Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

6. Nāgitattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Nāgitattheragāthāvaṇṇanā

ItoP1.193 bahiddhā puthuaññavādinan ti āyasmato nāgitattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle nārado nāma brāhmaṇo hutvā ekadivasaṃ māḷake nisinno bhagavantaṃ bhikkhusaṅghena purakkhataṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso tīhi gāthāhi abhitthavi .
So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare sakyarājakule nibbatti , nāgito tissa nāmaṃ ahosi .
So bhagavatiV1.198 kapilavatthusmiṃ viharante madhupiṇḍikasuttaṃ ( ma . ni .1.199 ādayo ) sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.14.47-54)–
‘‘ Visālamāḷe āsīno , addasaṃ lokanāyakaṃ ;
Khīṇāsavaṃ balappattaṃ , bhikkhusaṅghapurakkhataṃ .
‘‘ Satasahassā tevijjā , chaḷabhiññā mahiddhikā ;
Parivārenti sambuddhaṃ , ko disvā nappasīdati .
‘‘ Ñāṇe upanidhā yassa , na vijjati sadevake ;
Anantañāṇaṃ sambuddhaṃ , ko disvā nappasīdati .
‘‘ Dhammakāyañca dīpentaṃ , kevalaṃ ratanākaraṃ ;
Vikappetuṃ na sakkonti , ko disvā nappasīdati .
‘‘ Imāhi tīhi gāthāhi , nāradovhayavacchalo ;
Padumuttaraṃ thavitvāna , sambuddhaṃ aparājitaṃ .
‘‘ TenaM1.232 cittappasādena , buddhasanthavanena ca ;
Kappānaṃ satasahassaṃ , duggatiṃ nupapajjahaṃ .
‘‘ Ito tiṃsakappasate , sumitto nāma khattiyo ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā satthu avitathadesanataṃ dhammassa ca niyyānikataṃ nissāya sañjātapītisomanasso pītivegappavissaṭṭhaṃ udānaṃ udānento –
86.
‘‘ Ito bahiddhā puthuaññavādinaṃ , maggo na nibbānagamo yathā ayaṃ ;
Itissu saṅghaṃ bhagavānusāsati , satthā sayaṃ pāṇitaleva dassayan ’’ ti .
–
Gāthaṃ abhāsi .
Tattha ito bahiddhāti imasmā buddhasāsanā bāhirake samaye , tenāha ‘‘ puthuaññavādinan ’’ ti , nānātitthiyānanti attho .
Maggo na nibbānagamo yathā ayan ti yathā ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ekaṃsena nibbānaṃ gacchatīti nibbānagamo , nibbānagāmī , evaṃ nibbānagamo maggo titthiyasamaye natthi asammāsambuddhappaveditattā aññatitthiyavādassa .
Tenāha bhagavā –
‘‘ IdhevaV1.199 , bhikkhave , samaṇo , idha dutiyo samaṇo , idha tatiyo samaṇo , idhaP1.194 catuttho samaṇo , suññā parappavādā samaṇebhi aññehī ’’ ti ( dī . ni .2.214; ma . ni .1.139; a . ni .4.241).
Itīti evaṃ .
Assūti nipātamattaṃ .
Saṅghan ti bhikkhusaṅghaṃ , ukkaṭṭhaniddesoyaṃ yathā ‘‘ satthā devamanussānan ’’ ti .
Saṅghan ti vā samūhaṃ , veneyyajananti adhippāyo .
Bhagavāti bhāgyavantatādīhi kāraṇehi bhagavā , ayamettha saṅkhepo .
Vitthāro pana paramatthadīpaniyaṃ itivuttakavaṇṇanāyaṃ vuttanayenaM1.233 veditabbo .
Satthāti diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi yathārahaṃ anusāsatīti satthā .
Sayan ti sayameva .
Ayañhettha attho –
‘‘ sīlādikkhandhattayasaṅgaho sammādiṭṭhiādīnaṃ aṭṭhannaṃ aṅgānaṃ vasena aṭṭhaṅgiko nibbānagāmī ariyamaggo yathā mama sāsane atthi , evaṃ bāhirakasamaye maggo nāma natthī ’’ ti sīhanādaṃ nadanto amhākaṃ satthā bhagavā sayameva sayambhūñāṇena ñātaṃ , sayameva vā mahākaruṇāsañcodito hutvā attano desanāvilāsasampattiyā hatthatale āmalakaṃ viya dassento bhikkhusaṅghaṃ veneyyajanataṃ anusāsati ovadatīti .
Nāgitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .