Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

10. Sāṭimattiyattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Sāṭimattiyattheragāthāvaṇṇanā

Ahu tuyhaṃ pure saddhāti āyasmato sāṭimattiyattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso tālavaṇṭaṃ adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā sāṭimattiyoti laddhanāmo vayappatto hetusampannatāya āraññakabhikkhūnaṃ santike pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.38.43-47)–
‘‘ SiddhatthassaM1.461 bhagavato , tālavaṇṭamadāsahaṃ ;
Sumanehi paṭicchannaṃ , dhārayāmi mahārahaṃ .
‘‘ Catunnavutito kappe , tālavaṇṭamadāsahaṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , tālavaṇṭassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Chaḷabhiñño pana hutvā bhikkhū ovadati anusāsati bahū ca satte dhammaṃ kathetvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāpesi .
Aññatarañca kulaṃ assaddhaṃ appasannaṃ saddhaṃ pasannaṃ akāsi .
Tena tasmiṃ kule manussā there abhippasannā ahesuṃ .
Tatthekā dārikā abhirūpā dassanīyā theraṃ piṇḍāya paviṭṭhaṃ sakkaccaṃ bhojanena parivisati .
Athekadivasaṃ māro ‘‘ evaṃ imassa ayaso vaḍḍhissati , appatiṭṭho bhavissatī ’’ ti cintetvā therassa rūpena gantvā taṃ dārikaṃ hatthe aggahesi .
Dārikā ‘‘ nāyaṃ manussasamphasso ’’ ti ca aññāsi , hatthañca muñcāpesi .
Taṃ disvā gharajano there appasādaṃ janesi .
Punadivase thero taṃ kāraṇaṃ anāvajjento taṃ gharaṃ agamāsi .
Tattha manussā anādaraṃ akaṃsu .
Thero taṃ kāraṇaṃ āvajjento mārassa kiriyaṃ disvā ‘‘ tassa gīvāyaṃ kukkurakuṇapaṃ paṭimuñcatū ’’ ti adhiṭṭhahitvāV1.392 tassa mocanatthaṃ upagatena mārena atītadivase katakiriyaṃP2.100 kathāpetvā taṃ tajjetvā vissajjesi .
Taṃ disvā gharasāmiko ‘‘ khamatha , bhante , accayan ’’ ti khamāpetvā ‘‘ ajjatagge ahameva , bhante , tumhe upaṭṭhahāmī ’’ ti āha .
Thero tassa dhammaṃ kathento –
246.
‘‘ Ahu tuyhaṃ pure saddhā , sā te ajja na vijjati ;
Yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetaṃ , natthi duccaritaṃ mama .
247.
‘‘ Aniccā hi calā saddhā , evaṃ diṭṭhā hi sā mayā ;
Rajjantipi virajjanti , tattha kiṃ jiyyate muni .
248.
‘‘ Paccati munino bhattaṃ , thokaṃ thokaṃ kule kule ;
Piṇḍikāya carissāmi , atthi jaṅghabalaṃ mamā ’’ ti .
–
Tisso gāthā abhāsi .
TatthaM1.462 ahu tuyhaṃ pure saddhā , sā te ajja na vijjatīti , upāsaka , ito pubbe tava mayi ‘‘ ayyo dhammacārī samacārī ’’ tiādinā saddhā ahosi , sā saddhā te tava ajja idāni na upalabbhati .
Tasmā yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetan ti catupaccayadānaṃ , tuyhameva etaṃ hotu , na tena mayhaṃ attho , sammā pasannacittena hi dānaṃ nāma dātabbanti adhippāyo .
Atha vā yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetan ti yaṃ tava mayi ajja agāravaṃ pavattaṃ , taṃ tuyhameva , tassa phalaṃ tayā eva paccanubhavitabbaṃ , na mayāti attho .
Natthi duccaritaṃ mamāti mama pana duccaritaṃ nāma natthi maggeneva duccaritahetūnaṃ kilesānaṃ samucchinnattā .
Aniccā hi calā saddhāti yasmā pothujjanikā saddhā aniccā ekantikā na hoti , tato eva calā assapiṭṭhe ṭhapitakumbhaṇḍaṃ viya , thusarāsimhi nikhātakhāṇukaṃ viya ca anavaṭṭhitā .
Evaṃ diṭṭhā hi sā mayāti evaṃ bhūtā ca sā saddhā mayā tayi diṭṭhā paccakkhato viditā .
Rajjantipi virajjantīti evaṃ tassā anavaṭṭhitattā eva ime sattā kadāci katthaci mittasanthavavasena rajjanti sinehampi karonti , kadāci virajjanti virattacittā honti .
Tattha kiṃ jiyyate munīti tasmiṃ puthujjanānaṃ rajjane virajjane ca muni pabbajito kiṃ jiyyati , kā tassa hānīti attho .
‘‘ Sace mama paccaye na gaṇhatha , kathaṃ tumhe yāpethā ’’ ti evaṃ mā cintayīti dassento ‘‘ paccatī ’’ ti gāthamāha .
Tassattho munino pabbajitassa bhattaṃ nāma kule kule anugharaṃ divase divaseV1.393 thokaṃ thokaṃ paccate , na ca tuyhaṃ eva gehe .
Piṇḍikāya carissāmi , atthi jaṅghabalaṃ mamāti atthi me jaṅghabalaṃ , nāhaṃ obhaggajaṅgho na khañjo na ca pādarogī , tasmāP2.101 piṇḍikāya missakabhikkhāya carissāmi ,‘‘ yathāpi bhamaro pupphan ’’ tiādinā ( dha . pa .49; netti .123) satthārā vuttanayena piṇḍāya caritvā yāpessāmīti dasseti .
Sāṭimattiyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .