāvāsenā ’’ ti pabbaji ?
Pabbajitvā pana niddārāmo viharati , na bhāvanamanuyuñjati .
Taṃ bhagavā anupiyāyaṃ ambavane viharanto attano obhāsaṃ pharāpetvā tenassa satiṃ janetvā imāya gāthāya taṃ ovadanto –
193.
‘‘ Na tāva supituṃ hoti , ratti nakkhattamālinī ;
Paṭijaggitumevesā , ratti hoti vijānatā .
194.
‘‘ HatthikkhandhāvapatitaṃV1.345 , kuñjaro ce anukkame ;
Saṅgāme me mataṃ seyyo , yañce jīve parājito ’’ ti .
– gāthādvayaṃ abhāsi ;
Tattha na tāva supituṃ hoti , ratti nakkhattamālinīti aṭṭhahi akkhaṇehi vajjitaṃ navamaṃ khaṇaṃ labhitvā ṭhitassa viññujātikassa yāva na arahattaṃ hatthagataṃ hoti , tāva ayaṃ nakkhattamālinī ratti supituṃ niddāyituṃ na hoti , supanassa kālo na hoti .
Apica kho paṭijaggitumevesā , ratti hoti vijānatāti esā ratti nāma manussānaṃ migapakkhīnañca niddūpagamanena visesato nissaddavelābhūtā paṭipattiṃ attani sañjaggituṃ jāgariyānuyogamanuyuñjitumeva vijānatā viññunā icchitā hotīti .
Taṃ sutvā soṇo saṃviggataramānaso hirottappaṃ paccupaṭṭhapetvā abbhokāsikaṅgaṃ adhiṭṭhāya vipassanāya kammaṃ karonto ‘‘ hatthikkhandhova patitan ’’ ti dutiyaṃ gāthamāha .
Tattha avapatitan ti avamukhaṃ patitaṃ uddhaṃpādaṃ adhomukhaṃ patitaṃ .
Kuñjaro ce anukkameti kuñjaro anukkameyya ce .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yadāhaṃ hatthimāruhitvā saṅgāmaṃ paviṭṭho hatthikkhandhato patito , tadāhaṃ saṅgāme tena hatthinā maddito mato ahosiṃ ce , taṃ me maraṇaṃ seyyo , yañce idāni kilesehi parājito jīveyyaṃ , taṃ na seyyoti .
Imaṃ gāthaṃ vadantoyeva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.52.1-6)–
‘‘ MigaluddoM1.406P2.63 pure āsiṃ , vipine vicaraṃ ahaṃ ;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , sabbadhammāna pāraguṃ .
‘‘ Kurañjiyaphalaṃ gayha , buddhaseṭṭhassadāsahaṃ ;
Puññakkhettassa tādino , pasanno sehi pāṇibhi .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā ‘‘ satthārā vuttaṃ , attanā vuttan ’’ ti ubhayañhi gāthaṃ ‘‘ hatthikkhandhāvapatitan ’’ tiādinā paccudāhāsi .
Tena idameva aññābyākaraṇaṃ ahosīti .
Soṇapoṭiriyaputtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .