5. Sambulakaccānattheragāthāvaṇṇanā
Devo
M1.401P2.59 cāti āyasmato sambulakaccānattherassa gāthā .Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto ito catunavutikappamatthake kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ sataraṃsiṃ nāma paccekabuddhaṃ nirodhā vuṭṭhahitvā piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso tālaphalaṃ adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe gahapatikule nibbattitvā ‘‘ sambulo ’’ ti laddhanāmo kaccānagottatāya sambulakaccānoti paññāyittha .
So vayappatto satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā himavantasamīpe bheravāya nāma pabbataguhāyaṃ vipassanāya kammaṃ karonto viharati .
Athekadivasaṃ mahā akālamegho satapaṭalasahassapaṭalo thanento gajjanto vijjullatā nicchārento gaḷagaḷāyanto uṭṭhahitvā vassituṃ ārabhi , asaniyo phaliṃsu .
Taṃ saddaṃ sutvā acchataracchuvanamahiṃsahatthiādayo bhītatasitā bhītaravaṃ viraviṃsu .
Thero pana āraddhavipassanattā kāye jīvite ca nirapekkho vigatalomahaṃso taṃ acintento vipassanāyameva kammaṃ karonto ghammāpagamena utusappāyalābhena samāhitacitto tāvadeva vipassanaṃ ussukkāpetvā saha abhiññāhi arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.51.85-90)–
‘‘ Sataraṃsī nāma bhagavā , sayambhū aparājito ;
Vivekā vuṭṭhahitvāna , gocarāyābhinikkhami .
‘‘ Phalahattho
V1.342 ahaṃ disvā , upagacchiṃ narāsabhaṃ ;Pasannacitto sumano , tālaphalaṃ adāsahaṃ .
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ
M1.402 pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā somanassajāto udānavasena aññaṃ byākaronto – 189.
‘‘ Devo ca vassati , devo ca gaḷagaḷāyati ,
Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmi ;
Tassa mayhaṃ ekakassa bherave bile viharato ,
Natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā .
190.
‘‘ Dhammatā mamesā yassa me , ekakassa bherave bile ;
Viharato natthi bhayaṃ vā , chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā ’’ ti .
–
Gāthādvayaṃ abhāsi .
Tattha
P2.60 devo ca vassati , devo ca gaḷagaḷāyatīti devo megho vassati ca ,‘‘ gaḷagaḷā ’’ ti ca karonto gajjatīti attho .Gajjantassa hi anukaraṇametaṃ .
Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmīti ahañca ekako asahāyo sappaṭibhayāyaṃ pabbataguhāyaṃ vasāmi , tassa mayhaṃ evaṃbhūtassa me sato natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vāti cittutrāsasaññitaṃ bhayaṃ vā taṃnimittakaṃ sarīrassa chambhitattaṃ vā lomahaṃsanamattaṃ vā natthi .
Kasmāti tattha kāraṇamāha ‘‘ dhammatā mamesā ’’ ti .
Apariññātavatthukassa hi tattha appahīnacchandarāgatāya bhayādinā bhavitabbaṃ , mayā pana sabbaso tattha pariññātaṃ , tattha ca chandarāgo samucchinno , tasmā bhayādīnaṃ abhāvo dhammatā mamesā mama dhammasabhāvo esoti aññaṃ byākāsi .
Sambulakaccānattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .