Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

7. Lomasakaṅgiyattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Lomasakaṅgiyattheragāthāvaṇṇanā

DabbaṃM1.105V1.88 kusan ti āyasmato lomasakaṅgiyattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
So kira ito ekanavute kappe vipassiṃ bhagavantaṃ passitvā pasannamānaso nānāpupphehi pūjetvā tena puññakammena devaloke nibbatto puna aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto kassapassa bhagavato sāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ karoti .
Tena ca samayena satthārā bhaddekarattapaṭipadāya kathitāya aññataro bhikkhu bhaddekarattasuttavasena tena sākacchaṃ karoti .
So taṃ na sampāyāsi .
Asampāyanto ‘‘ ahaṃ anāgate tuyhaṃ bhaddekarattaṃ kathetuṃ samattho bhaveyyan ’’ ti paṇidhānaṃ akāsi , itaro ‘‘ puccheyyan ’’ ti .
Etesu paṭhamo ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaritvā amhākaṃ bhagavato kāle kapilavatthusmiṃ sākiyarājakule nibbatti .
Tassa sukhumālabhāvena soṇassa viya pādatalesu lomāni jātāni , tenassa lomasakaṅgiyoti nāmaṃ ahosi .
Itaro devaloke nibbattitvā candanoti paññāyittha .
Lomasakaṅgiyo anuruddhādīsu sakyakumāresu pabbajantesu pabbajituṃ na icchi .
Atha naṃ saṃvejetuṃ candano devaputto upasaṅkamitvā bhaddekarattaṃ pucchi .
Itaro ‘‘ na jānāmī ’’ ti .
Puna devaputto ‘‘ atha kasmā tayā ‘ bhaddekarattaṃ katheyyan ’ tiP1.90 saṅgaro kato , idāni pana nāmamattampi na jānāsī ’’ ti codesi .
Itaro tena saddhiṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ,‘‘ mayā kira , bhante , pubbe ‘ imassa bhaddekarattaṃ kathessāmī ’ ti saṅgaro kato ’’ ti pucchi .
Bhagavā ‘‘ āma , kulaputta , kassapassa bhagavato kāle tayā evaṃ katan ’’ ti āha .
Svāyamattho uparipaṇṇāsake āgatanayena vitthārato veditabbo .
Atha lomasakaṅgiyo ‘‘ tena hi , bhante , pabbājetha man ’’ ti āha .
Bhagavā ‘‘ na , kho , tathāgatā mātāpitūhi ananuññātaṃ puttaṃ pabbājentī ’’ ti paṭikkhipi .
So mātu santikaṃ gantvā ‘‘ anujānāhi maṃ , amma , pabbajituṃ , pabbajissāmahan ’’ ti vatvā , mātarā ‘‘ tāta , sukhumālo tvaṃ kathaṃ pabbajissasī ’’ ti vutte ,‘‘ attano parissayasahanabhāvaṃ pakāsento ‘‘ dabbaṃ kusaṃ poṭakilan ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
27. TatthaM1.106 dabban ti dabbatiṇamāha , yaṃ ‘‘ saddulo ’’ tipi vuccati .
Kusan ti kusatiṇaṃ , yo ‘‘ kāso ’’ ti vuccati .
Poṭakilan ti sakaṇṭakaṃ akaṇṭakañca gacchaṃ .
Idha pana sakaṇṭakameva adhippetaṃ .
Usīrādīni suviññeyyāni .
Dabbādīni tiṇāni bīraṇatiṇāni pādehi akkantassāpi dukkhajanakāni gamanantarāyakarāni ca , tāni ca panāhaṃ urasā panudissāmi urasāpi apanessāmi .
Evaṃ apanento taṃ nimittaṃ dukkhaṃ sahanto araññāyatane gumbantaraṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ kātuṃ sakkhissāmi .
Ko pana vādo pādehi akkamaneti dasseti .
Vivekamanubrūhayan tiV1.89 kāyavivekaṃ cittavivekaṃ upadhivivekañca anubrūhayanto .
Gaṇasaṅgaṇikañhi pahāya kāyavivekaṃ anubrūhayantasseva aṭṭhatiṃsāya ārammaṇesu yattha katthaci cittaṃ samādahantassa cittaviveko , na saṅgaṇikāratassa .
Samāhitasseva vipassanāya kammaṃ karontassa samathavipassanañca yuganaddhaṃ karontassa kilesānaṃ khepanena upadhivivekādhigamo , na asamāhitassa .
Tena vuttaṃ ‘‘ vivekamanubrūhayanti kāyavivekaṃ cittavivekaṃ upadhivivekañca anubrūhayanto ’’ ti .
Evaṃ pana puttena vutte mātā ‘‘ tena hi , tāta , pabbajā ’’ ti anujāni .
So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pabbajjaṃ yāci .
TaṃP1.91 satthā pabbājesi .
Taṃ pabbajitvā katapubbakiccaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññaṃ pavisantaṃ bhikkhū āhaṃsu –
‘‘ āvuso , tvaṃ sukhumālo kiṃ sakkhissasi araññe vasitun ’’ ti .
So tesampi tameva gāthaṃ vatvā araññaṃ pavisitvā bhāvanaṃ anuyuñjanto nacirasseva chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.52.23-27)–
‘‘ Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ , āhutīnaṃ paṭiggahaṃ ;
Rathiyaṃ paṭipajjantaṃ , nānāpupphehi pūjayiṃ .
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā thero aññaṃ byākaronto taṃyeva gāthaṃ abhāsīti .
Lomasakaṅgiyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .