Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

6. Samiddhittheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Samiddhittheragāthāvaṇṇanā

SaddhāyāhaṃM1.147 pabbajitoti āyasmato samiddhittherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu kattādhikāro tattha tattha puññāni upacinanto ito catunavute kappe siddhatthaṃ bhagavantaṃ passitvā pasannamānaso savaṇṭāni pupphāni kaṇṇikabaddhāni gahetvā pūjesi .
So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva parivattento imasmiṃ buddhuppāde rājagahe kulagehe nibbatti .
Tassa jātakālato paṭṭhāya taṃ kulaṃ dhanadhaññādīhi vaḍḍhi , attabhāvo cassa abhirūpo dassanīyo guṇavā iti vibhavasamiddhiyā ca guṇasamiddhiyāV1.124 ca samiddhī tveva paññāyittha .
So bimbisārasamāgame buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā bhāvanāya yuttappayutto viharanto bhagavati tapodārāme viharante ekadivasaṃ evaṃ cintesi –
‘‘ lābhā vata me satthā arahaṃ sammāsambuddho , svākkhāte cāhaṃ dhammavinaye pabbajito , sabrahmacārī ca me sīlavanto kalyāṇadhammā ’’ ti .
Tassevaṃ cintentassa uḷāraṃ pītisomanassaṃ udapādi .
Taṃ asahanto māro pāpimā therassa avidūre mahantaṃ bheravasaddamakāsi , pathaviyā undriyanakālo viya ahosi .
Thero bhagavato tamatthaṃ ārocesi .
Bhagavā ‘‘ māro tuyhaṃ vicakkhukammāya ceteti , gaccha , bhikkhu tattha acintetvā viharāhī ’’ ti āha .
Thero tattha gantvā viharanto nacirasseva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.21.30-34)–
‘‘ KaṇikāraṃvaP1.126 jotantaṃ , nisinnaṃ pabbatantare ;
Obhāsentaṃ disā sabbā , siddhatthaṃ narasārathiṃ .
‘‘ Dhanuṃ advejjhaṃ katvāna , usuṃ sannayhahaṃ tadā ;
Pupphaṃ savaṇṭaṃ chetvāna , buddhassa abhiropayiṃ .
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Ekapaññāsito kappe , eko āsiṃ jutindharo ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
ArahattaṃM1.148 pana patvā tattheva viharantassa therassa khīṇāsavabhāvaṃ ajānanto purimanayeneva māro mahantaṃ bheravasaddaṃ akāsi .
Taṃ sutvā thero abhīto acchambhī ‘‘ tādisānaṃ mārānaṃ satampi sahassampi mayhaṃ lomampi na kampetī ’’ ti aññaṃ byākaronto ‘‘ saddhāyāhaṃ pabbajito ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
46. Tattha saddhāyāti dhammacchandasamuṭṭhānāya kammaphalasaddhāya ceva ratanattayasaddhāya ca .
Ahan ti attānaṃ niddisati .
Pabbajitoti upagato .
Agārasmāti gehato gharāvāsato vā .
Anagāriyan ti pabbajjaṃ , sā hi yaṃkiñci kasivāṇijjādikammaṃ ‘ agārassa hitan ’ ti agāriyaṃ nāma , tadabhāvato ‘‘ anagāriyā ’’ ti vuccati .
Sati paññā ca me vuḍḍhāti saraṇalakkhaṇā sati , pajānanalakkhaṇā paññāti ime dhammā vipassanākkhaṇato paṭṭhāya maggapaṭipāṭiyāV1.125 yāva arahattā me vuḍḍhā vaḍḍhitā , na dāni vaḍḍhetabbā atthi satipaññā vepullappattāti dasseti .
Cittañca susamāhitan ti aṭṭhasamāpattivasena ceva lokuttarasamādhivasena ca cittaṃ me suṭṭhu samāhitaṃ , na dāni tassa samādhātabbaṃ atthi , samādhi vepullappattoti dasseti .
Tasmā kāmaṃ karassu rūpānīti pāpima maṃ uddissa yāni kānici vippakārāni yathāruciṃ karohi , tehi pana neva maṃ byādhayissasi mama sarīrakampanamattampi kātuṃ na sakkhissasi , kuto cittaññathattaṃ ?
Tasmā tava kiriyā appaṭicchitapahenakaṃ viya na kiñci atthaṃ sodheti , kevalaṃ tava cittavighātamattaphalāti thero māraṃ tajjesi .
Taṃ sutvā māro ‘‘ jānāti maṃ samaṇo ’’ ti tatthevantaradhāyi .
Samiddhittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .